690 likes | 885 Views
Недела 7:. ЈАВНИ ПРИХОДИ. Општа теорија на оданочувањето Поим на данок. Privatno pravni Javno pravni prihodi - redovni i vonredni javni prihodi - izvedeni i izvorni javni prihodi
E N D
Недела 7: ЈАВНИ ПРИХОДИ
Општа теорија на оданочувањетоПоим на данок • Privatnopravni • Javnopravniprihodi - redovniivonrednijavniprihodi - izvedeniiizvornijavniprihodi • Данокот претставува вид на јавен приход, со кој државата (вклучувајќи ги и потесните политичко територијални единици) од субјектите коишто се под нејзина даночна власт принудно зафаќа парични средства, без непосреден противнадомест, заради задоволување на своите финансиски потреби и остварување на други – првенствено економски и социјални цели.
Карактеристики на даноците • Derivatnost • Prisilen karakter • Otsustvo na neposreden protivnadomest • So danocite se finansiraat javnite rashodi • Danokot e pari~no davawe -Drugi vidovi na fiskalni prihodi se: • Taksa • Nadomest • Pridones • Царина
Цели на даноците • Fiskalna cel-primarna cel na danocite e obezbeduvawe na sredstva za funkcionirawe na dr`avata • Nefiskalni celi na danocite -ekonomski(mikro i makroekonomska priroda -socijalni(nivelacija na bogatstvo) -politi~ki -celi vo oblasta na demografskata politika
Теории за оправдување на даноците • Teorija na sila • Teorija na ekvivalencija • Teorija na `rtva -teorija na apsolutno ednakva `rtva -teorija na proporcionalno ednakva `rtva -teorija na minimalna `rtva • Teorija na suverenitet
Klasifikacija na danocite • Neposredni i posredni • Objektni(realni) i subjektni(personalni) • Analiti~ki i sinteti~ki • Op{ti i namenski • Pretpostaveni i fakti~ki • Ad valorem i specifi~ni • Fundirani i nefundirani • Redovni i vonredni • Reparticiski i kvotitetni • Centralni i lokalni
Sudir na dano~ni jurisdikcii • Poim na dvojno odano~uvawe • Pri~ini za dvojno odano~uvawe • Dr`avjanstvo • Rezidentnost • Izvor(odano~uvawe na izvorot) • Pojavi sli~ni na dvojnoto odano~uvawe - nadodano~uvawe - kumulirawe na danoci - ekonomsko dvojno odano~uvawe
Недела 8: Даночни принципи Ефекти од оданочувањето Одбегнување на плаќање данок
Принципи на оданочувањето -Финансиски даночни принципи • Princip na {tedrost(danocite zaedno so drugite fiskalni prihodi treba da gi obezbedat finansiskite sredstva za pokrivawe na redovnite rashodi,vonrednite rashodi i sozdavawe na buxetska rezerva) • Princip na elasti~nost(se odnesuva na dano~niot sistem vo celina-brzo i lesno prisposobuvawe na danocite kon promenata na visinata na rashodite -ekonomska -legalna elasti~nost
Економски даночни принципи • Princip na efikasnost(neutralnost) -Даноците треба да се поставени на таков начин за да влијаат што е можно помалку врз економските одлуки на субјектите на пазарот • Princip na umerenost na dano~noto optovaruvawe -Висинатана даноците да не биде прекумерна. Горната граница на зафаќање на доходот треба да биде определена на макро ниво и на ниво на категории даночни обврзници - -апсолутен даночен лимит - -релативен даночен лимит • Princip na izbor na dano~niot izvor
Ekonomski dano~ni principi • Princip na fleksibilnost -Merki na stabilizaciona ekonomska politika -avtomatski merki -diskrecioni merki • Princip na stabilnost na dano~niot sistem -Промените во даночниот систем треба да се со претпазливост, бидејќи постојаното менување доведува до нарушување на условите на стопанисување и предизвикува отпор и додатен напор кај обврзниците • Princip na identitet na dano~niot destinator i nositelot na dano~niot tovar -mo`nost za prenesuvawe na dano~en tovar
Socijalno-politi~ki danoчni principi • Princip na op{tost -Osloboduvawa vo odnos na principot na op{tost: -politi~ki -finansiski -ekonomsko-politi~ki -dano~no-tehni~ki -socijalnopoliti~ki • Princip na ramnomernost na danocite -Princip na horizontalna ednakvost-site lica so ednakva ekonomska sila da pla}aat ist danok -Princip na vertikalna ednakvost-lica so pogolema ekonomska sila da pla}aat srazmerno pogolem danok
Pravno-administrativni dano~ni principi • Princip na zakonitost na danokot -Politi~ko zna~ewe na principot na zakonitost -Pravno zna~ewe na principot na zakonitost: a)samo zakoн mo`e da bide izvor na Dano~no pravo b)tolkuvawe v)analogija g)zabrana za retroaktivno va`ewe d)odredenost na danokot • Princip na minimalizacija na administrativnite tro{oci -organizaciski merki za podobruvawe na efikasnosta -eksterni merki za efikasnost na naplata • Princip na minimizirawe na tro{ocite na pla}awe na danok -Tro{oci na dano~en dol`nik:direktni i indirektni
Ефекти на оданочувањето • Efektite mo`at da bidat -Makroekonomski efekti -Mikroekonomski efekti a)signalni dejstvija na danocite(efekti na supstitucija) b)cenovni efekti(prenesuvawe na danocite) • Fazi na prenesuvawe na danocite se: -perkusija -reperkusija -incidenca
Odbegnuvawenapla}awe nadanok.Dano~naevazija.Dano~nozatajuvawe • Intenzitetot na otporot pri pla}awe na danocite zavisi od : a)visina na dano~no optovaruvawe b)namenata na sobranite sredstva v)dano~niot oblik g)percepcijata na javnosta za pravi~nosta na dano~niot sistem • Zakon za opa|a~ki prinosi • Otporot najizrazen kaj neposredni danoci
Merki za suzbivawe na dano~na evazija • Preventivni merki a)sozdavawe na kompetentna,efikasna dano~na i carinska administracija b)opremenost na administracijata za otkrivawe i spre~uvawe na dano~ni i carinski delikti v)zaemna sorabotka na dano~nite i drugite organi g)kontrola pri sproveduvawe na regulativata d)unapreduvawe na dano~en moral i dano~na kultura na naselenieto |)sveduvawe na dano~niot tovar vo razumni merki • Represivni merki
Недела 9: ДИРЕКТНИ (НЕПОСРЕДНИ)ДАНОЦИ
I. ПЕРСОНАЛЕН ДАНОК ОД ДОХОД • Odano~uvawe na zbirot na site prihodi,od site izvori koi{to gra|anite gi ostvaruvaat vo tekot na edna fiskalna godina • Dano~ni obvrznici-fizi~ki lica- rezidenti na prihodot koj {to go ostvaruvaat vo RM i vo stranstvo-princip na svetski dohod • Dano~ni obvrznici-fizi~ki lica-nerezidenti na prihodot koj {to go ostvaruvaat na teritorijata na RM-princip na izvorot
Prihodi na gra|anite koi{to vleguvaat vo kategorija dohod za odano~uvawe: • Li~ni primawa po osnova na raboten odnos,penzii,invalidnini; • Prihodi od zemjodelska dejnost; • Li~ni primawa od stopanska i profesionalna dejnost; • Prihodi od imot i imotni prava i dr. vidovi na prihodi(avtorski prava,patenti i tehni~ki unapreduvawa,prihodi od kapital,kapitalni dobivki i dobivki od igri na sre}a
Dano~na osnova i Dano~na stapka Dohod za odano~uvawe - Li~no osloboduvawe = DANO^NA OSNOVA • Пропорционална даночна стапка – 10% • * РАМЕН ДАНОК!!!
2.Prihodi od kapital и капитална добивка na fizi~ki lica koi {to podle`at na odano~uvawe • Dano~na stapka od 10% se oblo`uva na osnova koja pretstavuva: a)fakti~ka visina na ostvareniot iznos b)neto-prihod koj se dobiva po revalorizacijata na klu~nite parametri,so cel neutralizirawe na inflatorni efekti • - Kapitalnata dobivka -zgolemuvawe na vrednosta na imotot/kapitalot i realizirawe na zgolemenata vrednost po pat na proda`ba na kapitalnoto dobro pazarot • Kapitalno dobro-hartii od vrednost,nedvi`en imot i oprema • Dolgoro~ni kapitalni zagubi se prebivaat so kusoro~nite kapitalni dobivki za ist period • 70%od sekoja kapitalna dobivka se vklu~uva vo dano~nata osnova na PDD
4.Utvrduvawe i naplata na personalniot danok od dohod • Dano~ni obvrznici-podnesuvaat godi{na dano~na prijava za dohod koj go ostvarile,osven onie koi pla}aat danok spored katastarski prihod(primawa od raboten odnos,penzii,invalidnini,prihodi od zemjodelska dejnost) • Utvrduvawe i naplata-Uprava za javni prihodi na RM po nekolku osnovi:godi{na dano~na prijava,delovni knigi na obvrznik,slu`beni podatoci nabaveni pri kontrola od UJP
5.Akontacisko odano~uvawe na oddelni vidovi na prihodi • Pay-As-You-Earn(Pla}aj kako {to zarabotuva{) • Akontacijata se presmetuva na dva na~ina: a)po odbivka od sekoj prihod;b)so re{enie na dano~en organ • Akontacijata po odbivka se utvrduva za: -Li~ni primawa,penzii,invalidnini -Prihodi od avtorski dela,kapital, -Dobivki od igri na sre}a -Prihodi od imot i imotni prava,ako isplatuva~ot vodi delovna kniga • Akontacija vrz osnova na re{enie se utvrduva za prihodi od:zemjodelska dejnost,kapitalni dobivki,li~ni primawa od stopanska i profesionalna dejnost
II. ДАНОК ОД ДОБИВКА • Dano~ni obvrznici-pravni lica koi ostvaruvaat dobivka od vr{ewe registrirana dejnost • Dano~ni obvrznici,koi se osnovani i imaat sedi{te na teritorijata na RM,se neograni~eno dano~no odgovorni-rezidenti • Drugite lica se vo dano~na obvrska spored teritorijalniot princip-nerezidenti
7.Dano~na osnova na Danok na dobivka • Utvrduvawe na osnovica se vr{i vrz: a)Op{ti smetkovodstveni principi; b)Pravila za prevencija na dano~na evazija od strana na pretprijatijata • Dano~en objekt=deloven rezultat na pretprijatieto,a ne faktori za sozdavawe • Dano~en bilans-Smetkovodstven bilans • Business income-deloven prihod • Finansiski rezultat-dobivka pred i po odano~uvawe
8.Dano~na osnova na Danok na dobivaka i Transferni ceni • Dano~na osnova =vkupni prihodi - vkupni rashodi od presmetkoven period • Rashodi se delat na :delovni,rashodi na finansirawe,vonredni rashodi • Transferna cena -cena vo vrska so transakcii na sredstva ili obvrski pome|u povrzani lica • Razlika pome|u -Cena na dofat na raka i transferna cena se vklu~uva vo dano~nata osnovica • Dano~ni dedukcii ne se:pari~ni kazni,penali,rashodi od poluprivaten karakter,dolgoro~ni rezervirawa
Приходи од капитал и капитална добивка • Dano~ni olesnuvawa i osloboduvawa • Razlika pome|u Dano~ni rashodi i neposredni javni rashodi(dotacii,subvenci) • Investiciski dano~ni stimulacii(zabrzana amortizacija,investicisko odbivawe, regionalno -razvojno investicisko odbivawe,pottiknuvawe na stranski vlo`uvawa) • Povolen dano~en tretman na sredstva za posebni rezervi • Generalno i specijalno investiciono dano~no olesnuvawe
III. ДАНОЦИ НА ИМОТ • Imotot kako objekt e izlo`en na odano~uvawe vrz osnova na : • Svojot vrednosen izraz vo statika • Pri transfer vrz drugo lice so ili bez nadomestok,imot vo dinamika • Svojata zgolemena vrednost,vo uslovi na realno steknuvawe so zgolemenata vrednost,pri proda`ba na kapitalnite dobra • Prihodite od danoci na imot se prihodi na edinicite na lokalna samouprava
1. Данок на имот • Predmet na odano~uvawe: -Nedvi`en imot:zemji{te, stanbeni zgradi ili stanovi,delovni prostorii i administrativni zgradi,zgradi ili stanovi za odmor i rekreacija • Dano~en obvrznik:pravno i fizi~ko lice -Sopstvenik na imot, plodou`ivatel korisnik,sosopstvenik(srazmerno na svojot del), korisnik na imot koj e vo sopstvenost na dr`avata ili edinica na lokalna samouprava • Dano~na osnova:pazarna vrednost na nedvi`en i dvi`en imot
Dano~na stapka:stapkatae propi{ana so zakon,Sovetot na op{tinata ja opredeluva nivnata stapka dvi`ej}i se vo zakonskite ramki od 0.10% do 0.20% • Dano~ni osloboduvawa na nedvi`en imot: -vo dr`avna sopstvenost i vo sopstvenost na op{tinata -на странски дипломатски и конзуларни претставништва - објекти на верски заедници -objekti koi slu`at za delovna dejnost na dol`nikot -земјишта што се користат во рударството и геолошки истражувања
2.ДАНОК НА НАСЛЕДСТВО И ПОДАРОК Предмет на оданочување • Данок на наследство и подарок се плаќа на: - недвижен имот, право на плодоуживање и користење на имот кој се наследува или прима на подарок - готови пари, парични побарувања, хартии од вредност и друг подвижен имот (ако вредноста е повисока од едногодишна просечна плата во РМ) • Fизичко или правно лице (резидент на РМ) кој наследува или прима имот на подарок • Fизичко или правно лице (нерезидент) за недвижниот и подвижниот имот кој го наследува или прима на подарок на територијата на РМ
Dano~na osnova-Пазарната вредност на имотот, намалена за долговите и трошоцитe • Dano~na stapka -Vtor nasleden red od 2% do 3% -Tret nasleden red od 4% do 5%
naslednici i primateli na podarok od prv nasleden red i od vtor nasleden red • nasledstvo(podarok)na zemjodelsko zemji{te i ekonomski zgradi vo zemjodelieto • државни органи и органи на општините, Народна Банка на РМ, Црвениот крст, хуманитарни, социјални, научни, образовни и културни организации и верски заедници-за подарок што го примиле во недвижен, подвижен имот, хартии од вредност, парични средства и побарувања
3.ДАНОК НА ПРОМЕТ НА НЕДВИЖНОСТИ И ПРАВА • Predmet na odano~uvawe -Promet na nedvi`nosti: ostvaren so prenos na pravoto na sopstvenost so nadomestok,zamena na pravoto na sopstvenost i dr.na~in na steknuvawe na nedvi`nost • Dano~en obvrznik: -prodava~ na nedvi`nosta; -kupuva~ na nedvi`nosta; -lice koe zamenuva nedvi`nost so pogolema vrednost; -sekoj sopstvenik posebno( se zamenuvaat nedvi`nosti so ednakva vrednost); -primatelot na nedvi`nosta(dogovor za do`ivotno izdr`uvawe)
Dano~na osnova:pazarna vrednost na nedvi`nosta • Dano~ni stapki:proporcionalni -Visinata na dano~nite stapki ja opredeluva Sovetot na op{tinata vo zak. ramki od 2%do 4% • Dano~ni osloboduvawa -promet na nedvi`nosti vo postapka na komasacija i eksproprijacija; -prenos na sopstvenost vo postapka za prisilan naplata; -prv promet na stanbeni zgradi ako se izvr{ vo rok od 5 god.; -prenos na nedvi`nost na banka za naplata na pari~no pobaruvawe(ako go prodadat imotot vo rok od 3 godini)
Недела 10: ДАНОЦИ НА ПОТРОШУВАЧКА (ИНДИРЕКТНИ ДАНОЦИ)
1. ДАНОК НА ДОДАДЕНА ВРЕДНОСТ • Во Европската економска заедница во 70-те години • Во Р.Македонија АПРИЛ 2000 година, врз основа на 6-та ДДВ Директива на ЕУ • Сефазен, потрошувачки тип на ДДВ, метод на даночен кредит • ДДВ претставува општ сефазен нето-данок на промет
КАТЕГОРИИ НА ДДВ • ДОДАДЕНА ВРЕДНОСТ • разлика помеѓу вредноста на инпутот и аутпутот на еден субјект • ДАНОЧНА ОСНОВА • разлика помеѓу вкупните продажби и вкупните набавки коишто ги реализирал даночниот обврзник, во одреден временски период • ПРЕСМЕТУВАЊЕ • ДДВ се пресметува и наплаќа сукцесивно и ја товари САМО новосоздадената вредност на производот или услугата
ДАНОЧЕН КРЕДИТ – срcевина на ДДВ • метод на калкулација според кој ДДВ пресметан во една фаза на прометот, се намалува за ДДВ којшто е искажан во фактурите што му се доставуваат на купувачот • ДАНОЧНИ ПРИНЦИПИ НА ДДВ - Општост, еластичност, штедрост, неутралност, евиденција, идентитет на даночниот дестинатор и носителот на даночниот товар, минимизирање на режиските и административни трошоци, принцип на дестинација и др
ПРЕДМЕТ НА ОДАНОЧУВАЊЕ И ДАНОЧНИ ОБВРЗНИЦИ • Прометот на стоки и услуги, којшто се врши во земјата од страна на даночниот обврзник, во рамките на неговата стопанска дејност, увозот на стоки и услуги • Секое правно и физичко лице коешто самостојно врши стопанска дејност • Во оваа категорија се опфатени и земјоделската, шумарската дејност,адвокатура, под определени услови и државни органи • Правни лица – праг на регистрација – 2 000 000 денари
ДАНОЧЕН ДОЛЖНИК • Може да биде и лице кое не е даночен обврзник на ДДВ • Како даночни должници се јавуваат: лица од промет со недвижности, лица кои во фактура го искажале ДДВ(а немале обврска),увозник,купувач или корисник на услуга кој е даночен обврзник, но неговиот претходен учесник во прометот нема седиште во Р.М.
Даночна основа на потрошувачкиот нетотип на ДДВ се утврдува на индиректен начин, со помош на методот на одземање • Даночната обврска се пресметува така што данокот платен во претходната фаза на прометот, се одбива од износот на данокот платен на вкупната вредност во фазата на оданочување • Даночни стапки - Општа и повластена даночна стапка • општа – 18% • повластена – 5%
ДАНОЧНИ ОСЛОБОДУВАЊА • Даночните ослободувања на ДДВ се поделени во три групи : 1. Даночни ослободувања во земјата без право на одбивка на претходниот данок 2. Даночни ослободувања во земјата со право на одбивка на претходниот данок 3. Даночни ослободувања при увозот
Време и место на настанување на даночната обврска • Административни правила • процедуралните прашања за системот на ДДВ, детално се разработени со Правилникот за ДДВ • секој даночен должник е должен да води сопствена евиденција за ДДВ • УЈП надлежна за целата постапка за наплата на ДДВ
2. АКЦИЗА • Поединечен вид данок на промет • Во Р.М. добра кои подлежат на акциза се: минерални масла, алкохол и алкохолни пијалоци, тутунски добра и моторни возила • Акцизна дозвола – лицата кои сакаат да се занимаваат со горенаведените дејсности мора да поседуваат акцизна дозвола, издадена од УЈП под услови определени со закон • Настанување – кога доброто коешто подлежи на обврската за плаќање на акциза се предаде во потрошувачка во акцизен склад т.е. се изнесе од него
Акцизен должник – секое физичко или правно лице кое поседува акцизна дозвола • Акцизни повластици • Акцизни ослободувања: • во рамки на дипломатски и конзуларни мисии,врз основа на реципроцитет • од страна на меѓ.организации и нивни членови,врз основа на меѓ.договор • Акцизна стапка: • пропорционална, специфична и комбинирана акциза
3.ЦАРИНИ • Carinata-tradicionalen,dolgoro~en i edinstven megunarodno priznat instrument za za{tita na nacionalnite ekonomiii • Karakteristiki na carinata -carinskite stapki se utvrduvaat sekoga{ so zakon -carinata pretstavuva cenoven instrument,ja namaluva konkurentnosta na proizvodite • Voncarinski instrumenti • Merki doneseni po avtonomen pat-merki na administrativen protekcionizam -koga gi nosi Vladata-nacionalna za{titna politika -koga gi nosi pretprijatie-restriktivna delovna politika
Carinska stoka -sekoj predmet koj se uvezuva vo carinskoto podra~je, a ne e pu{ten vo sloboden promet -sekoj predmet za koj se podnesuva carinska deklaracija za izvoz od carinsko podra~je • Ne se smetaat za carinska stoka -javni ispravi -pratki so pe~aten materijal i po{tenski pratki koi sodr`at knigi -trgovska korespondencijai delovni knigi, finansiska dokumentacija -efektivna valuta(~ekovi,menici,akcii) • Carinska deklaracija • Presmetuvawe i opredeluvawe na carinski dolg
Царинска Управа на Република Македонија • Надлежности • Организација
Недела 11: ТАКСА, ПРИДОНЕС и ЈАВЕН ЗАЕМ