1 / 31

Oddziaływanie pyłu inhalabilnego na zdrowie ludzi: fakty, teorie i hipotezy

Oddziaływanie pyłu inhalabilnego na zdrowie ludzi: fakty, teorie i hipotezy. Józef S. Pastuszka Politechnika Śląska, Katedra Ochrony Powietrza Gliwice. 1 m 3 powietrza, który wdychamy posiada masę około 1,3 kg i zawiera:. 0,96 kg azotu 0,30 kg tlenu 16 g argonu

cathal
Download Presentation

Oddziaływanie pyłu inhalabilnego na zdrowie ludzi: fakty, teorie i hipotezy

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Oddziaływanie pyłu inhalabilnego na zdrowie ludzi: fakty, teorie i hipotezy Józef S. Pastuszka Politechnika Śląska, Katedra Ochrony Powietrza Gliwice

  2. 1 m3 powietrza, który wdychamy posiada masę około 1,3 kg i zawiera: 0,96 kg azotu 0,30 kg tlenu 16 g argonu   10 g pary wodnej (zmienia się z wilgotnością)   0,66 g dwutlenku węgla

  3. SUBSTANCJE ŚLADOWE metan (1,1 mg) tlenek węgla (60 – 250 μg) wodór (około 55 μg) ozon (30 – 200 μg) tlenki azotu (8 – 170 μg) dwutlenek siarki (0,2 – 100 μg) cząstki stałe (pyły) (0,2 – 100 μg) tereny nieskażonej obszary przyrody, zurbanizowane regiony polarne

  4. Pierwsze spostrzeżenie: cząstki aerozolu stanowią mniejszość nawet spośród substancji śladowych, ich wkład do masy powietrza wynosi około 10-9 – 10-7

  5. PRZYKŁADY znaczenia aerozolu atmosferycznego 1) Cząstki aerozolu są niezbędne jako zarodniki kondensacji w chmurach (zatem odgrywają istotną rolę w cyklu hydrologicznym) 2) Aerozol dominuje we wszystkich efektach optycznych w atmosferze Ekstynkcja cząstek aerozolu kontynentalnego = 80 Mm-1 (molekuły powietrza, których udział masowy jest 65 milionów razy większy mają współczynnik ekstynkcji = 11,6 Mm-1)

  6. EFEKTY ZDROWOTNE Początkowo były jedynie podejrzenia i hipotezy, a zapylenie traktowano jako wskaźnik ogólnego zanieczyszczenia powietrza. Stąd → pomiar opadu pyłu (słoje Wecka) Następnie pomiar stężenia pyłu zawieszonego w powietrzu –– pył całkowity (TSP) Następnie pojęcie pyłu inhalabilnego (PM10).

  7. Badania epidemiologiczne wykazały, iż pyłowe zanieczyszczenie powietrza implikuje pogorszenie funkcjonowania płuc (Dassen i inni, 1986), zwiększoną częstością występowania symptomów i chorób układu oddechowego (Graham, 1990; Pope, 1991) oraz śmiertelności (Ostro, 1993) i to nawet przy stężeniach aktualnie występujących na wielu obszarach zurbanizowanych (Dockery i inni, 1996). Nie tylko wieloletnie badania epidemiologiczne, ale także badania toksykologiczne wykazały niekorzystny wpływ inhalacji pyłu na zdrowie ludzi narażonych na stężenia, które zgodnie z obowiązującymi normatywami uważane są za bezpieczne (Spurny, 1996).

  8. Fakty te znalazły także potwierdzenie w obserwowanym w ostatnich trzydziestu latach w USA i Europie Zachodniej braku korelacji pomiędzy znaczącą poprawą jakości środowiska a liczbą zachorowań na choroby, które można wiązać przyczynowo z narażeniem na pył. Zaskakujący brak spadku zachorowań ludności na choroby układu oddechowego (w tym także alergie), przy zasadniczym zmniejszeniu się zapylenia powietrza obserwujemy także w ostatnich dekadach na terenie Górnego Śląska.

  9. gdzie: • DTk – dawka zintegrowana danej substancji przez osobę k wchłaniana przez okres T w wyniku przebywania tej osoby we wszystkich mikrośrodowiskach j • J - ilość mikrośrodowisk, w których przebywała osoba k w czasie T • Cj,k- stężenie danego zanieczyszczenia na które narażona jest osoba k w przedziale czasu Δt, w mikrośrodowisku j • Δtj,k - czas spędzony przez osobę k w mikrośrodowisku • w - współczynnik wchłaniania

  10. Ważna jest dawka pozostająca w organizmie. Stąd konieczność pomiaru stężeń drobnych frakcji, przede wszystkim pyłu respirabilnego (PM5, PM4, PM2.5)

  11. Rys. Miejsca depozycji ziaren pyłu w układzie oddechowym

  12. EFEKTY ZDROWOTNE * Inhalacja drobnych cząstek aerozolu wiąże się ze wzrostem śmiertelności populacji generalnej, oraz z chorobami układu oddechowego i z chorobami układu krążenia. *Cząstki aerozolu mogą być nośnikami substancji toksycznych / kancerogennych (np. produkty rozpadu radonu, WWA) oraz mikroorganizmów (bakterie, grzyby)

  13. EFEKTY ZDROWOTNE *Z badań epidemiologicznych wynika, że wzrost stężenia PM10 o 10 μg/m3 powoduje kilkuprocentowy wzrost zachorowań na choroby górnych dróg układu oddechowego, w tym astmy. *Nie udało się ustalić żadnej progowej dawki / stężenia i wydaje się, że odpowiednią jest liniowa zależność dawka-odpowiedź.

  14. EFEKTY ZDROWOTNE Brak dawki progowej – schorzenia obserwowano już nieznacznie powyżej naturalnego tła wynoszącego dla PM2.5 3-5 µg/m3 w USA i w Europie Zachodniej (Air QualityGuidelines – Global Uptade 2005)

  15. EFEKTY ZDROWOTNE *Jak dotąd nie udowodniono jednoznacznie, aby jakaś konkretna frakcja aerozolu mogła być traktowana jako podstawowa przyczyna ujemnych efektów zdrowotnych i nie ustalono żadnego mechanizmu biologicznego wiążącego inhalację aerozolu z konkretnym skutkiem zdrowotnym.

  16. EFEKTY ZDROWOTNE Tym niemniej wykazano, że frakcja drobna (< 2,5 μm) jest znacznie bardziej związana z ujemnym efektem zdrowotnym niż frakcja pyłów grubych (2,5 μm – 10 μm). W latach dziewięćdziesiątych pojawiła się hipoteza, że za efekty zdrowotne odpowiadają przede wszystkim ultradrobne cząstki (< 0,1 μm).

  17. Jakie cechy pyłu wpływają na jego szkodliwość: 1. Wielkość dawki pozostającej w organizmie, a więc: stężenie, rozkład ziarnowy (im więcej drobnych cząstek tym gorzej), 2. Higroskopijność, 3. Skład chemiczny, 4. Cechy powierzchniowe, w tym kompozycja chemiczna i morfologia.

  18. B A Zdjęcie mikroskopowe próby aerozolu atmosferycznego w Katowicach A) przed dializą; B) po dializie.

  19. B A Zdjęcie mikroskopowe próby aerozolu atmosferycznego w Katowicach, A) Przed dializą; B) po dializie.

  20. Powierzchniowa warstwa cząstek aerozolu, (o grubości rzędu nanometrów) odgrywa niezwykle istotną rolę zarówno w procesach środowiskowych, jak również w toksykologii inhalabilnych cząstek pyłu. Na powierzchni cząstek pyłu ma miejsce adsorpcja różnych substancji gazowych obecnych w atmosferze. Charakterystyka fizyko-chemiczna powierzchni drobnych cząstek aerozolu (o średnicy aerodynamicznej < 2,5 µm) istotnie wpływa na pochłanianie i rozpraszanie światła słonecznego, a więc ma ważne implikacje klimatyczne. Po inhalacji cząstek aerozolu, to na powierzchni cząstek następuje kontakt z płynami fizjologicznymi.

  21. SPEKTROSKOPIA FOTOELEKTRONÓW WZBUDZANYCH PROMIENIAMI RENTGENOWSKIMI Warunek energetyczny emisji fotoelektronów: EK = h - EB gdzie: EB - energia wiązania elektronu w atomie, zależna od rodzaju atomu i jego otoczenia, h - stała Plancka; h = 6,62 ·10-34 J·s, - częstotliwość promieniowania X, EK - energia kinetyczna fotoelektronu. fotoelektron Schemat powstawania fotoelektronów. 2p3/2 powłoka L 2p1/2 2s hn foton h 1s powłoka K emisja fotoelektronu

  22. Fotoemisja - spektrometr + hn EF 0 4f7 4f6 8 hn 4d10 4d9 140 EB (eV) widmo

  23. NOWE WEZWANIA Wydaje się, że pomimo obserwowanej, na skutek znaczącej redukcji emisji ze źródeł przemysłowych, generalnej poprawy jakości powietrza na terenie Europy, w tym także na Górnym Śląsku, rzeczywiste narażenie wielu ludzi na cząstki PM10 zwiększyło się ze względu na lawinowo narastający ruch pojazdów samochodowych w ostatniej dekadzie. Wyniki kilku prac opublikowanych w ostatnich latach sugerują związek między zamieszkiwaniem w pobliżu ruchliwych dróg a chorobami układu oddechowego (Weiland i inni, 1994; Nitta i inni, 1993; Ciccone i inni, 1998; Jansen i inni, 2001). Jak się wydaje, jest to wynikiem nie tylko podwyższonego stężenia PM10, a zwłaszcza drobnych cząstek w pobliżu ruchliwych ulic, ale także zwiększoną toksycznością tych cząstek. Aerozol emitowany z pojazdów samochodowych zawiera szereg substancji alergizujących, toksycznych i kancerogennych, w tym WWA (Kinney i inni, 2000; Vogt i inni, 2003; Pakkanen i inni, 2003).

  24. NOWE WEZWANIA Narażenie na cząstki ultradrobne (nanometryczne) Narażenie na cząstki włókniste Narażenie na bioaerozole

  25. Cząstki pyłu osadzone na włóknach krokidolitu. Particles collected on crocidolite fibers. (Rendall, 1991) Bar = 100 µm

  26. Cząstki pyłu osadzone na włóknach szklanych. Particles collected on glass fibers. (Rendall, 1991) Bar = 100 µm

More Related