500 likes | 683 Views
Reykjavíkur frá alþjóðlegum sjónarhóli Stefán Ólafsson 1. Apríl 2003. Viðfangsefni erindis:. Þjóðfélagsbreytingar nútímans – breytt staða borga Hnattvæðing og þróun þekkingarhagkerfis Einkenni og staða Reykjavíkur Þjóðfélagseinkenni Skipulagseinkenni Nokkrar þróunarleiðir.
E N D
Reykjavíkur frá alþjóðlegum sjónarhóliStefán Ólafsson1. Apríl 2003
Viðfangsefni erindis: • Þjóðfélagsbreytingar nútímans – breytt staða borga • Hnattvæðing og þróun þekkingarhagkerfis • Einkenni og staða Reykjavíkur • Þjóðfélagseinkenni • Skipulagseinkenni • Nokkrar þróunarleiðir
Byltingupplýsingatækninnar • Getur af sér hnattvæðingu og þekkingarhagkerfi • Megin orsakir hnattvæðingar eru upplýsingatækni og breytt pólitík • Upplýsingatækni (tölvutækni+boðskiptatækni+nettengsla-tækni) eykur tengsl og samskipti um alla jörð - er ódýr í notkun>>> Þekkingarhagkerfið (breytir gömlum atvinnugreinum og getur af sér nýjar) • Breytta pólitíkin felur í sér afnám hindrana á flæði/tengslum milli landa = aukið frelsi og aukin markaðshyggja. • Afleiðingarnar eru verulega aukið flæði fjármagns, vöru, þjónustu, fyrirtækja, fólks, upplýsinga og menningar milli landa/svæða/borga/fyrirtækja/stofnana/einstaklinga • Breytir þjóðfélagi og lífsháttum – breytir borgum Stefán Ólafsson 2003
Einkenni hnattvæðingar • Heimurinn verður í meiri mæli einn markaður, einn vettvangur, eitt vistsvæði, einn skynheimur • Nýir heimar verða til – netheimar (internetið, rafrænn alþjóðlegur fjármálamarkaður, tengslanet o.fl.) • Landamæri rofna sem mörk mannlífs>>>Þjóðríkið verður ekki lengur rammi þess sem þjóðir gera – eins og áður var • Svæðisbandalög fá aukið vægi (ES, NAFTA, ASEAN...) • Ný landafræði – Alþjóðavettvangur fær aukið vægi • Frá þjóðarhagkerfi til borgarhagkerfis, svæðishagkerfis Stefán Ólafsson 2003
Tilfærsla valds og verkefna í hnattvæðingu • Alþjóðastofnanir/markaður • Þjóðríki-ríkisstjórnir • Borgir • Svæði • Hverfi
Afleiðingar hnattvæðingar • Undanhald borga vegna upplýsingatækni?>>>Rafeindabýli...? • Borgarvæðing heimsins heldur áfram óhindruð • Breytt staða borga og svæða – nýjar leikreglur • Borgarhagkerfi/svæðishagkerfi sjálfstæðari vettvangur • Borgir og svæði þurfa að keppa á markaði um fjármagn, fyrirtæki og um fólk, til að geta verið vettvangur framþróunar, hagvaxtar og farsældar • Þekkingarhagkerfi = skapa umhverfi fyrir þekkingarfyrirtæki • Samkeppnishæfni ræður farsæld • Borgir/svæði þurfa að bjóða sig fjárfestum og fólki • Hvernig er Reykjavík og hvernig stendur hún að vígi? Stefán Ólafsson 2003
Atvinnuþróunin á Íslandi 1890-2000Hlutfall mannafla í hverjum megingeira atvinnulífsins
Þróun borgarinnar: atvinnulíf Frá þjónustuborg til þekkingar- og menningarborgar? Frá verslunarborg til þjónustuborgar Frá iðnaðarborg til verslunarborgar Frá útgerðarborg til iðnaðarborgar
Reykjavík og norrænu höfuðborgirnar1996-7 Reykjavík er á eftir í þróun þekkingarhagkerfis Stefán Ólafsson 2002
Reykjavík er ungdómsborgí mjög örum vexti Íbúar 0-15 ára sem % af heild
Vöxtur borgríkisins á Íslandi 1860-2000
Innreið fjölmenningarsamfélags á Íslandi Mikil fjölgun innflytjenda 1990-2000
Reykjavík er ekki mikil háskólaborgSamanburður evrópskra borga
Reykvíkingar hafa rúmt um sigStærð húsnæðis í norrænum höfuðborgum 1996-7
Þéttbýlisstig á Reykjavíkursvæðinu Íbúar á hvern ferkílómetra 1998 Borgarsvæðin í heild
Þéttbýlisstig á Reykjavíkursvæðinu Íbúar á hvern ferkílómetra 1998 Borgirnar sjálfar Miðborgin í Reykjavík er ekki sérlega þéttbyggð
Um skipulag og miðborg Nokkur dæmi frá Reykjavík
Höfuðborgarsvæðið: fjölkjarna borg Mynd frá BR, 2001
Miðja höfuðborgarsvæðisins? Mynd frá BR, 2001
Borgin vex á jöðrunum Tillaga að svæðisskipulagi 2002: Landnotkun Mynd frá BR, 2001
Þekkingarhagkerfi og þróun borga Nokkur dæmi
I Landbún.þjóðfélag II Iðnríki III Þekkingarhagkerfi ? Miðborgir: Þróunareinkenni % starfa n. 10 000 eKr 1986 2016 1700 Verslun, Stjórnsýsla, Háskólar, Þjónusta + Verksmiðjur, vöruhús, samgöngur + Þekkingarþyrpingar Nálægt háskólum-best í miðborg + Endurnýjun hnignandi hverfa, með nýju atvinnulífi og þjónustu
Landslag þekkingarborgar: Glass Palaces in City CentresCase: HTC Helsinki Ruoholahti
New outlook HTC Helsinki HTC Lahti
Tampere (um 200 þús. íbúar):4 háskólar4 þekkingarþyrpingar Finn-Medi 1995 Finn-Medi Research Ltd Finlayson 1837 Media Tampere Ltd 1998 Professia Ltd. 2000 Hermia 1986 Tampere Tecnhology Centre Ltd Tau/Medical School Tampere University Hospital PirPu TPu Media and Arts TaU 1960 TUT 1965 VTT 1975
Staða Reykjavíkur Nokkur atriði • Reykjavík er miðstöð stjórnsýslu, mennta, verslunar, þjónustu, menningar og afþreyingar • Reykjavík er í mun minni mæli sjávarútvegsborg en var • Verslun og þjónusta dreifist sífellt meira um höfuðborgarsvæðið, enda það orðið að fjölkjarnaborg • Í fjölkjarnaborgum vaxa kjarnarnir áfram (sbr. Úthverfaborgir í USA), draga til sín fleiri hlutverk, atvinnulíf og íbúa • Ætla verður og svipuð þróun verði hér-sbr. svæðisskipulag HB • Ekki er sjálfgefið að núverandi miðborg haldi stöðu sinni – henni þarf að takast að halda atvinnulífi (verslun og þjónustu), menntunar- og menningarhlutverki, stjórnsýsluhlutverki, og að geta boðið íbúum upp á hágæðaumhverfi fyrir lífskjör, o.fl... • Þekkingarþyrping á miðborgarsvæði vænlegur kostur • Ef þekkingarþyrping kæmist á legg utan miðborgar myndi það veikja stöðu hennar verulega
Þekkingarþyrping í Vatnsmýri: • Eflir miðborgina • Örvar þróun þekkingarhagkerfis • á Íslandi
Núverandi staða verkefnisins: • Viðskiptaáætlun frá IBM Business Services liggur nú fyrir • Næsta skref er að stofna Þekkingarþorp HÍ ehf. • ...og hefja síðan markaðsetningu
Það sem ræður staðsetningu þekkingarfyrirtækja • Álitleg lífsgæði á svæðinu • Aðgengi að vel menntuðu vinnuafli • Nálægð við markaði • Hagstæður viðskiptakostnaður á svæðinu • Nálægð við háskóla + miðborg • Hagstætt viðskiptaumhverfi (hagstætt reglugerðarumhverfi, framtaksmenning o.fl.) VII. Lágir skattar • Höfða þarf til fólks og fyrirtækja jöfnum höndum. • Heimild: Pennsylvania Economy League, 1997
Hvernig stendur Reykjavík að vígi? • Reykjavík hefur náð góðum árangri-á alþjóðamælikvarða • Hagsæld mikil • Menntastig þokkalegt-menning lífleg • Grunngerð upplýsingatækni góð • Nýsköpunarþróttur og framtakssemi er góð • Húsnæðisaðstæður góðar • Heilbrigðiskerfi gott-umhverfi ágætt • Félagsþjónusta þokkaleg • Lífskjör ágæt – fleira mætti nefna.... Stefán Ólafsson 2003
Reykjavík á alla möguleika:Ánægja með lífið í evrópskum borgum Borgarfræðasetur, 2000 Stefán Ólafsson 2002
Reykjavík á alla möguleika:Ánægja með starfið í evrópskum borgum Borgarfræðasetur, 2000 Stefán Ólafsson 2002
Reykjavík á alla möguleika...en glímir þó við erfiðleika og ókosti • Reykjavík er úr alfaraleið -Vel heppnuð jaðarborg • Einsleitt efnahagslíf (sjávarútvegur ráðandi útflutningsgrein), með veikan gjaldmiðil • Heimamarkaður er lítill og ber illa iðnað • Erlendir fjárfestar hafa einkum áhuga á raforku hér • Reykjavík er á eftir í þróun þekkingariðnaðar • Reykjavík verður varla miðstöð fyrir fjölþjóðafyrirtæki • Miðborgin veik sem stendur-dregur þó að ferðafólk • Fámennið hamlar Stefán Ólafsson 2003
Takk fyrir! Borgarfræðasetur www.borg.hi.is
Reykjavíkursvæðið er lítiðSamanburður 16 norrænna borga Borgarsvæðin í heild
Atvinnulíf borgar og landsbyggðar Hagstofan 2001 Árið 2001
Borgríkið Ísland? Hlutfallsleg skipting íbúa eftir kjördæmum árið 2000
Meira um einbýli í Reykjavík Borgirnar sjálfar