381 likes | 567 Views
O BIBLIOGRAFII i BIBLIOGRAFIACH. Cz. 1 Wprowadzenie. Oprac. Maria Wołoszyn PBW Rzeszów. Prezentacja składa się z dwóch części.
E N D
O BIBLIOGRAFII i BIBLIOGRAFIACH Cz. 1Wprowadzenie. Oprac. Maria Wołoszyn PBW Rzeszów
Prezentacja składa się z dwóch części. Opracowana została z myślą o młodych adeptach zawodu bibliotekarskiego zdobywających kwalifikacje lub uzupełniających wiedzę na zorganizowanych formach kształcenia. Może być wykorzystana przez nauczycieli bibliotekarzy jako materiał metodyczny pomocny przy organizowaniu pracy w bibliotekach szkół średnich. Może także stanowić materiał poglądowy ułatwiający przyswojenie podstawowych wiadomości z zakresu bibliografii dla wszystkich zainteresowanych podjętym tematem.
Co to jest bibliografia ???
Termin bibliografiapochodzi z języka greckiego i oznaczał pierwotnie czynność pisania, względnie przepisywania książek (biblion,biblos - książka; graphein - pisać). Dziś używamy go w kilku znaczeniach. Bibliografia to przede wszystkim czynność spisywania i opisywania książek oraz wynik tej czynności tj. uporządkowany spis (wykaz, zestawienie) dokumentów dobranych według pewnych kryteriów, spełniający określone zadania informacyjne.
BIBLIOGRAFIA wykazuje jakie książki z interesującej nas dziedziny ukazały się w druku rejestruje dokumenty bez względu na miejsce ich przechowywania podaje w opisie cechy wspólne, dotyczące wszystkich egzemplarzy nakładu (odbitych z tego samego składu drukar-skiego) KATALOG wykazuje egzemplarze dokumentów znajdujące się w danej bibliotece lub księgarni opis katalogowy ujmuje indywidualne cechy katalogowanego egzemplarza wskazuje gdzie dany egzemplarz można znaleźć Bibliografia a katalog
Twórcy bibliografii w Polsce Bibliografię polską otwiera dzieło Szymona Starowolskiego (ok. 1588-1656) Scriptorum Polonicorum Hecatontas (Setnik pisarzów polskich) wydane w 1625 r. we Frankfurcie, zawierające życiorysy pisarzy polskich, uzupełnione tytułami ich prac.
Twórcy bibliografii w Polsce Właściwą bibliografię polską zapoczątkowały prace katalogowe i bibliograficzne biskupa Józefa Andrzeja Załuskiego (1702-1774) twórcy pierwszej biblioteki narodowej zwanej BibliotekąZałuskich(1747 r.).
Twórcy bibliografii w Polsce Samuel Bogumił Linde (1771-1847) twórca „Słownika języka polskiego” (1807-1814).
Józef MaksymilianOssoliński(1748-1826) twórca Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie (1817) dzisiaj we Wrocławiu. Twórcy bibliografii w Polsce
Twórcy bibliografii w Polsce Feliks Bentkowski (1781-1852) profesor i bibliotekarz w Liceum Warszawskim, autor bibliografii piśmiennictwa polskiego ułożonej według dziedzin wiedzy pt. Historia literatury polskiej wystawiona w spisie dzieł drukiem ogłoszonych.
Twórcy bibliografii w Polsce Joachim Lelewel (1786-1861) historyk, bibliotekarz Uniwersytetu Warszawskiego, twórca teorii bibliografii, autor dzieła Bibliograficznych ksiąg dwoje(T. 1-2, Wilno, 1823-1826).
Twórcy bibliografii w Polsce Karol Estreicher (1827-1908) najwybitniejszy bibliograf polski, wykładowca bibliografii i bibliotekarz w Szkole Głównej w Warszawie, od 1868 r. dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej. Jest autorem 60 tomowej Bibliografii Polskiej ,kontynuowanej przez jego synaStanisławai wnuka Karola jr., zawierającej zestawienie druków od początków drukarstwa w Polsce (XV w.) do końca 1900 r.
Bibliografia Polska Estreicherów • Jest to bibliografia ogólna, narodowa, prymarna, adnotowana. • Zaprojektowana i realizowana w czterech częściach: Cz. 1. T. I-VII, Druki z lat 1800-1880 w układzie alfabetycznym. Cz. 2. T. VIII-XI, Druki z lat 1455-1889 w układzie chronologicznym. Cz. 3. T. XII-XXXIV, Druki do końca XVIII wieku w układzie alfabetycznym. Cz. 4. T. I-IV, Dopełnienie części I, druki z lat 1881-1900 w układzie alfabetycznym. • Zakład Bibliografii Polskiej kontynuuje wydawanie wielkiego dzieła rodu Estreicherów Bibliografii Polskiej oraz przygotowuje jej wersję elektroniczną w postaci Elektronicznej Bazy Bibliografii Estreichera -EBBE.
http://www.estreicher.uj.edu.pl/ http://www.estreicher.uj.edu.pl/
Istnieją różne rodzaje bibliografii. Wspólną cechą ich wszystkich jest to, że składają się z szeregu opisów bibliograficznych (książek lub innych dokumentów) wykazujących: autora, tytuł wydawnictwa wraz z podtytułem, kolejność wydania, miejsce i rok wydania, wydawcę, a także objętość.
Zakres bibliografii • Zakres bibliografii określany jest przez treść dokumentów objętych spisem.
Zasięg bibliografii • Zasięgbibliografii wyznaczony jest przez cechy formalne dokumentu takie jak: • język - zasięg językowy (zależny od języka, w jakim dokument został napisany) • czas wydania - zasięg chronologiczny (jest wyznaczony datą powstania dokumentu) • terytorium - zasięg terytorialny (jest wyznaczony przez terytorium, na którym zostały wydane dokumenty zarejestrowane w bibliografii, dokumenty dotyczące tego terytorium lub napisane przez autorów pochodzących z tego terytorium)
Zasięg bibliografii • zasięg określony przez formę wydawniczązarejestrowanych dokumentów (np. bibliografia druków zwartych, bibliografia czasopism, bibliografia artykułów) • zasięg określony przez formę piśmienniczą dokumentów (np. bibliografia bibliografii, bibliografia pamiętników) • zasięg określony przez typy dokumentów (np. dokumenty z tekstem słownym, nuty, mapy, filmy, płyty).
Rodzaje bibliografii Ze względu na zasięg chronologiczny rozróżniamy bibliografie: • bieżące(rejestracja bieżącej, współczesnej produkcji wydawniczej) • prospektywne(rejestracja dokumentów, których opublikowanie planowane jest w najbliższej przyszłości) • retrospektywne (rejestracja dokumentów opublikowanych w zamkniętym okresie przeszłości).
Bibliografia prospektywna najszerzej znane i najłatwiej dostępne czasopismo poświęcone nowościom wydawniczym (miesięcznik) we wkładceZapowiedzi Wydawnicze zamieszczane są dane bibliograficzne i miniaturowe opisy poszczególnych tytułów.
Rodzaje bibliografii • Bibliografie o pełnym zasięgu i zakresie rejestrujące całokształt piśmiennictwa tobibliografie ogólne. • Bibliografie o ograniczonym zakresie i zasięgu rejestrujące tylko część piśmiennictwa to bibliografie specjalne.
Rodzaje bibliografii Do bibliografii ogólnych zalicza się bibliografie: • powszechne(dążące do zarejestrowania wszystkich dokumentów o zasięgu światowym - dziś nie spotykane) • narodowe (dotyczące jednego kraju).
Rodzaje bibliografii Bibliografie specjalne stanowią wśród bibliografii zdecydowaną większość. • Mogą mieć ograniczony zakres treściowy np. do jednego działu wiedzy, dziedziny, zagadnie- nia. • Mogą mieć ograniczony zasięg np. do jednej epoki, regionu (bibliografie regionalne), miejscowości (bibliografie lokalne), osoby(bibliografie osobowe).
Rodzaje bibliografii • Bibliografia regionalna lub lokalna rejestrująca druki wydane na danym terenie jest bibliografią podmiotową. • Bibliografia regionalna lub lokalna rejestrująca druki dotyczące tego regionu jest bibliografią przedmiotową. • Bibliografia osobowa rejestrująca twórczość danej osoby jest bibliografią osobową podmiotową. • Bibliografia osobowa rejestrująca piśmiennictwo dotyczące danej osoby jest bibliografią osobową przedmiotową. • Bibliografia rejestrująca piśmiennictwo jednej i drugiej kategorii jest bibliografią podmiotowo-przedmiotową.
RODZAJE BIBLIOGRAFII Bibliografiespecjalne Bibliografie ogólne Bibliografie treściowe Bibliografie wydawniczo- formalne Bibliografie powszechne Bibliografie wielkich działów piśmiennictwa np. literatury Bibliografie regionalne i lokalne podmiotowe Bibliografie narodowe Bibliografie dziedzin np. elektrotechniki Bibliografie osobowe i zespołów osobowych podmiotowe Bibliografie zagadnień Bibliografie regionalne i lokalne przedmiotowe Bibliografie form wydawniczych i piśmienniczych Bibliografie osobowe przedmiotowe Bibliografie zagadnień ogólnych i szczegółowych
Rodzaje bibliografii • Spisy bibliograficzne sporządzone na podstawie oględzin egzemplarzy dokumentów (autopsji) noszą nazwę bibliografii prymarnych. • Spisy tworzone na podstawie bibliografii prymarnych noszą nazwę bibliografii pochodnych. • Spisy uwzględniające jak najpełniej materiały o określonym zakresie i zasięgu noszą nazwę bibliografii kompletnych. • Bibliografia dokonująca wyboru, odrzucająca piśmiennictwo mniej wartościowe to bibliografia selekcyjna. • Jeżeli rejestruje piśmiennictwo szczególniewartościowe pod względem naukowym jestbibliografią wyborową.
Rodzaje bibliografii • Spis bibliograficzny obejmujący wydawnictwa polecane dla określonej grupy czytelników to bibliografia zalecająca (np. spisy lektur dla uczniów i studentów). • Bibliografia zawierająca wyłącznie opisy to bibliografia rejestracyjna. • Bibliografia, w której opisy są uzupełnione adnotacjami to bibliografia adnotowana. • Adnotacje oceniające treść książki zamieszczają bibliografie krytyczne. • Jeżeli zamiast adnotacji bibliografia zawiera abstrakty (sformalizowane charakterystyki treści) jest bibliografią dokumentacyjną.
Rodzaje bibliografii • O spisach bibliograficznych dotyczących różnych dziedzin i zagadnień informują bibliografie-bibliografii. • Spis bibliograficzny dołączony do wydawnictwa, zawierający wykaz wykorzystanych przez autora źródeł bądź lekturę uzupełniającą to bibliografia załącznikowa (kryptobibliografia, literatura przedmiotu).
Forma piśmiennicza bibliografii Forma piśmiennicza bibliografii • spisy (forma klasyczna) • prace o formie nieschematycznej: • stany badań • przeglądy literatury • omówienia bibliograficzne • monografie bibliograficzne • biobibliografie • indeksy słów kluczowych • currentcontents - (zbiory abstraktów czasopism z wybranych dziedzin nauki)
Forma wydawnicza bibliografii • niepublikowana kartoteka (pierwotna forma każdego spisu) • wydawnictwo zwarte • wydawnictwo ciągłe (np. bibliografia bieżąca) • publikacja niesamoistna (np.kryptobibliografia) • formy współczesne: bibliograficzne bazy danych (dostępne on-line i na płytach CD-ROM)
Części składowe bibliografii w postaci drukowanej • tytulatura • spis treści • przedmowa i wstęp • wykaz skrótów i symboli • zrąb główny • indeksy (skorowidze)
Układ zrębu głównego • mechaniczny według cech wydawniczych opisywanych dokumentów: • alfabetyczny • chronologiczny • rzeczowy według treści dokumentów: • klasowy • działowy • systematyczny • przedmiotowy
Wykorzystana literatura: 1. Bibliografia : metodyka i organizacja / pod red. Z. Żmigrodzkiego. Warszawa : SBP, 2000 2. Burbianka M., Wstęp do bibliografii. Wyd. 4. Warszawa : PWN, 1974 3. Korpała J., Krótka historia bibliografii polskiej. Wrocław : Ossolineum, 1986 4. Mendykowa A., Podstawy bibliografii. Wyd. 2. Warszawa : PWN, 1986