1 / 58

Personel Bulma ve Seçme

Personel Bulma ve Seçme. GİRİŞ. İnsan kaynakları yönetimi, işletmeye gerekli insan kaynağını sağlamanın ve bu kaynaktan en etkili ve verimli bir şekilde yararlanmanın yöntemlerini gösterir.

channery
Download Presentation

Personel Bulma ve Seçme

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Personel Bulma ve Seçme

  2. GİRİŞ • İnsan kaynakları yönetimi, işletmeye gerekli insan kaynağını sağlamanın ve bu kaynaktan en etkili ve verimli bir şekilde yararlanmanın yöntemlerini gösterir. • İnsan kaynakları yöneticisinin de en başta gelen görevlerinden birisi, işletmenin çeşitli bölümlerindeki kadroları dolduracak “en uygun” personelin seçilmesinde bölüm yöneticisine yardımcı olmaktır. • Personel seçimi ile işletme büyüklüğü arasında yakın bir ilişki vardır. Küçük bir işletmede sorumluluğu işletme sahibi üstlenirken, büyük işletmelerde ayrı bir personel müdürü veya bölüm yöneticisi üstlenmektedir.

  3. Personel Bulma ve Seçmenin Önemi • İşe uygun olmayan bir elemanın seçilmesi öncelikle bir maliyet unsurudur. Örneğin, eğitime ihtiyacı fazla olabilir, bu da bir gider oluşturacaktır. Bunun dışında uygun olmayan işgören işletmede verimlilik düşüşü, çatışma, işgücü kaybı ve iş kazalarında artışa neden olur. • İşe yeni alınan elemanın işletme ortamına uyum sağlaması zaman alacaktır. İşgören işe ne kadar uygunsa ve ne kadar iyi vasıflara sahipse, gerçek performans seviyesine ulaşması da o kadar az zaman alacaktır. (Gürbüz, 2002) Bu da işin verimliliğini artıracaktır. • İş başarısıyla üstlerini tatmin eden bir elemana işletme tarafından sağlanacak parasal ve parasal olmayan ödüllerle işgörenin firmaya karşı olan bağlılığı da artacaktır. • Kendilerine bağlı işgörenlerin işlerini yeterince iyi yaptığına inanan yöneticiler kendilerini geliştirmek ve yeni fikirler üretmek için daha fazla zaman ayırabilirler.

  4. PERSONEL BULMA • İşletme için çalışmaya istekli yeterli miktarda aday personelin bulunmasını içerir. • İşletmenin gereksinim duyduğu anda işe alabileceği personel birikimi oluşturulur. • İşletmeler, çevrede oluşan koşullara uyum sağlayabilmek için uygun personel ararlar. • Personelin bulunmasında hangi kaynakların tercih edileceği şirket politikasınca belirlenir. • Personel bulma çalışmalarını yürütecek personelin de eğitimi ve yetiştirilmesi önemlidir.

  5. PERSONEL BULMA • İşletme İçi Kaynaklar • İşletme Dışı Kaynaklar

  6. İşletme İçi Kaynaklar • İşletmede halen çalışan personeli ifade etmektedir. • İşletmede bir pozisyon boşaldığında şirket içinden birini işe getirme yoludur. Kaynakları işletme içinden seçmekle; • Zamandan tasarruf edilerek bazı maliyet unsurlarından kurtulunur. • Şirkete olan bağlılıkları artırır. • Yeni işe kolayca adaptasyon sonucu verimlilik artar. • Bunların yanında örgüte yeni fikirlerin girmesini engeller ve aranan niteliklere sahip personeli her zaman bulmak mümkün olmayabilir.

  7. İşletme İçi Kaynaklar • Terfi • İç Transferler • İnformal Araştırma • Beceri Envanteri • Açık İşler Bildirimi

  8. Terfi • Bir işgörenin bulunduğu görevden daha çok yetki taşıyan üst düzeyde bir işe geçmesidir. • Ücret ve sosyal saygınlık artacaktır. • Örneğin; işletmede bir görev boşaldığında, sözgelişi bir ustabaşının ölüm, emeklilik, istifa ya da sağlık nedeniyle işinden ayrılması halinde boşalan bu göreve personel politikası nedeniyle iç kaynaklardan eleman atanacaksa o zaman işçilerden biri ustabaşılık görevine geçirilir. • Bu yola başvurmak işletmede çalışanlara moral ve güven sağlar. • Üst basamağa geçilebilmesi için işgörenin belirli yöneticilik niteliği taşıması gerekir. • Yükselme kararını veren kişilerin duygusal davranarak “adama göre iş” gibi bir uygulama yapması sakıncalarındandır. • Ayrıca terfi kıdem ve performansa göre olmaktadır.

  9. İç Transferler • İşletmede bir görev boşaldığı zaman bu yere “aynı düzeyde” bir başka kişinin atanmasıdır. • Örneğin; bir ustabaşı işinden ayrıldığı zaman onun yerine yine işletme içinden o görevi yapabilecek deneyim ve yeteneğe sahip olan bir başka ustabaşı atanabilir. • İşletme açısından ucuz ve kolay yoldan eleman bulma olanağı sağlar. • İşletmeye uyum gibi bir sorun olmaz. • Bir çalışanın eski işini bırakmasıyla yeni eleman bulma sorunu doğuracaktır. • Yeni işte verimli çalışabilmek için belirli bir sürenin geçmesi gerekir, bu da zaman ve ekonomik kayba yol açabilir.

  10. İnformal Araştırma • Boş pozisyon ile bu pozisyonu dolduracak adaylar ilgili birim yöneticisi ve personel bölümü yetkililerinin görüşmesi ile belirlenebilir. • Personel açığı bulunan bölüm yöneticisi, bu gereksinimini personel birimine bildirir ve bu kadro için olası adaylarla görüşmede bulunulur. • İşe başvuru olanağını engeller ve boş pozisyon için istekli olan diğer kişileri göz ardı edeceğinden personelde rahatsızlık yaratır.

  11. Beceri Envanteri • Personelin niteliklerini ayrıntılı olarak gösteren listelerdir. • Boş pozisyon ortaya çıktığında, envanter analiz edilerek pozisyonun gerektirdiği nitelikleri taşıyan personel listeden sağlanır. • Personelin şirket içinde yükseltilmesini, yeteneklerinin değerlendirilmesini ve moral verilmesini sağlar.

  12. Açık İşler Bildirimi • İşletmedeki tüm personele işletme bülteni ya da ilan panoları aracılığı ile açık işler hakkında bilgi verilmesini içermektedir. • Genellikle işin ünvanı, özet bir iştanımı, iş gerekleri, ödenecek ücret ve bölüm ile ilgili bilgiler aktarılır. • Tüm personele boş pozisyon için aday olma olanağı tanınır.

  13. İç Kaynaktan Personel Bulmanın Yararları • Mevcut personelin motivasyonunu yükseltir, • Personelin daha iyi tanınmasını sağlar, • Az zaman alır ve daha ekonomiktir, • Yönetim personel işbirliğini geliştirir,

  14. İç Kaynaktan Personel Bulmanın Sakıncaları • Örgüte yeni fikirlerin girmesinin engellenmesi, • Aranan nitelikte eleman bulmanın her zaman mümkün olmaması

  15. İşletme Dışı Kaynaklar • İç kaynaklardan işgören bulma olanağı yoksa zorunlu olarak dış kaynaklara başvurulur. • İşletme yeni kuruluyorsa ya da yatırımlar nedeniyle büyüme söz konusu ise yeni eleman ihtiyacı duyar. • Yeni gelişmeler sonucu uzman elemanlara ihtiyaç duyuluyorsa bu yola başvurulur. • Psikolojik temelli bir başvuru da olabilir. İşgörenler çalışma temposunu arttırmak amacıyla yeni işgören alımına yönelebilmektedir. • Dış kaynaklara işgücünün bol ve ucuz olduğu dönemlerde ekonomik nedenlerle başvurulabilir. • Bir başka neden olarak da iç kaynaklardan işgören bulma ve seçmenin güçlüğü sayılabilir. • Bunların yanında; maliyetleri artırması, aranan nitelikte personelin her zaman bulunamaması ve işe uyumla ilgili sorunlar da ortaya çıkabilir.

  16. İşletme Dışı Kaynaklar • İlanlar • Doğrudan Başvurular • İşletme Çalışanlarının Aracılığıyla Yapılan Başvurular • Türkiye İş Kurumu • Özel İnsan Kaynakları Danışmanlık Büroları • Eğitim Kurumları

  17. İşletme Dışı Kaynaklar • Meslek Kuruluşları • İşçi Sendikaları • İşgören Kiralama • İnternet

  18. İlanlar • Gazete, dergi, televizyon, radyo gibi iletişim araçları personel sağlamada en yaygın yöntemlerdendir. • Maliyeti yüksek bir yöntem olmasına karşın geniş bir kitleye ulaşma imkanı sağlar. • İlanda; iş açık bir şekilde ortaya konmalıdır, işletmenin pazardaki durumu vurgulanmalıdır, görevin sağlayacağı ücret, ödül gibi faydalar olabildiğince görülebilmelidir, çalışma koşulları belirtilmelidir ve adaylarda aranan özellikler açıkça belirtilmelidir. • Ayrıca ilan; tirajı yüksek ve hedef kitleye kolay ulaşabilen bir yayın organında yer almalıdır ve yayımlandığı gazete veya derginin uygun sayfalarına yerleştirilmelidir.

  19. Doğrudan Başvurular • İş arayan adaylar, ilan olmadan işletmeye özgeçmiş bilgilerini içeren yazılarını postayla veya faksla gönderebilir ya da işletmeye kendileri gidip iş başvuru formu doldurabilirler. • Yapılan başvurular işletmenin insan kaynakları departmanı tarafından dosyalanır ve arşive kaldırılır. Eleman ihtiyacı doğduğunda, bu başvurular işletme için eleman bulabilecekleri kaynak teşkil eder.

  20. İşletme Çalışanlarının Aracılığıyla Yapılan Başvurular • İşletme içinden bazı kişilerin aracılığı ile işe alma yoluna gidilmesidir. • İşletmede çalışanlar boşalan işleri yakından izlediklerinden tanıdıklarının bu açık görevlere girmelerine aracılık edebilirler. • Özellikle küçük işletmelerde boşalan görevlere eleman bulunmasında çalışanların öğütlerinden yararlanılır. • Bu yolla personel bulmanın kötüye kullanılma ihtimali yüksektir. • Bunun sonucunda düşük verimlilik doğabilir.

  21. Əhalinin Məşğulluq MərkəziTürkiye İş Kurumu • İş arayan kişilerle, personel ihtiyacı olan işletmeler arasında aracılık yapar. • İşverenlerin işgücü taleplerini karşılamak, iş arayanları durumlarına uygun işlere yerleştirmek gibi amaçları vardır.

  22. Özel İnsan Kaynakları Danışmanlık Büroları • İş arayanlar ile eleman arayan firmaları buluşturan uzman kuruluşlardır. • İş arayanlar bu firmalara özgeçmişlerini bırakmak suretiyle kayıtlarında yer alırlar. • Eleman arayan işletme de bu bürolara başvurup, kendisi için uygun olabilecek işgörenleri tarama olanağına sahiptir. • Bunun yanında özellikle üst düzey yöneticilerinin temininde kullanılan bürolar da vardır. Bu bürolar verdikleri hizmet karşılığında işverenden ya da elemandan belli bir ücret talep eder. • Bir avantajı da kendilerine başvuran adayları işverene göndermeden önce iyice araştırmalarıdır.

  23. Eğitim Kurumları • Özellikle son yıllarda üniversiteler de personel alımı açısından önemli kaynaklar arasında yer almıştır. • Düzenlenen “kariyer günleri” öğrencilere meslekleri ve firmaları tanıtmak açısından bir fırsat yaratır. İşletmeler de başarılı öğrencileri takibe alarak bünyesine kazandırmaya çalışırlar.

  24. İşçi Sendikaları ve Meslek Kuruluşları • İşçi sendikaları, bir yandan mevcut çalışan üyelerin sosyo-ekonomik çıkarlarını geliştirmeye çalışırken, diğer yandan işletmeyle işgücü pazarı arasında bir köprü görevi yapabilmektedir. • Meslek kuruluşlarının düzenledikleri mesleki eğitimi seminerleri ve kurslar da işgücünün daha vasıflı olmasını sağlayarak, kolay iş bulmasına katkı sağlamaktadır.

  25. İşgören Kiralama • Personel ihtiyacı olan işletme ile leasing firması arasında yapılan bir kiralama sözleşmesi ile gerek duyulan sayı ve nitelikte personel işe alınmaktadır. • İşe alınan işgörenler, aslında leasing firmasının kadrolu elemanlarıdır. • İşletme, işte yeterli performansı gösteremeyen işgörenler yerine de yeni personel talep etmektedir. • Bu uygulamada kiraya veren firma, işgörenleri seçmekte, eğitmekte ve personel ihtiyacı olan işletmelere bu personelini kiralamaktadır. • Bu şekilde personel temini özellikle işgücü maliyetleri ve devamlı statüde personel çalıştırmanın bazı sakıncalarını taşımaması bakımından tercih edilmektedir. (Sabuncuoğlu, 2000) • İşletme sosyal yardımlar, sigorta, vergi vb. ile işten çıkarma durumunda tazminat ödememektedir. • Bu yöntemin diğer bir adı da işgören taşeronluğudur.

  26. İnternet • Özellikle son yıllarda yaygınlık kazanmış sanal olarak iş ve personel bulma yöntemidir. • Bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler paralelinde önemli bir personel kaynağı haline gelmiştir. Her geçen gün kariyerle ilgili siteler artmaktadır. • Sakıncası bilgisayar kullanıcısı olmayanlara ulaşamaması olsa da günümüz için vazgeçilmez bir kaynaktır.

  27. PERSONEL SEÇME • Personel seçimi, aday başvurular arasından ihtiyaç duyulan her bir işin gerektirdiği niteliklere “en uygun” olanların belirlenmesi sürecidir. • Rasyonel ve etkin bir seçim süreci işletme faaliyetlerinde başarının anahtarı konumundadır. • İşe uygun işgören seçilmesiyle personel arasındaki çatışmalar önlenecektir. • Bir yandan işlerin etkin bir şekilde yerine getirilmesini sağlarken, diğer yandan personelin iş doyumunu yükseltecektir. • Güvenli ve sağlıklı çalışma şartları işletmede çalışma hayatının niteliğini gelişme yönünde etkileyecektir.

  28. Personel Seçme Süreci • Başvuru Kabulü • Ön Eleme • Testler • Görüşme • Referanslar • Ön Seçim Kararı • Sağlık Kontrolü • İşe Kabul Kararı

  29. Başvuru Kabulü • Adaylar, şartlara uygun olarak ve yazılı olarak posta yoluyla işletmedeki göreve talip olabilirler. Bu yolla istekte bulunan adayların verdikleri bilgiye göre iş şartlarına uygun olup olmadığı saptanır. Aday başvuruda ücret gibi ön şartlar koymuşsa bunun karşılanma olanağı saptanır. Adayın tecrübesinin işin gereklerine uygun olup olmadığı belirlenir. Uygunsa başvuru kabul edilir, aksi halde adayın evrakları iade edilmek üzere saklanır. • İşletmenin ilan şartlarına uygun olarak başvuruların şahsen yapıldığı durumlarda kişi, işletmenin özel olarak hazırladığı bir başvuru formunu doldurmalıdır.

  30. Ön Eleme • Başvuru formu doldurulduktan sonra sıra ön görüşmeye gelir. • Genellikle insan kaynakları departmanında çalışan bir yetkili tarafından yapılan 15 dakikayı geçmeyen kısa görüşmelerdir. • Öncelikle yetkili tarafından başvuru formuna ad, adres, deneyim, eğitim gibi bilgilerin yazılıp yazılmadığı kontrol edilir, sonra da iş hakkında bilgi verilip adayın görüşleri alınabilir. • Ön görüşme sırasında işin gerektirdiği fiziksel özellikler varsa bunlar belirlenme imkanı bulunur. • Görüşme sonrasında işin niteliklerine uygun düşmeyenler elenir.

  31. Testler • Bilgi Ölçüm Sınavı • Psikoteknik Testler

  32. Bilgi Ölçüm Sınavı • Adayların lisan bilme gibi özelliklerine bağlı olarak elenmesi istendiği durumlarda kişiler bilgi yeterlilik sınavına tabi tutulabilir. • Yapılacak sınav işe ve işletmeye gerekli bilgileri ölçmelidir, sorular açık olmalıdır, sınav süresi ve ortamı adaylar arasında fark yaratmamalıdır, sınav geçici elde edilebilecek bilgileri değil kalıcı bilgileri ölçmelidir. (Erdoğan, 1991)

  33. Psikoteknik Testler • Belirli amaçlarla kişilerin davranışsal özellik, yetenek ve kişiliklerini analiz etmeye yönelik testlerdir. • Bu testlerle işe ve işletmenin yapısına uygun adayların seçimi, özellik ve yeteneklerine uygun işlere yerleştirilmeleri daha kolay bir hal alır. • Çalışanları bir mesleğe yöneltmek, personelin iş değiştirmelerini sağlamak, çalışanların terfi ettirilmesi, eğitim için gerekli ihtiyaçları belirlemek, eğitim programlarının etkinliğini değerlemek amacıyla da kullanılmaktadır. • Testlerin değerlendirilmesinde dikkat edilmesi gereken hususlar; güvenilirlik, geçerlilik, duyarlılık ve ekonomikliktir.

  34. Psikoteknik Test Türleri • Zeka Testleri • Dikkat Testleri • Yetenek Testleri • Yaratıcılık Testleri • Hafıza Testleri

  35. Psikoteknik Test Türleri • Kişilik Testleri • Projektif Testler • İlgi Testleri • Yönetim Beceri Testi

  36. Zekâ Testleri • Zekâ testleri bu konuda çalışan psikologlar tarafından geliştirilen ve günümüzün iş hayatında fazlalıkla kullanılan testlerdir. • Testlerin amacı, kişilerin genel zekâ durumlarını tespit etmektir.

  37. Dikkat Testleri • Dikkat testi işin özelliğine göre değerlendirilir. Örneğin; bir muhasebeci, sürücü, kalite kontrol elemanları için dikkatin önemi büyüktür.

  38. Yetenek Testleri • Bireyin bedensel ve zihinsel gücünü ölçmeyi amaçlayan testlerdir. • Bedensel yetenekler arasında adayın güç kullanma, koku, tat ve renk ayırabilme gibi özellikler varken; zihinsel yeteneklerde işlem yapma hızı, kavrama, ayrıntıları görme, analiz yapma gibi özellikler vardır. • Ayrıca yetenek testleri; zihinsel, mekanik, psiko motor ve özel yetenekler olmak üzere dört başlık altında toplanmaktadır. (Aytaç, 2002)

  39. Yaratıcılık Testleri • Kişinin belirlenen duruma göre uygun karşılık vermeyi, hayal gücünü, orijinal düşünceyi, yeni olanaklar ve ilişkileri görebilmeyi araştırır.

  40. Hafıza Testleri • İş gereklerine göre akılda tutabilme yeteneği önemli olan işler vardır. Örneğin, bir sekreter için hafıza özelliği önem taşır ve işe alımlarda bu özellik ölçülmelidir.

  41. Kişilik Testleri • İşe başvuran adayların, kişilik açısından işe uygunluğunu araştırmak amacıyla kullanılmaktadır. Örneğin, objektif kişilik testlerinde testi alanlardan kendi durumlarını en iyi şekilde betimleyen ifadeleri işaretlemeleri istenir.

  42. Projektif Testler • Rorschach testi, üzerine mürekkep lekeleri bulunan birçok karttan oluşmaktadır. Testin uygulandığı adaydan gördüğü her lekenin kendisine nasıl bir hayal uyandırdığı sorulur. • Tematik Algı testinde ise kartlarda belirsiz lekeler değil, konulu olan resimler bulunmaktadır. Bu testin uygulandığı adaylardan bu resimlere bakarak onlara ait bir hikaye anlatmaları istenir. Amaç, adayların korku, ümit, endişe ve çatışma durumlarının ortaya çıkarılmasıdır.

  43. İlgi Testleri • Bireyin hangi tür bilgi ve eylemlerin öncelikle ilgisini çektiğini açığa çıkarmak için kullanılmaktadır. • Kişinin ilgi alanını saptamak ve içerik olarak farklı değerleri ölçmek üzere soru çizelgeleri dizayn edilir. Böylelikle kişinin eğitim ve kariyeri konusunda güçlü bulgular elde edilir.

  44. Yönetim Beceri Testi • Adayların yöneticilikle ilgili bilgi ve beceri düzeylerinin ölçülmesine yönelik testlerin uygulandığı test türüdür.

  45. Görüşme • Belli bir pozisyon için başvuruda bulunan kişinin, o iş için başarılı olabileceğini gösteren bilgi, beceri ve deneyime sahip olup olmadığını belirlemek amacıyla, sınırlı bir zaman diliminde gerçekleştirilen kişiler arası etkileşim sürecidir. • İşe başvuran adaylar arasından işin gerektirdiği niteliklere sahip olanlar seçilerek görüşme aşamasına geçilir. • Adaya işletme ve iş hakkında bilgi verilir ve de daha önceki aşamalarda başarılı olmuş adayın işe uygun olup olmadığı tahmin edilir. • Bu süreçte adayın özgeçmişi, davranış ve kişilik yapısı, fiziki ve ruh yapısı vb. özellikleri yüz yüze konuşularak aday tanınmaya çalışılır.

  46. Görüşme • Görüşme Türleri • Görüşmenin Uygulanması

  47. Görüşme Türleri • Standart Görüşme • Serbest Görüşme • Baskıcı Görüşme • Grup Görüşmesi • Komisyon Görüşmesi

  48. Standart Görüşme • Görüşmeci bu yöntemde soracağı soruları önceden hazırlar, görüşmeye başlamadan önce aday hakkında mevcut bilgi kaynaklarını inceler. • Soruların standart olması, işe almada objektif ölçütlerin kullanılmasına yardımcı olur. • Belirli soru kalıplarına bağlı kalındığı için esneklikten yoksun oluşu ve adayın kişiliğini saptamakta yetersiz kalışı yöntemin eleştirisi olarak gösterilebilir. • Bu görüşmenin diğer bir adı da planlı görüşmedir.

  49. Serbest Görüşme • Önceden herhangi bir soru kalıbı hazırlanmaksızın yapılan görüşme türüdür. • Görüşmeci, adayın görüşlerini, duygu ve düşüncelerini özgürce açıklamasına fırsat tanır. • Görüşme konusu standart görüşmeye göre daha geniş tutulmakta, daha canlı ve esnek bir düzeyde gerçekleşmektedir. • Görüşmecinin geniş bir bilgi ve deneyim gücüne sahip olması gerekir. Aksi halde adayın davranış ve kişiliği üzerinde yanlış değerlemelere gidilebilir.

  50. Baskıcı Görüşme • Adayın dengesini nasıl koruduğunu, uyum yeteneğini ve beklenmeyen olaylar karşısında nasıl davranacağını göstermek için yapılan görüşme türüdür. • Daha çok yönetici seçiminde kullanılan bu görüşme türünde adayın kendi kendini kontrol yeteneği ölçülür. • Görüşmenin amacından saptırılmaması ve adayın üstüne gereğinden fazla gidilmemesi önerilir.

More Related