150 likes | 321 Views
Thema 6: Regeling Basisstof 1 en 2. Zenuwstelsel vs Hormoonstelsel. Zenuwstelsel Vervoer via zenuwen Werkt snel, maar kortdurig. Hormoonstelsel Hormonen via bloed Werkt langzaam, maar langdurig effect. Zenuwstelsel. Indeling op basis van ligging:. Centrale zenuwstelsel (CZ):
E N D
Zenuwstelsel vs Hormoonstelsel Zenuwstelsel • Vervoer via zenuwen • Werkt snel, maar kortdurig • Hormoonstelsel • Hormonen via bloed • Werkt langzaam, maar langdurig effect
Zenuwstelsel Indeling op basis van ligging: Centrale zenuwstelsel (CZ): • Grote hersenen • Kleine hersenen • Hersenstam • Ruggenmerg Perifere zenuwstelsel: • Zenuwen (motorische en sensorische)
Werking CZ Prikkel Receptor (zintuig) impuls via conductor (zenuw) hersenen impuls via conductor (zenuw) reactie door effector (spier of klier) Prikkel = invloed uit de omgeving van een organisme Impuls = elektrisch signaal
Bouw van een zenuwcel Axon (Neuriet) = uitloper die impuls van het cellichaam af geleidt Dendriet = uitloper die impuls naar cellichaam toe geleidt
3 soorten zenuwcellen • Sensorische zenuwcel - Van receptor naar CZ - 1 lang axon (staat fout in boek) - Cellichaam ligt vlakbij CZ • Motorische zenuwcel - Van CZ naar effector - Meerdere korte dendrieten / 1 lange axon - Cellichamen in CZ • Schakelcellen - Geleiden binnen het CZ schakelcel Sensorische zenuwcel Motorische zenuwcel
3 soorten zenuwen Zenuwcellen liggen bij elkaar in zenuwen. Hier omheen ligt bindweefsel 1. Gevoelszenuw: alleen uitlopers van sensorische zenuwcellen 2. Bewegingszenuw: alleen uitlopers van motorische zenuwcellen 3. Gemengde zenuwen: bevat beide
MS Multiple sclerose, meestal afgekort tot MS, is een aandoening van het centraal zenuwstelsel, waarbij de myelineschede die om veel zenuwvezels zit op sommige plaatsen volgens een willekeurig aandoend patroon pleksgewijs wordt aangetast door het immuunsysteem, waardoor bij de patiënt o.a. verlammingsverschijnselen kunnen ontstaan
Impulsgeleiding • Impuls = elektrisch stroompje • ontstaat als prikkel sterk genoeg is – boven deprikkeldrempel • impulssterkte is altijd gelijk • bij sterkere prikkel worden meer impulsen pertijdeenheid doorgegeven - de impulsfrequentieneemt toe • zenuwcel heeft na ieder impuls een korte herstelperiode nodig; kan dan niet geprikkeld worden • Impulsfrequentie neemt af als bepaalde prikkel lang aanhoudt (gewenning)
Impulsgeleiding myelineschede Zenuwcel in rust - lading aan binnenkant celmembraan Actiefase binnenkant krijgt gedurende korte tijd + lading Herstelfase celmembraan kan gedurende korte tijd geen impulsen geleiden Door myelineschede sprongsgewijze impulsgeleiding
Synaps = contactplaats van zenuwcellen, waar impulsen chemisch worden doorgegeven
Impuls komt aan via presynaptische cel • blaasjes met neurotransmitter gaan naar celmembraan • neurotransmitter vrij in synapsspleet • bij herkenning vindt impulsoverdracht plaats in de postsynaptische cel
neurotransmitters • Stimulerend en remmend • Drugs en veel pijnstillers werken op dit systeem! Remmend: morfine, alcohol, cannabis Stimulerend: nicotine, cocaine, XTC Leidt soms tot gewenning of verslaving