1 / 11

NURTY KONSERWATYWNE - WIEK XIX

ZAJĘCIA X – dr I. Barwicka-Tylek. NURTY KONSERWATYWNE - WIEK XIX. Edmund Burke (1729-1797). Teokraci francuscy: J. de Maistre (1754-1821), L. de Bonald (1754-1840). Szkoła historyczna w prawie: F.K. von Savigny (1779-1861). Romantyzm i nacjonalizm niemiecki. KONSERWATYZM – główne pojęcia.

arista
Download Presentation

NURTY KONSERWATYWNE - WIEK XIX

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. ZAJĘCIA X – dr I. Barwicka-Tylek NURTY KONSERWATYWNE - WIEK XIX Edmund Burke (1729-1797). Teokraci francuscy: J. de Maistre (1754-1821), L. de Bonald (1754-1840). Szkoła historyczna w prawie: F.K. von Savigny (1779-1861). Romantyzm i nacjonalizm niemiecki.

  2. KONSERWATYZM – główne pojęcia • organiczna koncepcja wspólnoty i związana z nią akceptacja hierarchii społecznej, wywodzonej zarówno z naturalnych różnic między jednostkami, jak też konieczności ustrukturyzowania społecznego organizmu; • autorytet – postrzegany jako alternatywa wobec władzy opartej na przymusie fizycznym: władzę się posiada, natomiast autorytetem się jest – z uwagi na wypracowaną i dowiedzioną w praktyce umiejętność kierowania społeczeństwem dla jego dobra (uprawnienia autorytetu nie mogą być ściśle zdefiniowane, a tym bardziej ich zakresu nie da się negocjować); • kumulatywna wizja rozwoju – stan obecny wynikiem gromadzenia doświadczeń przeszłych pokoleń i niezrozumiały bez jego uwzględnienia: rola tradycji, obyczajów, instytucji gwarantujących ciągłość (rodzina); • natura ludzka postrzegana jako bardziej skłonna do zła, lub przynajmniej słaba – większość jednostek potrzebuje zewnętrznej kontroli swych zachowań; nie tylko by nie szkodzić innym, ale także by zrealizować własne cele. Dlatego należy odrzucić indywidualizm (dlatego również na zakończenie każdego przedmiotu student musi zdać egzamin – gdyby prowadzący byli liberałami, nie byłoby to może konieczne  pomyśl, dlaczego)

  3. E. Burke i konserwatyzm brytyjski • aż do rewolucji – członek stronnictwa wigów (liberałowie), po rewolucji zmodyfikował częściowo swe poglądy; • dzieła: Rozważania o rewolucji we Francji; • krytyka oświecenia i rewolucji francuskiej: tzw. postęp i odgórna racjonalizacja stosunków społecznych prowadzi do rozkładu wspólnoty i chaosu; • polityka nie jest nauką aprioryczną – wymaga zrozumienia przeszłości konkretnego społeczeństwa, jednoczących go wartości, i dostosowania wszelkich nowych rozwiązań do naturalnych kierunków jego rozwoju – zmiany ewolucyjne (cecha uważana za charakterystyczną dla brytyjskiego konserwatyzmu); • naród jako związek pokoleń przeszłych, teraźniejszych i przyszłych (wspólnota historyczna); • tradycja – płaszczyzna porozumienia między jednostkami (m.in. spajająca rola religii).

  4. E. Burke – c.d. • konserwatywne założenia to w przypadku Anglii: • akceptacja tradycji ustroju mieszanego, którego wersją była brytyjska monarchia konstytucyjna, oparta na współdziałaniu króla i parlamentu (bez przewagi tego ostatniego); • poparcie Chwalebnej Rewolucji 1688 r., ale także amerykańskiej wojny o niepodległość; • obrona systemu dwupartyjnego, wyborów cenzusowych (urodzenie, majątek); • gospodarka wolnorynkowa (A. Smith) i nienaruszalność własności prywatnej;

  5. „Teokraci francuscy” • teokracja – rządy Boga (jest on faktycznym suwerenem, co oznacza, że prawo stanowione musi być zakorzenione w prawie bożym – religia podstawą polityki); • L. de Bonald: • jednostki obdarzone naturą społeczną (por. Arystoteles i św. Tomasz); • więzi społeczne utrwalane w procesie historycznym jako kultura (narzędziem język, rozum), co decyduje o różnicach między formami życia wspólnotowego; • hierarchia podstawą uporządkowanych i opartych na współpracy relacji (tak w Kościele, jak w państwie i rodzinie): analogia Trójcy Św. (władza, wykonawcy jej poleceń oraz poddani); • proces historyczny skażony zbytnią pychą umysłu ludzkiego, dlatego należy umacniać tradycyjne struktury władzy, by powstrzymać postępującą degenerację.

  6. „Teokraci francuscy” • J. de Maistre: • prowidencjalizm – procesem dziejowym opiekuje się Bóg (Opatrzność); • rewolucja francuska karą za grzechy (głównie wynikające z wiary w rozum ludzki – stwarzający iluzję samowystarczalności człowieka jako prawodawcy); • ultramontanizm – absolutna władza papieża w Kościele; • polityczne znaczenie władzy papieskiej – traktat Du Pape (O papieżu) – uprawnienie do zwolnienia poddanych z obowiązku posłuszeństwa królowi (por. papalizm); • właściwym wzorcem średniowieczny model stosunków społecznych i politycznych.

  7. Niemiecka szkoła historyczna • inna nazwa: „szkoła profesorska”; • F.K. von Savigny: O powołaniu naszych czasów do ustawodawstwa i nauki prawa; • krytyka uniwersalizmu szkoły praw natury – historyzm; • prawo zwyczajowe (odzwierciedlające ducha narodu) a prawo „prawników”; • G.F. Puchta: zakorzenione w świadomości zbiorowej prawo zwyczajowe ma większy wpływ na zachowania obywateli niż prawo ustawowe (które tym samym powinno szukać oparcia w pierwszym) – stąd szczególna rola nauki prawa, zajmującej się badaniem obyczajów wspólnoty, tradycją i przeszłością prawną.

  8. Romantyzm i nacjonalizm niemiecki • eksponowanie pozytywnej roli czynników irracjonalnych w rozwoju społeczeństw i narodów: wartości moralnych, woli, czynników historycznych; • podkreślanie emocjonalnego charakteru więzi społecznych i narodowych (por. alternatywne koncepcje); • wiara w historyczną rolę „wybitnych” jednostek i krytyka egalitaryzmu; • kult ludowości (niekoniecznie idący w parze z admiracją wobec niższych warstw ludowych). • związek polityki i sztuki.

  9. Romantyzm i nacjonalizm niemiecki – c.d. • J.G. Herder (1724-1804): • naród (Volk) jako najbardziej naturalna wspólnota, jednoczona głównie dzięki dziedzictwu kulturowemu (ważny wspólny język) – wtórność instytucji państwa, podziałów społecznych itp.; • szczególna rola poezji – ożywia i ukazuje świat wspólnych wartości narodowych; • krytyka absolutyzmu współczesnej monarchii pruskiej (realizującej wzorzec „francuski”) – powrót do źródeł kultury germańskiej.

  10. Romantyzm i nacjonalizm niemiecki – c.d. • F. von Hardenberg (Novalis, 1772-1801): • wiara (katolicyzm – postulat rechrystianizacji Europy i pojednania) i miłość podstawą narodu i państwa; • krytyka racjonalizmu (także np. edukacji ludu – „zanieczyszczającej” obecnego w duszy ludu). • A. Műller (1779-1829): • koncepcja państwa stanowego, z dominującą rolą szlachty (właścicieli ziemskich); • antysemityzm. • J.G. Fichte (1762-1814): • zamknięte państwo handlowe; • koncepcja narodu wyznaczającego standardy innym (Normalvolk, Urvolk).

  11. PYTANIA POD ROZWAGĘ • Prace poświęcone myśli konserwatywnej podkreślają na ogół niejednolitość koncepcji zaliczanych do tego kierunku myśli politycznej – można znaleźć konserwatystów opowiadających się za interwencjonizmem państwowym, a także akceptujących bez zastrzeżeń zasady leseferyzmu. Z czego wynika ta różnorodność? Dlaczego można mówić o niej zarówno jak o zalecie, jak i wadzie konserwatyzmu? • Czy potrafiłbyś sformułować kilka postulatów politycznych, które mogłyby stać się podstawą polskiego konserwatyzmu? (pomyśl o specyficznie polskiej tradycji historycznej, politycznej i prawnej)

More Related