360 likes | 509 Views
Egzaminy potwierdzające kwalifikacje zawodowe, teraźniejszość i przyszłość. Praktyczna realizacja wytycznych europejskich w kwestii kształcenia zawodowego| i ustawicznego oświaty w Polsce. Kilka dat. 1999 – wprowadzenie do systemu oświaty gimnazjum (nowa podstawa programowa)
E N D
Egzaminy potwierdzające kwalifikacje zawodowe, teraźniejszość i przyszłość. Praktyczna realizacja wytycznych europejskich w kwestii kształcenia zawodowego| i ustawicznego oświaty w Polsce
Kilka dat • 1999 – wprowadzenie do systemu oświaty gimnazjum (nowa podstawa programowa) • 2004 – pierwsze „zewnętrzne” egzaminy potwierdzające kwalifikacje zawodowe zasadnicza szkoła zawodowa (zawody dwuletnie) • 2006 - pierwsze „zewnętrzne” egzaminy potwierdzające kwalifikacje zawodowe w technikum
Kilka dat • 2008 – zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady - ERK • 2009 – nowa podstawa programowa w klasie I gimnazjum • 2014 – pierwszy EPKZ zgodny z KRK i ERK
EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE ZAWODOWE • EPKZ – OKE • EPKZ – RZEMIOSŁO • EZ – KOMISJE EGZAMINACYJNE PRZY KURATORACH OŚWIATY
EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE ZAWODOWE EPKZ • PODSTAWA PROGRAMOWA DLA ZAWODU - ROZPORZĄDZENIE • PROCEDURY EGZAMINACYJNE – ROZPORZĄDZENIE W SPRAWIE OCENIANIA … • INFORMATOR DLA ZAWODU
EUROPEJSKIE RAMY KWALIFIKACJI Idea ta pojawiła się w 2004 r., w ślad za nią poszły Zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskich Ram Kwalifikacji dla Uczenia się przez Całe Życie z 23 kwietnia 2008 r. oraz decyzja konferencji ministrów szkolnictwa wyższego UE z 2005 r., zgodnie z którą kraje uczestniczące w Procesie Bolońskim powinny wdrożyć Ramy Kwalifikacji dla Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego. W końcu – Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady w z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie ustanowienia europejskiego systemu transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu • zawodowym (ECVET).
Realizacja projektu PO KL pod tytułem „Opracowanie założeń merytorycznych i instytucjonalnych wdrażania Krajowych Ram Kwalifikacji oraz Krajowego Rejestru Kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie” w Instytucie Badań Edukacyjnych w Warszawie w okresie od lipca 2010 do grudnia 2013 Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Europejskie Ramy Kwalifikacji – co to jest? 1. ERK zostały powołane na podstawie zalecenia UE z 2008 r. Wdrożenie ERK to proces dobrowolny. 2. ERK mają 8 poziomów 3. ERK służą porównaniu kwalifikacji na terenie Unii Europejskiej 4. ERK opierają się na efektach kształcenia: wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych i personalnych 5. ERK obejmują wszelkie rodzaje kwalifikacji, będące wynikiem kształcenia: zawodowego, ogólnego, wyższego 6. ERK wspierają dialog edukacji z rynkiem pracy
Rozwój społeczeństwa i gospodarki opartej na wiedzyoraz poszerzająca się współpraca międzynarodowa powodują zwiększanie się zawodowej i geograficznej mobilności osób. Skala tego zjawiska, a zwłaszcza jego znaczenie dla przyszłości społeczeństw, wpływa na tworzenie polityki edukacyjnej – polityki na rzecz uczenia się przez całe życie(life long learning – LLL).
formalnym (szkolnym), • pozaformalnym (dokształcanie, doskonalenie i szkolenie), • nieformalnym (samo uczenie się oraz doświadczenie uzyskane w pracy).
ułatwianie swobodnego przepływu osób miedzy różnymi miejscami uczenia się oraz miejscami pracy w rozmaitych sektorach, branżach, regionach i krajach, • ułatwianie przenoszenia zdobytych kwalifikacji oraz ich aktualizacji i rozwijania nowych, • promowanie kreatywności i innowacyjności, • przyczynianie się do wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.
Wspólnota Europejska scala przede wszystkim rynki towarów i usług, rynek pracy i rynek kapitału. Postanowiono jednak zachować odrębne systemy kształcenia, zgodnie z narodowymi tradycjami i doświadczeniami. Tymczasem funkcjonowanie wspólnego rynku pracy wymaga, żeby kapitał ludzki i jego cechy (wiedza, umiejętności i kompetencje) był w porównywalny sposób klasyfikowany, gdyż bez tego w skali Unii Europejskiej nie będą dostatecznie sprawnie zachodziły korzystne procesy dopasowań popytu i podaży w obrębie rynku pracy.
globalizacja • rosnący udział handlu międzynarodowego • mobilność geograficzna i zawodowa, • przekształcenia w gospodarce, • nowe techniki i technologie • zmiany w organizacji pracy.
Przedstawione wyżej zjawiska, potrzeby i oczekiwaniastały się głównymi przesłankamimodernizacji systemu kształcenia zawodowegow Polsce. Zaproponowane zmiany organizacyjne i merytoryczne w systemie kształcenia zawodowego wynikają równieżz naszych zobowiązań jako państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
Zobowiązania te odnoszą się zwłaszcza do Strategii Lizbońskiej oraz powiązanych z nią inicjatyw i dokumentów: Strategii uczenia się przez całe życie, Europejskich i Krajowych Ram Kwalifikacji, Europejskich ram odniesienia na rzecz zapewniania jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym, suplementu EUROPAS, Europejskiego systemu transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym oraz walidacji pozaformalnegoi nieformalnego uczenia się.
klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, • struktury szkolnictwa zawodowego, • organizacji kształcenia w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe, • współpracy z pracodawcami, • organizacji egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe.
1. Klasyfikacja zawodów szkolnictwa zawodowego Aktualnie klasyfikacja zawiera 208 zawodów, w których kształcenie dookreślane jest typami szkół zawodowych, długością cyklu kształcenia oraz podbudową programową. Zawody wprowadzane są do wspomnianej klasyfikacji na podstawie wniosków poszczególnych ministrów.
Modyfikacja klasyfikacji zawodów „szkolnych” będzie polegała na grupowaniu i integrowaniu zawodów(redukcji zawodów). W zawodach zostaną następnie wyodrębnione i nazwane kwalifikacje, które będą potwierdzane w ramach egzaminów zewnętrznych. Kwalifikacje te zostaną opisane w nowych podstawach programowych kształcenia w zawodach jako zasób wiadomości, umiejętności i postaw.
Podział zawodu „szkolnego” na kwalifikacje zawodowe nastąpi w oparciu o tzw. klasyfikację gospodarczą, czyli klasyfikację zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy. Łączone będą zawody, w których zadania zawodowe pokrywają się. Na podstawie analizy danych zawodowych oraz po dokonaniu ich grupowania zostaną wyodrębnione kwalifikacje zawodowe. Przykład podziału zawodu na kwalifikacje zawodowe:
2. Proponowana struktura szkolnictwa zawodowego • czteroletnie technika, kształcące specjalistów z danej branży; • trzyletnie szkoły zawodowe, kształcące specjalistów z danej branży; • formy kursowe kształcenia praktycznego i ustawicznego – branżowe (przygotowujące do egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe);
gimnazja i licea dla dorosłych, dające możliwość kontynuowania kształcenia wszystkim tym, którzy nie ukończyli edukacji w gimnazjum, technikum, zasadniczej szkole zawodowej, adresowane do osób dorosłych, mogących jednocześnie uczestniczyć w formach kursowych kształcenia ustawicznego (kandydaci byliby przyjmowani do klas, w których mogą kontynuować naukę, zależnie od poziomu ich wcześniejszego przygotowania);
branżowe centra kształcenia zawodowego, których zadania będą obejmować: • kształcenie w szkołach dla młodzieży, • kształcenie w szkołach dla dorosłych, • organizowanie i prowadzenie praktycznej nauki zawodu (w tym praktyk zawodowych), • kształcenie w formach pozaszkolnych (kursy z zakresu poszczególnych kwalifikacji zawodowych, których organizatorami mogą być szkoły i placówki wchodzące w skład centrum), • organizowanie doskonalenia nauczycieli kształcenia zawodowego, • dokształcanie teoretyczne młodocianych pracowników, • przeprowadzanie egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe, • realizacja zadań z zakresu poradnictwa i doradztwa zawodowego.
3. Proponowana organizacja kształcenia zawodowego Decyzję o rozkładzie godzin kształcenia ogólnegoi zawodowego, zarówno teoretycznego, jak i praktycznego, w całym cyklu nauki właściwym dla zawodu, pozostawia się dyrektorowi szkoły, przy czym na kształcenie praktyczne dyrektor szkoły powinien przeznaczyć minimum 60% godzin przewidzianych na kształcenie zawodowe. Kształcenie zawodowe można zorganizować w następujący sposób:
w klasie pierwszej – kształcenie praktyczne może być realizowane 1 dzień w tygodniu u pracodawcy, w centrum kształcenia praktycznego lub w pracowniach szkolnych, • w klasie drugiej i trzeciej – kształcenie praktyczne może być realizowane 2 lub 3 dni w tygodniu u pracodawcy, w centrum kształcenia praktycznego lub w pracowniach szkolnych.
Na kształcenie praktyczne dyrektor szkoły powinien przeznaczyć minimum 50% godzin przewidzianych na kształcenie zawodowe. W kształceniu ogólnym uczeń będzie obowiązkowo realizował dwa przedmioty na poziomie rozszerzonym, co umożliwi mu dobre przygotowanie do egzaminu maturalnego z tych przedmiotów. Proponuje się, aby decyzja o wyborze zajęć edukacyjnych realizowanych na poziomie rozszerzonym, towarzyszących danemu przygotowaniu zawodowemu, zapadała w szkole, podobnie jak decyzja o możliwym sposobie zintegrowania tych zajęć z teoretycznym przygotowaniem zawodowym. Decyzja ta powinna być uzależniona od zawodu, w którym kształci szkoła oraz wynikać z posiadanych możliwości kadrowych i organizacyjnych, a także rozpoznania potrzeb i oczekiwań uczniów.
Dla rozwoju różnorodnych form kształcenia ustawicznego istotne jest włączenie szkół prowadzących kształcenie zawodowe w system kursów kwalifikacyjnych dla osób dorosłych, zwłaszcza w procesie przekwalifikowania i wyposażania w konkretne umiejętności zawodowe, zgodnie z potrzebami pracodawców. Ważne jest, aby szkoła realizując kurs przygotowywała uczestników do potwierdzania kwalifikacji zawodowych. Edukacja w formach pozaszkolnych, wsparta systemem zewnętrznych egzaminów, pozwoli na pełną integrację form szkolnychi pozaszkolnych oraz zapewni równoważność obu systemów. W tym kontekście alternatywną formą uzyskiwania kwalifikacji zawodowych, w stosunku do obecnie istniejącej w systemie szkolnym, mogą być kursy kwalifikacyjne realizowane przez szkoły prowadzące kształcenie zawodowe. Kursy takie umożliwią nabycie kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach ujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego.
Proponuje się, aby szkoły mogły organizować kursy kwalifikacyjne w tych zawodach, w których prowadzą kształcenie lub w zawodach pokrewnych, wykorzystując kadrę pedagogiczną oraz wyposażenie dydaktyczne. Ponadto od organizatorów kursu wymagana byłaby współpraca z pracodawcami w zakresie określania treści programowych dla danego kursu. Egzaminy potwierdzające kwalifikacje zawodowe, dotyczące kwalifikacji wyodrębnionych z poszczególnych zawodów i uzyskanych w trakcie kursu, przeprowadzane byłyby w systemie egzaminów zewnętrznych. Proponuje się, aby osoba, która zdała egzamin otrzymywała certyfikat kwalifikacji zawodoweji suplement opisujący nabyte umiejętności i kompetencje.
Efektywna integracja form szkolnych i pozaszkolnych może zostać zapewniona poprzez tworzenie przez jednostki samorządu terytorialnego (powiaty)branżowych centrów kształcenia zawodowego, dla których bazą mogą być centra kształcenia ustawicznego, centra kształcenia praktycznego oraz szkoły dla młodzieży i dorosłych. Podobne instytucje funkcjonują w innych krajach Unii Europejskiej. Centrum mogłoby pełnić rolę koordynatora działań poszczególnych komórek organizacyjnych wchodzących w jego skład, zapewniając możliwość najlepszego wykorzystania bazy, środków techno-dydaktycznych i zasobów ludzkich.
4. Współpraca z pracodawcami Priorytetowym działaniem w zakresie dobrego przygotowania młodzieży do wejścia na rynek pracy jest prowadzenie kształcenia zawodowego, a w szczególności kształcenia praktycznego,w porozumieniu z pracodawcami. Szkoła i zakład pracy są uzupełniającymi się nawzajem miejscami zdobywania wiedzy. Dzięki praktyce młodzi ludzie mogą zdobywać umiejętności i doświadczenie potrzebne do funkcjonowania w przedsiębiorstwie. Dając im pierwszy kontakt ze światem produkcji na etapie nauki, daje im się zarazem ważne atuty udanego wejścia na rynek pracy. Wymaga to jednak skutecznego zachęcenia pracodawców do współpracy ze szkołami.
Kształcenie zawodowe należy do tych obszarów edukacji, które w sposób bezpośredni są powiązane z rynkiem pracy. Dlatego też wpływ pracodawców na proces kształcenia zawodowego powinien być wkomponowany w jego planowanie, organizowanie, realizację oraz ewaluację po to, aby do minimum zniwelować rozdźwięk, jaki występuje w relacji edukacja – rynek pracy. Z tej perspektywy potrzebna jest integracja systemu szkolnego i pozaszkolnego, wzmocnienie relacji i współpracy szkół ze środowiskiem pracy pod kątem zapewnienia możliwości kształcenia praktycznego i praktyk zawodowych, inwestowania w nauczycieli – praktyków, doposażenia techno-dydaktycznego szkół i placówek, promowania przykładów dobrych praktyk, czy też poszukiwania mechanizmów motywacyjnych aktywizujących włączanie się osób ze środowiska pracy do edukacji.
Wciąż mało satysfakcjonująca współpraca szkół i placówek prowadzących kształcenie zawodowe z pracodawcami jest podkreślana w przeprowadzanych na potrzeby rynku pracy analizach, raportach z badań i innych opracowaniach, a także poruszana przez środowiska rządowe, samorządowe, organizacje gospodarcze i zawodowe. Problem dotyczy głównie realizacji praktycznej nauki zawodu w rzeczywistym środowisku pracy, udziału pracodawców w procesie kształcenia i egzaminowania oraz odpowiedniego do potrzeb pracodawców inwestowania w rozwój bazy techno-dydaktycznej szkół.
Mając na uwadze szczególną rolę pracodawców w procesie kształcenia zawodowego, ministerstwo podjęło inicjatywę zawierania porozumień z organizacjami pracodawców, samorządami gospodarczymi oraz innymi organizacjami pozarządowymi, dotyczących współpracy na rzecz poparcia kształcenia zawodowego, w szczególności kształcenia praktycznego. Porozumienia te zostały usankcjonowane prawnie w ustawie o systemie oświaty (art. 70, ust. 6).
5. Organizacja przeprowadzania egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe • Po doświadczeniach wynikających z kilkuletniej praktyki środowiska edukacyjnego i pracodawców w tym zakresie zostały pojęte działania związane z modernizacją systemów zewnętrznych egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe. Wprowadzane zmiany będą polegać na: • możliwości oddzielnego potwierdzania przez uczniów, w procesie kształcenia, każdej wyodrębnionej z zawodu kwalifikacji i uzyskania przez nich dokumentu w postaci certyfikatu potwierdzającego określoną kwalifikację, • uzyskaniu dyplomu przez absolwenta oraz suplementu do dyplomu po potwierdzeniu wszystkich wyodrębnionych kwalifikacji w danym zawodzie,
wzmocnieniu aspektu praktycznego egzaminu w zawodach na poziomie technikum, • utworzeniu zinformatyzowanego systemu banku danych egzaminacyjnych, • odejściu od sesyjności egzaminu (obecnie tylko sesja zimowa i letnia) na rzecz przeprowadzania egzaminów zawodowych w ośrodkach egzaminacyjnych funkcjonujących w trybie całorocznym, • likwidacji systemu egzaminów na tytuły zawodowe, organizowanych i przeprowadzanych przez państwowe komisje egzaminacyjne, • ujednoliceniu systemu egzaminów zawodowych bez względu na formę uczenia się – szkolną czy pozaszkolną.
W tworzeniu ośrodków egzaminacyjnych powinny aktywnie uczestniczyć: • organizacje pracodawców, • stowarzyszenia zawodowe, • samorządy gospodarcze, • indywidualni pracodawcy, stanowiący otoczenie gospodarcze szkół zawodowych, które chcieliby uczestniczyć w przygotowaniu pracowników zgodnie z własnymi potrzebami. • Udział pracodawców jest niezbędny do funkcjonowania ośrodków egzaminacyjnych zapewniających rzeczywiste warunki środowiska pracy.