1 / 42

Maqasid al-Shariah

Maqasid al-Shariah. MENANGANI IKHTILAF MENERUSI PENGHAYATAN FIQH AL-MAQASID (KES STUDI DI MALAYSIA). RINGKASAN ARTIKEL D R. SAADAN MAN Jabatan Fiqh & Usul, Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya. Kandungan. Latarbelakang Ikhtilaf di Malaysia

faye
Download Presentation

Maqasid al-Shariah

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Maqasid al-Shariah MENANGANI IKHTILAF MENERUSI PENGHAYATAN FIQH AL-MAQASID (KES STUDI DI MALAYSIA)

  2. RINGKASAN ARTIKEL DR. SAADAN MAN Jabatan Fiqh & Usul, Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

  3. Kandungan • LatarbelakangIkhtilafdi Malaysia • KeperluanKepadaFiqh al-MaqasiddalammenanganiIkhtilaf • IkhtilafdariperspektifFiqh al-Maqasid • MenanganiIkhtilaf • DalamKontekPemeliharan Din • DalamKontekMaslahahKulliyyah • DenganMenghayatiMaqasidHukumDalamNas 5. Penutup

  4. 1. LatarbelakangIkhtilafdi Malaysia • Ikhtilafdi Malaysia berlakusejakkemunculanarusgerakanislahataureformisme Islam padaawalkurunkeduapuluhdenganpenerbitanmajalah Al-Imam (1906) yang menjadilidahrasmigerakanberkenaanketikaitu. • Pertembunganpemikiranantaraduaantagonisini yang dikenalidengandikotomiKaumTuadanKaumMuda

  5. Padaawal 70an benihpemikiranIslah yang tersemaisejaksekian lama kembalitumbuhsuburdenganwajahbarunya. • Iaitudalambentukgerakan-gerakandakwah yang banyakditunjangiolehmahasiswainstitusipengajiantinggi, golonganinteligensiasertaprofesionalkhususnyadibandar-bandarbesar

  6. Menjelang alaf baru sehingga kini, senario dominasi gerakan dakwah yang mewarnai kebangkitan Islam dalam masyarakat mengalami sedikit perubahan. • Gerakan Islah Salafiyyah muncul mengulangi sejarah seratus tahun yang lampau

  7. SekalilagipertembunganberlakudiantaraaliranIslahinidengangolongantradisionalis, kali inidikenalidengandikotomiSalafiyyahdanSyafi`iyyah. • Polemiknyamasihdisekitarisu yang sama, iaitubanyakberhubungdenganpersoalanfiqhdankebanyakannyatidakmenyentuhisudasardanusul. • Puncaperselisihanmerekaialahperbezaanpandanganterhadapbeberapaisu yang dianggappentingsepertipersoalansunnah, bid`ah, ijtihad, taqliddanmazhab. • Daripadaisu-isutersebutlahberkembangnyaperbezaanpendapat yang mencakupipersoalantauhid, ibadahhinggalahkepadapersoalan-persoalan lain

  8. Ikhtilafantarakedua-duaaliraninimenjadisemakinhangatapabila media menyiarkanisu “fahamanWahhabi” (yang merujukkepadagerakanislahsalafiyyah) • Ianyasemakinmenularpadapenghujung 2005 yang membawakonotasibahawaiaadalahsatubentukfahaman “salah” yang membawaimplikasinegatifkepadafahamandominanmasyarakat Islam di Malaysia iaituAhl al-SunnahbermazhabSyafi`i.

  9. 2. KeperluanKepadaFiqh al-MaqasiddalammenanganiIkhtilaf • Impakikhtilafantaraduaalirandominaninibolehdilihatdalamduaaspek, negatifdanpositif • Aspekpositifnyaadalahpelbagai, sepertimemperkasakanmasyarakatdenganilmusertamenghidupkansemangatcintakanilmumelaluiaktiviti-aktivitidakwahsepertipenulisankarya-karyailmiah, penganjuran seminar, ceramah, kuliahdan forum

  10. Menyuburkanpemikiranfiqh; memurnikankefahamandanpemikiran; • Serta memupuksikapketerbukaandalammasyarakatuntukmendengardanmenerimapandanganpihak lain dalamusahamelakukanperubahan. • Pembaharuanpemikiranuntukmenjadisebuahmasyarakat yang berdayasaingdanberdayatahanmenghadapicabaranpihakluar yang lebihbesar

  11. Aspeknegatifikhtilafkedua-duapihakinijugaamatketarabanyaknya, sepertiberlakunyapergolakandalammasyarakat, gejalaperpecahan, pulaumemulau, fitnahmemfitnah, prejudis, tuduhmenuduhdanfanatikterhadapkumpulanmasing-masing. • Iniadalahkesandaripadaperbezaanpendapatberhubungisu-isukhilafiyyah yang tidakdilakukandenganbetuldantidakmengikutprinsip-prinsipdanadab-adab yang digariskansyariat. • Kesannegatifiniamatmerugikanumat Islam keranamerekasepatutnyabersatuuntukmenghadapipelbagaiancamanluaran yang lebihbahayadanganas.

  12. Seperti yang ditegaskanoleh al-Qaradawibahawaumat Islam telahcukupmenderitadenganpelbagaipenyakit social sehinggamenjadisatuumat yang mundur. • Tidaklahwajarmerekamenambahkanlagipenyakititudenganbersengketadalamperkara-perkarafuru` yang tidakberkesudahansehinggamelupakanmasalahasasimereka yang perludiatasi

  13. Dari penelitian yang dilakukan, ikhtilaf yang berlakuantaraaliranSalafiyyahdanSyafi`iyyahdi Malaysia inisecaraumumnyaadalahlebihbersifattafriqiiaitumembawakepadaperpecahandaninitermasukdalamkategoriikhtilaf yang dicela (madhmum). • Kertasiniakancubamengupasbagaimanakahikhtilaf yang berlakudi Malaysia perluditanggapimenerusikefahamandanpenghayatanterhadapmaqasid al-syariah, atau yang disebutsebagaiFiqh al-Maqasid. • Jikapenulisanulamaksebeluminibanyakmemberikanpenekananterhadapprinsip, adabdanetika, kertasiniakanmenganalisispengurusanikhtilafmenerusiperspektifFiqh al-Maqasid

  14. Yang dimaksudkandenganFiqh al-Maqasidialah • Kefahaman yang jelastentangobjektifsyariatdalampenentuansesuatuhukum • Denganmelihatkepadaprinsip-prinsipumumdanmatlamat-matlamatdalamsegenapdimensikehidupan, • Bukansekadarbergantungkepadakefahamanmaknazahirnas

  15. 3.Ikhtilaf dariperspektifFiqh al-Maqasid • Umummengetahuibahawaobjektifutamasyariat Islam diturunkanoleh Allah s.w.t. kepadamanusiaialah: • Untukmenjagakepentinganataumaslahahmanusia - Di duniadanakhiratsecaramendatangkankebaikan (manfa`ah) atausecaramenjauhkanmerekadarisebarangkerosakan (mafasid)

  16. Iamembinadanmemeliharasistemkehidupan yang sempurnasertamemakmurkanduniadengansegalabentukkebaikandankesempurnaan, sehinggaduniainimenjadisepertiapa yang disifatkanolehNabis.a.wsebagailadang yang suburuntukdituaipadahariakhirat. • Matlamatterakhirnyaialah agar manusiaberolehkebahagiaandiduniadanakhirat. • Bagimerealisasikanmatlamatini, Islam sentiasamenitikberatkanprinsipkeadilandankesaksamaan. • Iabersifatmemberikanpetunjukdanrahmat, menghindarkankesusahan, mengelakkankemudaratan, menekankanprinsip-prinsipmusyawarah, pemeliharaanhak-hakmanusiasejagat, melaksanakanamanahkepada yang berhak, iltizamdiridengankebenaran, menunaikanjanjisertaseumpamanya

  17. DalammenghuraikanikhtilafdalamkonteksFiqh al-Maqasid, kertasiniakanmelakukananalisismenerusitigasudut: • Pertamaialahdenganmelihatikhtilafdarisudutmaslahahdharuriyyahuntukmemelihara agama. • Keduadenganmenilaiikhtilafmenerusimaslahahkulliyyahuntukmenjagakepentinganummah. • Ketigadenganmenyorotobjektifhukum yang terkandungdalamnasberhubungdenganpersoalanikhtilafummah.

  18. Sekiranyasalahsatudari lima elemeninitidakdijaga, iaakanmembawaimplikasinegatif yang sangatseriusdanmenjejaskankehidupanmanusia. • Pemeliharaankelima-lima elemenmaslahahdharuriyyahiniberlakusamaadasecaramewujudkannyadanjugamengekalkannyasecaramenghapuskanunsur-unsur yang bolehmeruntuhkannya

  19. Misalnyadalammemeliharaakal, Allah mensyariatkanmanusiasupayamenuntutilmu, manakalabagimengekalkankesihatandankekuatannyadiharamkanmeminumminumanmemabukkanseperti arak danperkara-perkara yang bolehmerosakkannya. • Tegasnya, hukum-hukum Islam yang dinaskanolehsyaraktidak lain bertujuanuntukmemeliharakemaslahatandankebahagiaanhidupmanusiadalamsemuaaspekkehidupanmerekadenganmemenuhikeperluannyapadasetiapperingkat.

  20. Seperti yang ditegaskan oleh para usuliyyun, maslahah dharuriyyah yang paling asas dalam peringkat maqasid ialah penjagaan din. • Penjagaan din ini berlaku dalam dua aspek: iaitu merealisasikannya dan mengekalkannya

  21. Dalamaspekpenjagaan agama secaramerealisasikannya, Allah s.w.t. telahmewajibkankeatasmanusiaberi`tikaddenganaqidah yang sahihdanmelaksanakanrukun-rukun Islam dansegalatuntutannya. • Untukmempertahandanmengekalkan agama Allah s.w.t. menganjurkansupayamenghapuskanancaman-ancaman yang bolehmenyebabkanrosakdanhilangnya agama. • Ancaman-ancamaninibolehdiklasifikasikankepadaduakategoriiaituancamandalamandanancamanluaran.

  22. Ancamanluaranagakmudahdikenalpastiiaituberbentukcubaandantindakandarimusuh-musuh Islam untukmenghapuskan Islam samaada:- • melaluipeperanganfizikaldan • penghapusanetnik Muslim, atau • melaluiseranganpemikiran yang bertujuanmenghakisakidahdanpeganganumat Islam.

  23. Bagimenangkisdanmenghapuskanancamanluaranini Islam mensyariatkan jihad dalampelbagaibentuknya • Bahayadalaman pula adalahbentukancaman yang munculdalamkalanganumat Islam sendiri. • Iamungkinberlakusamaadadalambentukriddah, penyelewenganterhadapprinsip-prinsip Islam sepertiberlakunyaajaran-ajaransesat, melakukanibtida` denganmenokoktambahajaransyariatdenganperkara-perkarabaruatasnama agama, ataupundalambentukperlakuanmaksiatdandosatidakkirabesarataukecil

  24. Kesemuaancamaniniperludihapuskanbagimemastikansyariat Islam terpeliharasucidankekalsehinggahariakhirat. • Iniadalahsatuperkaradharuriyang terkandungdalammaqasidsyariah. • Menyorotselangkahlebihjauh, gejalaperpecahanummahjugamenjadisatuancamandalamandanfitnah yang akanmembinasakan agama

  25. Sejarahtelahmembuktikanikhtilafsebeginiinitelahmenjadiduridalamdagingkepadaummahsehinggamerekamenjadisatuumat yang lemah • Dan melupaikewajipan yang lebihbesariaitubersatupadudanmengoraklangkahuntukmembinasebuahummah yang unggul, gemilangdandiseganidalamsegenapaspekkehidupanmereka. • Ikhtilaftafriqiatautafarruqsebeginiadalahsatubentukmaksiatdandosakeranaiatelahmenyanggahikewajipanbersatu yang sabitsecaraqat`idengannas-nas al-Quran danSunnah

  26. “Dan berpegangteguhlahkamusekaliankepadatali Allah (agama Islam) danjanganlahkamuberpecahbelah.” Ali-Imran: 103 • Ikhtilafsebeginibolehmenjejaskan survival ummahdanmemberikesanburukkepada agama daninijelasbertentangandenganprinsipmaqasid al-syariahiaitumengekalkandin sebagaimaslahahdharuriyyahyang fundamental dalamhidupmanusia. • Iajelassatubentukmafsadahataukerosakankepada agama yang menjadiobjektifbagisyariatuntukmenghapuskannya. Ikhtilafmadhmuminimendatangkanmafsadahkepada din Allah yang suci

  27. Keduadenganmenilaiikhtilafmenerusimaslahahkulliyyahuntukmenjagakepentinganummah. • Maslahah yang menjaditujuansyariatjugadinilaiolehparausuliyyundenganmelihatkaitannyadenganjama`ahdanindividu. • Dalamkonteksinimaslahahdibahagikankepadaduabahagianiaitumaslahahkuliyyahatau`ammah, danmaslahahjuz’iyyahataudisebutjugasebagaimaslahahkhassah. • Maslahahkulliyyahialahmaslahah yang menyentuhtentangkepentinganummahsecarakeseluruhannyasepertimemeliharanegaradaripencerobohanmusuh, menjaga agama dariterhapus, menjagaaqidahIslamiyyahdarisebarangpencemaran, menjaga al-Quran danSunnahNabidaridiselewengkan, menjagatempat-tempatsuci Islam danmenjagaummahdariperpecahan

  28. Manakalamaslahahjuz’iyyahpula ialahmaslahah yang hanyamelibatkanindividuataukepadasekumpulankecilumat Islam. • Dalamkontekspenghuraianterhadapisuikhtilafdi Malaysia, maslahahkulliyyahinikelihatanbegiturelevensekaliuntukdijadikanfokusperbincanganterutamadalamisuberhubungmemeliharaummahdariperpecahan. • Inikeranaikhtilaf yang tidakditanganidenganbaikakanmencetuskanperpecahan yang bolehmembawakesantidakbaikkepada agama daninisudahtentulahbertentangandenganprinsipfiqh al-maqasiditusendiri.

  29. Satukisah yang menarik yang penuhdenganpengajaranpernahberlakupadazamanRasulullahs.a.w. berhubungisuperpaduandanperpecahanini. • KisahpergaduhansemulaantarapuakAwsdanKhazrajsetelahdihasutolehSyas b. Qays, iaituseorangtokohmusyrikin yang amatmemusuhikaumMuslimin.

  30. Olehkeranaperpaduanummahmerupakansatudarimaslahahkulliyyahyang menjadiobjektifsyariat Islam, makasebarangpuncamafsadahyang bolehmengancamnyaperlulahdihapuskanataudielakkan. • Initermasuklahpolemikberhubungdenganisu-isufuru` yang diselaputiolehsentimenkepuakandanprejudisantarapihak-pihak yang bertentanganpendapat. • Sekiranyapolemiktidakdapatdielakkan, pihak-pihak yang terlibathendaklahmeletakkankepentingankesatuanummahdanpersaudaraan Islam dihadapanmelebihisegala yang lain. • Polemik yang berlakumestilahdikawaldenganmemahamiprinsipdanadabnyasupayaiasentiasamenjadiikhtilafyang mashru` danbukanmenjaditafarruqyang madhmum.

  31. Ketigadenganmenyorotobjektifhukum yang terkandungdalamnasberhubungdenganpersoalanikhtilafummah. • Seperti yang telahsediadimaklumi, nas-nassyarak, samaada al-Quran atauSunnahNabis.a.w. yang menentukansesuatuhukumsamaadadalambentuksuruhanataularangan, kebanyakannyamenyatakandenganjelastujuanataumaslahahdisebalikpensyariatannya • Di dalam al-Quran terdapatpelbagaiistilah yang menyentuhtentangperpecahansepertiikhtilaf, tafarruqdantashayyyu`.

  32. Terdapatbanyakjugaayat yang menganjurkankesatuandanpersaudaraanummahsertamelarangperpecahan. • Laranganmelakukanperkaratertentu yang bolehmemudaratkankesatuanummahjugadisebutpadabanyaktempatdalam al-Quran. • Di dalamSunnahRasulullahs.a.w. jugaterdapatbanyakhadis yang mengandungiisidan nada yang sama. Kesemuaayatdanhadisberkenaanmenjelaskanbahawakesatuanummahadalahwajibdipeliharadanperpecahanadalahsesuatu yang haram.

  33. Tujuandisyariatkanperpaduanialahmemeliharakekuatan Islam dalammasyarakatdannegara, bagimenjaminkelangsungan agama dankestabilankehidupanmanusia. • Diharamkanperpecahanadalahkeranaiameruntuhkanmasyarakatdanmelemahkankekuatan Islam lantasmembukapeluangkepadamusuh Islam menghancurkannya.

  34. Menyentuhtentangperpecahanumatmanusiasecaraumumnya, Allah s.w.t. berfirman • "Padamulanyamanusiaituadalahumat yang satu (menurut agama Allah yang satu, tetapisetelahmerekaberselisihan) maka Allah mengutuskanNabi-nabisebagaipemberikhabargembira (kepadaorang-orang yang berimandenganganjaransyurga) danpemberiamaran (kepadaorang-orang yang ingkardenganbalasanazabneraka), dan Allah menurunkanbersama-samaNabi-nabiituKitab-kitabsuci yang (mengandungiketerangan-keterangan yang) benar, untukmenjalankanhukumdiantaramanusiamengenaiapa yang merekaperselisihkan. • Dan (sebenarnya) tidakada yang melakukanperselisihanmelainkanorang-orang yang telahdiberikankepadamerekakitab-kitabsuciitu, iaitusesudahdatangkepadamerekaketerangan-keterangan yang jelasdannyata, dengansebabhasaddengkisesamasendiri. • Maka Allah memberikanpetunjukkepadaorang-orang yang berimankearahkebenaran yang diperselisihkanmereka (yang derhakaitu) denganizinNya. Dan Allah sentiasamemberikanpetunjukhidayahNyakepadasesiapa yang dikehendakinyakejalan yang lurus.“ 2:213

  35. Himpunan makna keseluruhan ayat tersebut menjelaskan satu prinsip utama dalam Islam iaitu wajibnya menjaga kesatuan ummah dan wajibnya mengelakkan perpecahan. • Dalam Sunnah Rasulullah s.a.w. juga terdapat amat banyak hadis yang menganjurkan kesatuan dan melarang perpecahan. Sebagai misalan, antara lain, Nabi s.a.w. bersabda yang bermaksud:

  36. “Akuberpesankepadasahabat-sahabatku, danmereka (generasi) yang berikutnya, danmereka yang berikutnya… hendaklahkamuberadadalamjamaah, danjanganlahsekali-kali kamuberpecahbelah. • Sesungguhnyasyaitanitubersamadenganorang yang keseorangan, danialebihjauhdariorang yang berdua. Barangsiapa yang berkehendakkansyurgamakahendaklahiasentiasabersamadalamjamaah.”

  37. Menjagakesatuanummahadalahsatuperkara yang amatkritikaldalam agama. Yusuf al-Qaradhawimenyebutbahawabetapapentingnyakesatuanummahinidijagasehinggaharusdibiarkanberlakunyakerosakanbesar lain yang bersifatsementara, asalkankesatuandapatdijaga. • Inidenganmengambiliktibardari al-Quran berhubungkisahNabiHarun yang membiarkankaumBaniIsrailmenyembahpatunganaklembu yang diperbuatdaripadaemassepanjangpeninggalanNabi Musa a.s. yang pergimenyahutseruan Allah dibukitTursina

  38. Selamapemergiannyatersebut, tugasNabi Musa a.s. digantikanolehNabiHaruna.s. DalamtempohpemergianNabi Musa a.s. inilahkaumnyadiujidenganpenyembahanpatunganaklembuemas yang dibuatolehSamiri. • Setelahkembalikepadakaumnya, Nabi Musa a.s. dikejutkanolehpenyelewenganakidah yang sangatbesarini. Nabi Musa a.s. tidakdapatmenyembunyikan rasa marahnya yang amatsangatsehinggabagindamelemparkanlembaran-lembarankitabnya, danmenarikrambutsaudaranyadanberkata

  39. “Nabi Musa berkata: Wahai Harun, apakah yang menghalangmu untuk mengikuti (perintahku) ketika engkau melihat mereka sesat, adakah engkau ingkar akan suruhanku?” • Jawapan Nabi Harun a.s. seperti disebutkan dalam al-Quran ialah:

  40. “NabiHarunmenjawab: ‘Wahaianakibuku! Janganlahengkaumeragutjanggutkudanjanganlahmenarik (rambut) kepalaku. Sesungguhnyaakutakutbahawaengkauakanberkatakepadaku: • ‘Engkautelahmemecah- belahkankaumBaniIsrailsesamasendiri, danengkautidakberhati-hatimengambilberatpesananku” Taha:92-94

  41. 5. Penutup • Ruanguntukumat Islam bersatuitusebenarnyalebihluasdariruangikhtilaf. • Islam membenarkanperbezaanpendapatberhubungperkaramanhajdankaedahpelaksanaandaninitidaksepatutnyamenghalangmerekauntukbersatudalamakidahdanprinsip-prinsipasassyariat. • Perbezaanpendapatitusendiri, dilihatdarisatusudut lain, adalahsaturahmatdankelonggarankepadaummah, iaitudalamertikatawujudpilihandalammenerimapakaihukum. Rahmatdankelonggaranjugamerupakansalahsatudaritujuansyariat Islam.

  42. Umat Islam sebenarnyalebihperlumenghabiskanmasauntukmenyelesaikancabarandantuntutan-tuntutansemasa yang lebihbesardanmendesak. Ketikaaliran-aliran Islam hangatberbahastentanglafazusalliharusatautidak, dalammasa yang samabegituramaiorang Islam yang mengabaikansembahyangdantidaktahucarasembahyangtanpasiapaambilpeduli. • KetikamerekaberdebatsamabacaanYasindantahlilmalamJumaatitubid`ahatautidak, jumlahorang yang buta al-Quran semakinbertambah. • Ketikamerekabertikamlidahtentangisubid`ahdanmazhab, bilanganremajadanbelia Islam yang rosakakhlakdanmenjadihambadadahsemakinmeningkat.

More Related