490 likes | 635 Views
Is kernenergie veiliger geworden door de NSS?. Vredescafe Amsterdam, 17 april 2014. Stichting Laka. Documentatie en onderzoekscentrum kernenergie; analyseren, informeren en activeren door: onderzoek, publicaties en campagnes Kernenergienieuws 35 jaar vrijwilligersorganisatie
E N D
Is kernenergie veiliger geworden door de NSS? Vredescafe Amsterdam, 17 april 2014
Stichting Laka Documentatie en onderzoekscentrum kernenergie; analyseren, informeren en activeren • door: onderzoek, publicaties en campagnes • Kernenergienieuws • 35 jaar vrijwilligersorganisatie • Zoeken donateurs
28 april Film: ‘Bloed’ Verfilming van boek Roel van Duijn uit 1972. Roel zal zelf de film inleiden. Voor het eerst weer te zien sinds uitzending op tv op 25 januari 1974! Budapest, Pesthuislaan, WG-terrein 20.30 uur (vanaf 20.00 inloop)
Nuclear Security Summit Speech Obama (april 2009, Praag): "So, finally, we must ensure that terrorists never acquire a nuclear weapon. This is the most immediate and extreme threat to global security. One terrorist with one nuclear weapon could unleash massive destruction." "So today I am announcing a new international effort to secure all vulnerable nuclear material around the world within four years."
Kernwapenmateriaal: Splijtbare stoffen: U-235, Pu, U-233, Neptunium-237, Americium Ontstaan in kernenergieprogramma (verrijking of kernsplijting) • Maar daar mocht op NSS niet over gepraat worden: dan zinloze top!
Beleid Obama Overigens zei Obama toen (2009) ook: "So today, I state clearly and with conviction America's commitment to seek the peace and security of a world without nuclear weapons." • Begroting Fiscal Year 2015 (vanaf 1-1-14): • budget onderzoek en ontwikkeling kernwapens elk jaar omhoog met 7% (2015: 8,3 miljard US$; 2019: 9,7 miljard – stijging 24% • non-proliferatie programma met 21% omlaag • budget voor ontmantelen van kernwapens 45% minder • 2015-2024: onderhoud en modernisering nucleaire strijdkrachten: 355 miljard (in de VS)
Beleid Nederland • Hoogverrijkt uranium • Afspraak NSS 2012, Seoul; einde gebruik HEU in HFR in 2015. Wordt niet gehaald. • Niet van belang Nederland; ook omschakeling HEU brandstof HFR duurde extreem lang en alleen na zware druk • Plutonium • opwerking • gebruik MOX toegestaan; verspreiding van Pu
Eindverklaring NSS: • “.. a considerable amount of HEU has been down-blended to low-enriched uranium and separated plutonium converted to mix oxide (MOX) fuel.We encourage states to minimize their stocks of HEU and to keep their stockpile of separated plutonium to the minimum level” Verkeerde en gevaarlijke suggestie: MOX is goed middel om van Pu af te komen. Lippendienst aan nucleaire industrie, vooral Japan, maar ook gastland Nederland (opwerking en MOX-inzet)
Belangrijk probleem? • Nucleair terrorisme – geen urgent probleem; • aandacht speelt terroristen in de kaart: angst • 54 regeringsleiders voor dit niet-urgent probleem • 3 regeringsleiders VN-klimaatconferentie Warsaw, dec 2013
Non-Proliferatie Verdrag (1970) Het is alle landen verboden kernwapens te ontwikkelen, behalve 5 ‘kernwapenstaten’: VS, Rusland, China, Groot-Brittannie, Frankrijk Kernwapenlanden beloven kernontwapening Niet-kernwapenlanden krijgen als beloning onbeperkte toegang tot ‘civiele nucleaire technologie’ (Artikel 4)
Non-Proliferatie Verdrag (1970) DISCRIMINEREND Het is alle landen verboden kernwapens te ontwikkelen, behalve 5 ‘kernwapenstaten’: VS, Rusland, China, Groot-Brittannie, Frankrijk Kernwapenlanden beloven kernontwapening Niet-kernwapenlanden krijgen als beloning onbeperkte toegang tot ‘civiele nucleaire technologie’ (Artikel 4)
Non-Proliferatie Verdrag (1970) DISCRIMINEREND FARCE Het is alle landen verboden kernwapens te ontwikkelen, behalve 5 ‘kernwapenstaten’: VS, Rusland, China, Groot-Brittannie, Frankrijk Kernwapenlanden beloven kernontwapening Niet-kernwapenlanden krijgen als beloning onbeperkte toegang tot ‘civiele nucleaire technologie’ (Artikel 4)
Non-Proliferatie Verdrag (1970) DISCRIMINEREND FARCE Het is alle landen verboden kernwapens te ontwikkelen, behalve 5 ‘kernwapenstaten’: VS, Rusland, China, Groot-Brittannie, Frankrijk Kernwapenlanden beloven kernontwapening Niet-kernwapenlanden krijgen als beloning onbeperkte toegang tot ‘civiele nucleaire technologie’ (Artikel 4) KERNERGIE = KERNWAPENS
Verdere ondergraving van NPV: • monopoliseren van kernenergieketen: in strijd met Artikel 4: 'onbeperkte toegang tot kernenergie' • geopolitieke afwegingen (India/Pakistan Iran/Brazilie Israel) • normaliseren en handelsbetrekkingen met niet-npv-leden ElBaradei IAEA Directeur in 2007: “Ultimately, no single country should be in a positionto independently produce nuclear material.”
Verdere ondergraving van NPV: • monopoliseren van kernenergieketen: in strijd met Artikel 4: 'onbeperkte toegang tot kernenergie' • geopolitieke afwegingen (India/Pakistan Iran/Brazilie Israel) • normaliseren en handelsbetrekkingen met niet-npv-leden ElBaradei IAEA Directeur in 2007: “Ultimately, no single country should be in a positionto independently produce nuclear material.” Conclusie: kernenergie vergroot instabiliteit
Kernenergie in Nederland • 1 kerncentrale: Borssele, vergunning tot 2034 • 1 gesloten kerncentrale; Dodewaard, ontmanteling in 2045 • 2 onderzoeksreactoren (HFR, HOR) • Verrijkingsfabriek • Afval tussenopslag COVRA • Geen plannen nieuwe kerncentrales • Wel plan voor opvolger HFR: Pallas -2023
Energiewende Groei kernenergie: Azie (China, India, Zuid-Korea) en klein beetje Oost-Europa/Rusland West Europa: stagnatie/afname: Duitsland, Zwitserland, Belgie stoppen. Alleen VK-nieuwbouw; onzeker Noord-Amerika: stagnatie/afname Zuid-Amerika: plannen, maar niet concreet Afrika: ondanks enorme lobby: geen concrete plannen
Jaar Land Aantal reactoren Start bouw 1ste reactor capaciteit MW (e) 1ste reactor in gebruik Aantal reactoren (1-2014) Slovenie 3-1975 10-1981 1 1960 15 1087 Brazilie 5-1971 4-1982 2 1970 84 17656 Hongarije 8-1974 12-1982 4 1980 245 133037 Litouwen 5-1977 12-1983 - 1990 416 318253 Zuid Afrika 7-1976 4-1984 2 2000 435 349999 Tsjechie 1-1979 2-1985 6 2010 441 375277 Mexico 10-1976 4-1989 2 2014 438[2] 374332 China 3-1985 12-1991 16 Roemenie 7-1982 7-1996 2 Iran 5-1975 11-2011 1 Groei kernenergie? [2] Japan nog met 50 reactoren in deze lijst; daar liggen er 48 van stil (44215 MW)
Verwachtingen Verwachtingen kosten kosten in bedrijf in bedrijf 2004 beslissing bouw 2002: beslissing bouw 3 miljard 2,4 miljard 2012 2008 juli 2010 febr. 2005: bouwbegin 5 miljard 3 miljard 2014 april 2009 oktober 2013 8,5 miljard 2016 augustus 2009 5,4 miljard midden 2012 december 2012 8,5 miljard 2016 Nu, april 2014 ??? ???? (2018-2020) Paradepaard van nieuwe generatie reactoren in Europa: EPROlkiluoto (Finland) Nieuwbouw snelheid en kosten Flamanville, Frankrijk
Uraniummijnbouw 2012 Uranium Productie (ton U) Kazakstan 21317 Ukraine 960 Canada 8999 Zuid-Afrika 465 Australië 6991 India 385 Niger 4667 Brazilië 231 Namibië 4495 Tsjechië 228 Rusland 2872 Roemenië 90 Uzbekistan 2400 Duitsland 50 USA 1596 Pakistan 45 China1500 Frankrijk 3 Malawi 1101
Verrijking • Natuurlijk uranium 0,7 % splijtbaar U-235 • Voor gebruik in kerncentrale: 4 a 5% • Restproduct is verarmd uranium
Verrijkingscapaciteit per land (ton SWU/jaar) Rusland 15000 Duitsland 4000 USA 11300 China 1900 Frankrijk 10800 Japan 1250 Ver. Koninkrijk 5000 Pakistan 5 Nederland 6200 India 4,5 Iran 9
Nederland belangrijke speler verrijkingsmarkt • Ruim 25% van wereld verrijkings-capaciteit • Almelo: (6.200 tSWU/j;) ongeveer 10% = 40 kerncentrales
Radioactief afval: geen oplossing • Nederland: • 100 jaar tijdelijke bovengrondse opslag (COVRA). Daarna? • Opslag in geologische formaties (zout) • Voorbeeld Duitsland: Asse en Gorleben • 2015: EU wil Nationaal Afvalplan met tijdsplan • Voor zoveelste keer inspraakcircus; beleid ligt vast • Nergens oplossing • Internationale opslag?
Veiligheid Huidige reactoren • veel veiligheid-gerelateerde gebeurtenissen vinden jaar in, jaar uit plaats zonder media aandacht of worden significant onderschat • het wijdverbreide geloof dat veiligheid toeneemt door leerprocessen en ervaring (‘lessons-learned’) klopt niet • abnormale gebeurtenissen ontstaan door veel verschillende redenen en oorzaken • een aantal van deze gebeurtenissen zouden hebben kunnen evolueren in ernstige ongelukken (‘near misses’) • de ‘veiligheidscultuur’ lijkt kleiner te worden
Veiligheid Factoren die veiligheid in toekomst gaan beïnvloeden: • Teruggang van kennis en infrastructuur om kennis te behouden • Liberalisering van elektriciteitsmarkt (marktwerking, winst) • Aardbevingen • Klimaatverandering • Toenemende sociale en politieke instabiliteit • Oplopende leeftijd van reactoren
Radioactieve straling • Normen gevolg van onderhandelingen (ALARA) • Lage stralingsdoses. • Epidemologische studies ondersteunen aanwijzing voor verhoogd kankervoorkomen bij nucleaire installaties (NLT). • Stralingsnormen gebaseerd op volwassen man: • jongetje (baby) heeft een 3,7 x grotere kans op kanker van dezelfde hoeveelheid ontvangen straling • meisje (baby) heeft een 4,5 x grotere kans op kanker van dezelfde hoeveelheid ontvangen straling
Aardbeving: • 9 Schaal van Richter (120 km op zee) • bij Fukushima binnen ‘design base values’ • 50 min. tussen aardbeving en tsunami • Stralingsmeter 1,5km van centrale alarm minuten voor tsunami • Ook verhoogde straling in kerncentrale 1 • probleem: alle apparatuur vernietigd door tsunami Meltdowns: • 3 meltdowns
Problemen: • splijtstofstavenbasin reactor 4 • Lekkages in grondwater en zee • Aardverschuivingen • Afval door decontaminatie bodem • Ontmanteling reactoren; 30 jaar sarcophaag Evacuaties: • 150.000 mensen geevacueerd of gevlucht • Nog steeds 130.000 mensen niet terug • Geen (of heel) weinig schadeloosstelling Gevolgen: • Vele duizenden bloot gesteld aan straling • Geen veilige hoeveelheid straling (LNT) • Duizenden km2 besmet
Evacuaties • Na Tsjernobyl evacuatiegrens: 5 milliSievert/y • in Japan: evacuatiegrens 1 milliSievert/y • Na Fukushima verhoogd tot 20 milliSievert/y • Om evacuatie te voorkomen van steden Fukushima (70 km; 450,000) en Koriyama (60 km; 550,000)
Kleine kansen en grote gevolgen • Tsjernobyl • Slachtoffer range 36-1.500.000 • Fukushima • Range 0-1.000.000
samenvatting • Oude problemen niet opgelost: • Uraniummijnbouw • Straling • Radioactief afval • Kleine kans op grote ongelukken • Kernenergie en kernwapens: siamese tweeling • Vergroot politieke instabiliteit
samenvatting • Oude problemen niet opgelost: • Uraniummijnbouw • Straling • Radioactief afval • Kleine kans op grote ongelukken • Kernenergie en kernwapens: siamese tweeling • Vergroot politieke instabiliteit Kernenergie lijkt vaak het doel; terwijl het alleen maar een middel is om water te verwarmen. Kernenergie? Nee bedankt!