390 likes | 665 Views
Rashodi. Šta su rashodi, troškovi i izdaci. Izdaci , posmatrani u užem smislu, obuhvataju sva gotovinska i bezgotovinska plaćanja, odnosno izlaze novčanih sredstava iz preduzeća.
E N D
Šta su rashodi, troškovi i izdaci • Izdaci, posmatrani u užem smislu, obuhvataju sva gotovinska i bezgotovinska plaćanja, odnosno izlaze novčanih sredstava iz preduzeća. • Troškovi (proizvodnih preduzeća)se definišu kao novčani izraz trošenja dobara i usluga, sa ciljem stvaranja određenih učinaka - proizvoda i usluga. • Rashodiobuhvataju sve odlive vrednosti koji se odnose na period za koji se utvrđuje rezultat: smanjenje odgovarajućih računa aktive ili povećanje obaveza.
Rashodi: • 1. Poslovni • 2. Finansijski • 3. Neposlovni i vanredni
Zbog čega se rashodi uvek knjiže na dugovnoj strani? • Bilans uspeha suštinski predstavlja ,,osamostaljeni” deo računa Sopstveni kapital. Kada su na kraju godine rashodi veći od prihoda nastaje gubitak, koji umanjuje soptveni kapital. Suprotno, dobitak koji ostane u preduzeću povećava sopstveni kapital.
Troškovi amortizacije osnovnih sredstava • Faktori smanjenja vrednosti (zastarevanje) osnovnih sredstava • Amortizacija (Depreciation) je sistematski postupak raspoređivanja nabavne vrednosti osnovnog sredstva na rashode tokom njegovog upotrebnog veka • Sve dok je u upotrebi, osnovno sredstvo se vodi (na računu u glavnoj knjizi) po nabavnoj vrednosti (NV). Smanjenje vrednosti se knjiži indirektno preko računa Ispravka vrednosti osnovnih sredstava (IVOS), a obračun rashoda preko računa Troškovi amortizacije. • Termini: (1) nabavna vrednost, (2) sadašnja, knjigovodstvena ili neotpisana vrednost
Faktori koji utiču na obračun amortizacije • Nabavna vrednost (Cost). Osnovna sredstva se knjiže po nabavnoj vrednosti. • Korisnički vek (Useful life). Reč je o procenjenom veku korišćenja osnovnog sredstva. Korisnički vek se može izražavati jedinicama vremena (godine), jedinicama korišćenja (mašinski časovi) ili jedinicama proizvoda (komada, kilograma, litara). Budući da se korisnički vek unapred određuje, prilikom procene njegove veličine rukovodstvo preduzeća mora uzimati u obzir svrhu korišćenja osnovnog sredstva, očekivane popravke i održavanje, kao i uticaj tehnološkog napretka. Ranija iskustva sa sličnim osnovnim sredstvima, često su pritom od velike pomoći. • Ostatak vrednosti (Salvage Value). To je unapred procenjena vrednost osnovnog sredstva na kraju svog korisničkog veka. Ona predstavlja odbitnu stavku prilikom utvrđivanja amortizacije. Alternativni izraz za preostalu vrednost je Rezidualna vrednost (Residual Value).
Metodi amortizacije Amortizacija se obračunava upotrebom jednog od sledećih metoda: • Linearni metod • Degresivni metod • Funkcionalni metod • Jednom izabran metod treba da se primenjuje konzistentno tokom celog korisničkog veka osnovnog sredstva. Konzistentnost obezbeđuje uporedivost finansijskih izveštaja.
Na koji način amortizacija utiče na Bilans stanja i Bilans uspeha? • Amortizacija utiče na Bilans stanja putem tzv. akumulirane amortizacije (odnosno Ispravke vrednosti osnovnih sredstava - IVOS), dok na Račun uspeha amortizacija utiče putem Troškova amortizacije.
Linearni metod amortizacije • Ovajmetodpolazi od pretpostavke da se osnovnasredstvajednako (ravnomerno) troše u tokusvogvremenaupotrebe, pa su, naosnovu toga, iiznosiamortizacijekonstantni(jednaki). Iznosgodišnjegotpisa bi se izračunaonasledećinačin: A = A – godišnji iznos amortizacije NV – nabavna vrednost osnovnog sredstva n – procenjeni vek trajanja osnovnog sredstva u godinama
Amortizacija može da se obračunava i preko određenog procenta (a) u odnosu na nabavnu vrednosti. A = NV x a
Primer 1. Nabavna vrednost mašine je 10.000 dinara.Procenjeni vek korišćenja mašine A je 5 godina. Proknižiti godišnju (amortizaciju za prvu godinu) amortizaciju.
Primer 2. Nabavna vrednost osnovnog sredstva je 13.000, a korisnički vek 5 godina. Procenjeni ostatak vrednosti je 1.000. Obračunati i proknjižiti troškove amortizacije metodom linearnog (ravnomernog) otpisa na: • godišnjem nivou • mesečnom nivou
(13.000-1.000)/5 godina=2.400 (13.000-1.000)/5 godina=2.400 /12 meseci=1.200
Primer 3. Knjižiti mesečne troškove amortizacije osnovnog sredstva vrednosti 500.000 metodom linearnog (ravnomernog) otpisa, ukoliko je godišnja stopa amortizacije 5 %.
Metod degresivnog otpisa • Kod metoda degresivnog otpisa iznosi amortizacije su najveći u prvoj godini korišćenja, a kasnije se sve više smanjuju. Na ovaj način se (u narednim godinama) smanjuje rizik od potencijalnog tehnološkog zastarevanja, a povećanje troškova održavanja osnovnih sredstava će biti povezano sa smanjenjem troškova amortizacije. • Metod aritmetičke i geometrijske degresije
Metod aritmetičke degresije • Kod metoda aritmetičke degresije (digitalno otpisivanje) iznosi amortizacije svake godine opadaju za isti iznos. Iznos degresije (D) se može izračunati preko sledeće formule:
U prvoj godini korišćenja iznos amortizacije se dobija množenjem iznosa degresije (D) sa vekom korišćenja sredstva (n), u drugoj sa (n-1), u trećoj sa (n-2) i t.d. Skraćenica OS označava nabavnu vrednost osnovnog sredstva.
Primer 4. • Nabavna vrednost osnovnog sredstva je 800.000 dinara. Obračunati godišnju amortizaciju primenom metoda aritmetičke degresije, ako je procenjeni vek trajanja osnovnih sredstava 10 godina, a tekuća godina treća godina amortizacije. Proknjižiti troškove amortizacije za: • godinu dana • pola godine
a) = 14.545,45 x 8 = 116.364 b) = 14.545,45 x 8 = 116.364/2=58.182
Metod geometrijske degresije • Metod geometrijske degresije se zasniva na primeni fiksne stope (f) na promenljivu osnovu (sadašnju vrednost na početku godine). • Primer 5. Prikazano na istom primeru kada je nabavna vrednost osnovnog sredstva 800.000 din. i vek trajanja 10 godina, uz primenu fiksne stope od 20%, način obračuna amortizacije bi bio sledeći:
Primer 6. Nabavna vrednost osnovnog sredstva 1.000.000 dinara, IVOS 400.000 dinara. Obračunati i proknjižiti godišnju amortizaciju primenom metoda geometrijske degresije uz primenu dvostruke linearne stope, ako je procenjeni vek trajanja osnovnih sredstava 5 godina.
(1.000.000-400.000)x(2x20%)=240.000 100/vek trajanja=100/5=20%
Metod funkcionalnog otpisa • Za razliku od linearnog, degresivnog i progresivnog metoda koji za obračun amortizacije koriste prvenstveno vek trajanja osnovnog sredstva, funkcionalni metod uzima u obzir jedino intenzitet korišćenja. Koristi se kod mašina i opreme, za koje može da se proceni ukupan učinak (ukupan broj radnih sati, ukupna količina proizvoda koji stvara, ukupan broj kilometara koji može da pređe itd.) • Kada se podeli nabavna vrednost (NV) osnovnog sredstva sa ukupnim učinkom (M), dobije se iznos amortizacije po jedinici učinka (po proizvodu, kilometru itd). • Osnovni nedostatak ovog metoda je što se amortizacija obračunava samo na osnovu intenziteta korišćenja, dok se zanemaruju tehnološki napredak i prirodno habanje.
Primer 7. • Ukoliko je nabavna vrednost automobila iznosi 600.000 din., a predviđeno je da je njegovo korišćenje isplativo dok ne pređe 200.000 km. Automobil je u prvoj godini prešao 10.000 km. Obračunati i proknjižiti: • godišnje troškove amortizacije • polugodišnje troškove amortizacije
a) x 10.000 km =30.000 din. b) x 10.000 km =30.000/2=15.000 dinara
Amortizacija prirodnih izvora • Koristi se funkcionalni metod (nabavna vrednost-preostala vrednost) / ukupna količina procenjenih resursa = troškovi iscrpljenja po jedinici troškovi iscrpljenja po jedinici x broj izvađenih i prodatih jedinica = godišnji troškovi iscrpljenja
Primer 8. Obračunati i proknjižiti godišnje troškove iscrpljenja ležišta nafte, ukoliko je investirano u rudnik 4 milion evra i ako su procenjene eksploatacione rezerve 2 miliona tona, a u tekućoj godini je izvađeno 200.000 tona.