1 / 19

Predmet: EKOLOGIJA U SAOBRAĆAJU Osnovi ekologije

Internacionalni univerzitet u Travniku Saobraćajni fakultet. Predmet: EKOLOGIJA U SAOBRAĆAJU Osnovi ekologije. Van.prof.dr. Krsto Mijanović Asistent: mr Haračić Nedžad Travnik, 2011. SADRŽAJ. Ekologija Podjela ekologije Ekološka svijest Ekološki termini

elaina
Download Presentation

Predmet: EKOLOGIJA U SAOBRAĆAJU Osnovi ekologije

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Internacionalni univerzitet u Travniku Saobraćajni fakultet Predmet: EKOLOGIJA U SAOBRAĆAJUOsnovi ekologije Van.prof.dr. Krsto Mijanović Asistent: mr Haračić Nedžad Travnik, 2011

  2. SADRŽAJ • Ekologija • Podjela ekologije • Ekološka svijest • Ekološki termini • Ekološki faktori • Ekologija i održivi razvoj • Ekološki problemi • Kyoto protokol

  3. EKOLOGIJA • Ekologija je znanstvena disciplina čiji se početak povezuje uz 1859. godinu, kada prirodni znanstvenik Charles Darwin u Londonu objavljuje svoju knjigu o evoluciji „O porijeklu vrsta“, u kojoj objašnjava razne evolucijske primjere (adaptacija, prirodna selekcija, borba za opstanak, izumiranje vrsta i sl.) na temelju međusobnih odnosa organizama i njihove interakcije s uslovima koji vladaju u okolišu. • Pod ekologijom podrazumijevamo ukupnu znanost o odnosima organizama prema okolnom svijetu, gdje u širem smislu mislimo na sve egzistencijalne preduslove. Ovi preduslovi su dijelom organske, a dijelom anorganske prirode.

  4. EKOLOGIJA • U organske uslove egzistencije ubrajamo sve odnose organizama prema drugim organizmima s kojima dolaze u dodir i od kojih imaju obično ili koristi ili štete. • U anorganske uslove ubrajaju se fizikalna i kemijska svojstva njegovog staništa (klima, svjetlo, toplina, vlažnost i električni parametri atmosfere), anorganski oblici hrane, specifičnosti vode i tla itd.

  5. PODJELA EKOLOGIJE • Danas ne postoji niti jedno područje znanosti ili tehnologije u kojem se nije razvila neka od specifičnih grana ekologije. • Najuobičajenija je podjela ekologije prema stepenu organizacije istraživanog sistema te prema veličini i ustrojstvu dijelova živih i neživih dijelova biosfere: • ekologija jedinke (autoekologija, idioekologija ili ekofiziologija); • ekologija vrste (demekologija ili populacijska ekologija); • ekologija životne zajednice (sinekologija, biogeocenologija, „sistemekologija“ ili ekologija sustava); • krajobrazna ekologija (geoekologija); • globalna ekologija (planetarna ekologija ili holekologija).

  6. PODJELA EKOLOGIJE • Postoji i podjela na: • terestičku (kopnenu) i akvatičku (limničku i marinsku) ekologiju - prema geofizičkim značajkama okoliša; • laboratorijsku i terensku ekologiju; • opću, poredbenu, teorijsku i primijenjenu ekologiju; • ekologiju mikroorganizama (mikrobiološka ekologija), bilja (fitoekologija), životinja (zooekologija) i ljudi (humana ekologija)- prema skupini organizama koji se istražuju.

  7. EKOLOŠKA SVIJEST • Ekološka svijest, kao dio društvene svijesti, istorijska je i dinamična kategorija određena istorijskim stanjem i stepenom razvoja društva. • Ekološka svijest pojavljuje se istovremeno sa industrijskim razvojem, s težnjom usklađivanja industrijskog razvoja s mogućnostima okoliša. • Očuvanje okoliša zahtijeva sistemski pristup i koordiniranu akciju svih uključenih: međunarodnih organizacija, nacionalnih, regionalnih i lokalnih vlasti, privrednika, nevladinog sektora kao i pojedinaca.

  8. EKOLOŠKA SVIJEST • Osnivanje i aktivan rad brojnih ekoloških udruženja u svijetu ukazuje na sve veći nivo ekološke svijesti civilnoga sektora. • Posljedice globalnih promjena u ekosferi utječu na svakog pojedinca, ali i svaki pojedinac svojim radom, potrošnjom, odnosno načinom života, u većoj ili manjoj mjeru utječe na promjenu globalne ekološke situacije. • Međunarodni projekat “Eko škole” ima za cilj podizanje ekološke svijesti kod građana.

  9. EKOLOŠKI TERMINI • Ekologija (Ecology) i okoliš (Environment) nisu istoznačnice, kako se to trenutno u praksi sve više koristi. Stoga radi lakšeg razumijevanja razlike između njih u nastavku je ponuđeno nekoliko definicija ovih pojmova. • Ekologijaje grana znanosti koja proučava distribuciju i učestalost živih organizama, te interakciju između organizama i njihovog okoliša. • Okolišpredstavlja komponente zemlje koje uključuju: (i) zrak, zemljište i vodu, (ii) slojeve atmosfere; (iii) organsku i anorgansku materiju i žive organizme; (iv) sisteme interakcije koji uključuju komponente koje se odnose na (i) do (iv); te socioekonomske, zdravstvene, kulturalne i druge stavke.

  10. EKOLOŠKI TERMINI • BIOLOŠKA RAZNOVRSNOST-sveukupnost živih organizama koja obuhvata raznovrsnost unutar vrsta, između vrsta i ekosistema na određenom prostoru. • ČISTA TEHNOLOGIJA-tehnologija sa niskim nivoom emisije zagađujućih materija. • ČIŠĆA PROIZVODNJA-neprekidna primjena integralne preventivne okolinske strategije na proces, proizvod i uslugu radi povećanja sveukupne efikasnosti i redukcije rizika po ljude i okolinu. • DEPONIJA-mjesto gdje se vrši odlaganje otpada. Obično se razlikuju deponije komunalnog i deponije industrijskog otpada. • EFEKAT STAKLENE BAŠTE-porast temperature zraka u atmosferi izazvan stakleničkim gasovima. • EFLUENT-(1) svaki fluid ispušten iz izvora u okolinu; (2) voda ili otpadna voda ispuštena iz uređaja za prečišćavanje vode, industrijskih procesa ili taložnika.

  11. EKOLOŠKI TERMINI • EKO-EFIKASNOST-mjera upravljačkog procesa čiji je cilj da se maksimizira efikasnost proizvodnog procesa, a minimizira negativne okolinske uticaje. • EKOLOŠKA NESREĆA-vandredni događaj ili vrsta događaja prouzrokovana djelovanjem ili uticajima koji nisu pod nadzorom i imaju za posljedicu ugrožavanje života ili zdravlja ljudi i u većem obimu nanose štetu okolini. • EKOLOŠKA ODRŽIVOST-održavanje komponenti i funkcija ekosistema za potrebe budućih generacija. • EKOSISTEM- funkcionalno jedinstvo životne zajednice i njenog staništa, odnosno žive i nežive prirode naodređenom prostoru. • EMISIJA-ispuštanje ili istjecanje materije u tečnom, gasovitom ili čvrstom stanju ili ispuštaje energije (buka,vibracija, radijacija, toplota) kao i mikrobiološka zagađivanja iz određenog izvora u okolinu.

  12. EKOLOŠKI TERMINI • EROZIJA-razaranje Zemljine površine i odnošenje površinskog rastinjskog materijala putem mehaničkog dejstva spoljnih sila: vode, vjetra, kiše, talasa i drugih, kao i kemijskim djelovanjem atmosferske vode čime se mijenjaju i uništavaju tektonski oblici reljefa. • GRANIČNE VRIJEDNOSTI EMISIJE-postavljaju maksimalnu količinu zagađujuće materije koja smije biti ispuštena iz fabrike ili postrojenja, a određena je na bazi tehnoekonomskih kriterija • IMISIJA-(1) unos zagađujućih materija u receptore; (2) koncentracija materija na određenom mjestu i u određeno vrijeme u okolini. • INDUSTRIJSKI OTPAD-otpad iz tehnoloških procesa same industrije: može biti anorganski ili organski. Često sadrži metalne komponente, organske ili anorganske kiseline, polimere, kemikalije, ostatke boja, katrana, sapuna i dr.

  13. EKOLOŠKI TERMINI • MAKSIMALNO DOZVOLJENA KONCENTRACIJA koncentracija štetnih gasova, para i aerosola u zraku radnih mjesta koja ne prouzrokuje oštećenja zdravlja pri svakodnevnom osmočasovnom radu (pri normalnim klimatskim uslovima i neforsiranom disanju). • NACIONALNI OKOLINSKI ZDRAVSTVENI PLAN-plan istovremenog postizanja okolinskih i zdravstvenih ciljeva na teritoriji države. • OČUVANJE PRIRODE-širi koncept strateških mjera usmjerenih ka zaštiti prirode. • OPASAN OTPAD-otpad koji i u malim količinama izaziva veoma štetne efekte na floru i faunu u dužem vremenskom periodu. • RECIKLAŽA-povrat u isti tehnološki proces u kome je otpad nastao (staro željezo u željezaru, prikupljeni papir u tvornicu papira itd.).

  14. EKOLOŠKI TERMINI • SANITARNA DEPONIJA-način odlaganja otpada (smeća) gdje su podzemne i oborinske vode i zrak zaštićeni od zagađivanja, kao i od neželjenog prisustva životinja i ljudi. • STAKLENIČKI GAS-označava one gasovite sastavne dijelove atmosfere, kako prirodne tako i antropogene, koji apsorbiraju i ponovo emituju infracrvenu radijaciju i na taj način djeluju na efekat staklene bašte. • WIN-WIN TEHNOLOGIJA-(TEHNOLOGIJA DVOSTRUKE DOBITI), tehnologija ili pristup koji obezbjeđuje istovremeno korist po okolinu i ekonomsku dobit. • ZAGAĐIVAČ-postrojenje čije djelovanje posredno ili neposredno prouzrokuje zagađivanje okoline (ložište,saobraćajno sredstvo, tehnološko postrojenje…). • ZELENA LISTA-popis vrsta inertnog (neopasnog) otpada prema Direktivi o otpadu EU.

  15. EKOLOŠKI FAKTORI • Ekološki faktori su značajne i promjenjive fizikalne, kemijske ili biološke veličine iz okoliša koje mogu pozitivno ili negativno djelovati na rast, razmnožavanje i gustoću populacije nekog organizma. • Abiotski faktori- sve nežive fizikalne i kemijske utjecajne veličine iz okoliša (temperatura, padavine i vlaga, svjetlost, vjetar, sastav i struktura tla, nadmorska visina, vodni režim podloge, nagib terena, klimatske promjene, kemizam okoliša i dr.); • Biotski faktori- proizlaze iz uzajamnih odnosa između organizmima (priogeni, virogeni, bakteriogeni, fitogeni, zoogeni, antropogeni), uzimajući u obzir prehranu, razmnožavanje, gustoću populacije, rasprostranjenost vrste, socijalno ponašanje, životnu dob, natalitet, mortalitet, simbiozu, nametništvo, i dr.

  16. EKOLOGIJA I ODRŽIVI RAZVOJ • Održivi razvojnajčešće se definira kao razvoj koji uvažava zahtjeve i potrebe sadašnjih generacija bez kompromisa za mogućnost budućih generacija da zadovolje svoje potrebe. • Tri su temeljna cilja na koja je usmjerena koncepcija održivog razvoja: • zaštita pojedinih sistema i trajno očuvanje izvornosti i raznolikosti prirodnih zajednica (zaštita i očuvanje kvalitete žive i nežive prirode), • zaštita i racionalna upotreba zraka, vode i tla te postizanje njihove ekološke stabilnosti, • zaštita i očuvanje krajolika.

  17. EKOLOŠKI PROBLEMI • Ubrzani rast broja stanovnika, urbanizacija (nastanak i širenje gradova i gradskog načina života uslijedila pojavom industrijalizacije), ekološka izdržljivost zemlje (koliko Zemlja može prehraniti ljudi), • Razvoj saobraćaja • Zagađenja uslijed saobraćaja: ispuštanje štetnih plinova, buka, potrošnja fosilnih goriva, zagađenja mora, rijeka, jezera, ...) • Razvoj saobraćaja uzrokuje zagađenje atmosfere, mora, tla , buku • danas 500 milijuna vozila • 2030. – 1 mlrd. Vozila • U okeane se ispusti oko 10 mil. tona nafte (balstne vode, havarije, rafinerije, prijevoz) i 555 000 t ugljikovodika.

  18. EKOLOŠKI PROBLEMI • Razvoj poljoprivrede • Za dobivanje plodnih poljoprivrednih površina uništavaju se šume, nasipavaju mora, genetski modificiraju biljne i životinjske vrste, uništavaju ekosistemi, upotreba umjetnih (kemijskih) gnojiva • 1.5 mlrd. ljudi neuhranjeno • Prirodni uzročnici • Elementarne nepogode: poplave, potresi, vulkanske erupcije, požari, suše, orkanske oluje i vjetrovi, erozija tla ... • Onečišćenje zraka • Glavni uzročnici onečišćenja zraka su: ugljikovodici, ugljikov oksid, oksidi azota/dušika, sumporni dioksid, ostale tvari(čađa, dim, prašina...)

  19. KYOTO PROTOKOL • Kyoto protokol - najvažniji svjetski dokument od industrijske revolucije, kojim su se najrazvijenije zemlje obavezale da će smanjiti emisiju štetnih gasova. • Predviđeno je da se do 2012 godine smanji emisija ugljen-dioksida (CO2) u atmosferu za 5,2%. Rast CO2 je glavni krivac za efekat staklenika i globalno zagrijavanje zemlje. • Planetu nismo naslijedili od naših predaka, već smo je posudili od naših potomaka.

More Related