110 likes | 389 Views
ZAJĘCIA III – dr I. Barwicka-Tylek. MYŚL POLITYCZNA ŚREDNIOWIECZA. Wczesna doktryna chrześcijańska. Augustyn z Hippony (354-430). PIERWSI CHRZEŚCIJANIE. moralna odnowa świata: kluczowe pojęcia: grzech, nawrócenie, odkupienie;
E N D
ZAJĘCIA III – dr I. Barwicka-Tylek MYŚL POLITYCZNA ŚREDNIOWIECZA Wczesna doktryna chrześcijańska. Augustyn z Hippony (354-430)
PIERWSI CHRZEŚCIJANIE • moralna odnowa świata: • kluczowe pojęcia: grzech, nawrócenie, odkupienie; • oczekiwanie na paruzję (powtórne przyjście Chrystusa) i Sąd Ostateczny; • brak zainteresowania dla spraw doczesnych (w tym polityki); • organizacja: niezależne gminy. • debata: • ekskluzywizm vs. (św. Paweł); • organizacja: horyzontalizm vs. (hierarchiczny Kościół – sobór w Nicei, 325 r.) • przedłużający się okres oczekiwania; • prześladowania; • trudności z utrzymaniem spójnościdoktryny i jedności. uniwersalizm wertykalizm
RZYM WOBEC CHRZEŚCIJAŃSTWA politeizm i etatyzacjasfery religijnej w ramachimperium monoteizm obcy,interpretowany jako brak szacunku dla władzy politycznej • prześladowania (najbardziej okrutna fala: pocz. IV w., rządy Dioklecjana); • edykt tolerancyjny Konstantyna Wielkiego – 313 r.; • Teodozjusz Wielki: • chrześcijaństwo religią państwową – 380 r.; • delegalizacja pozostałych religii – 392 r.; • chrystianizacja cesarstwa sprzężona z rozbudową dostosowanej do rzymskiej administracji strukturą organizacyjną Kościoła
Fundamenty myśli chrześcijańskiej • prymat celów wiecznych (zbawienie) – wtórność polityki wobec moralności; • organicyzm i uniwersalizm; • więzi typu solidarystycznego (wybór wspólnych wartości) i hierarchiczna budowa społeczeństwa; • obowiązki chrześcijanina ważniejsze od obowiązków obywatela;
Św. Augustyn – założenia filozoficzne • ontologia platońska – świat idealny (boski) „prawdziwszy” od rzeczywistości zmysłowej (np. istnienie aniołów pewniejsze niż istnienie dyplomu UJ); • „ciało więzieniem duszy”; • iluminacja – „oświecenie”, (dany od Boga, natychmiastowy akt poznania całej prawdy o czymś; bardzo przydatny na egzaminie z historii doktryn, ale wyjątkowo rzadki ); • „wolna wola” contra „łaska”.
Podstawowy wybór polityczny: miłość do… BOGA „doczesności”(właściwie zaprzeczenie miłości, pożądliwość) CIVITAS TERRENAlub nawet:DIABOLI CIVITAS DEI plan eschatologiczny CIVITAS TERRENA świat doczesny:wspólny cel: POKÓJ Główna funkcja władzy świeckiej: KARANIE ZŁYCH (naruszają bezpieczeństwo pozostałych) AUGUSTYN – koncepcja 2 państw • podstawą więzi politycznej (obywatelstwa) „umiłowanie tych samych rzeczy” (te same cele);
AUGUSTYN – państwo c.d. • zakwestionowanie cycerońskiej definicji państwa jako gromady ludzi złączonej węzłem prawnym (por. wykład na temat republiki rzymskiej); • władza i państwo powstało „przez grzech” – propter peccatum – (ale są „dobre”!); • możliwość odróżnienia samej zasady władzy (zawsze dobrej) od osób ją sprawujących (mogą wykonywać ją źle); • posłuszeństwo Bogu wyklucza jakąkolwiek czynną formę oporu wobec władzy (co najwyżej odmowa działania wbrew moralności).
ŚREDNIOWIECZNY IDEAŁ • inspiracje platońsko-augustiańskie (stabilność, niezmienność oznaką doskonałości); • uniwersalizm i organicyzm – wspólnota chrześcijan ważniejsza niż państwa narodowe (główne podmioty polityczne: papiestwo i cesarstwo) • struktura społeczna: • oratores(„modlący się” – najbliżej Boga, więc posiadają wiedzę niezbędną do rządzenia); • bellatores(„wojujący” – obrońcy i krzewiciele prawdy/wiary); • laboratores(„pracujący” – zapewniający zaplecze materialne dla dwóch wyższych grup).
Modele relacji między władzą świecką a duchowną „Bogu, co boskie, cesarzowi, co cesarskie”Jezus z Nazaretu wszelka władza pochodzi od BogaPaweł z Tarsu Problem praktyczny: komu Bóg częściej zdradza swe plany co do świata? Jak rozstrzygać konflikty (rozbieżności zdań) między papieżem a cesarzem? dualizm(nadrzędność w swojej sferze działania, podległość w drugiej)- Gelazy I (koniec V w.) uniwersalizmy(równość „ze wskazaniem”) uniwersalizmcesarski- idea karolińska; Anonim z Yorku;- Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego (tytuł do 1806 r.!); - cesarz spadkobiercą praw przelanych przezlud rzymski na władców imperium rzymskiego papalizm- Dictatus Papae – spór o inwestyturę(Grzegorz VII contra Henryk IV – XI w.);- koncepcja tyranii i prawa oporu;- teoria „dwóch mieczy” (Idzi Rzymianin – XIII/XIV w.) hierokratyzm (papież królem)sprawowanie władzy świeckiej przez papieża z pominięciem instytucji państwa – Innocenty IV (1243-1254) cezaropapizm (król kapłanem)- Euzebiusz z Cezarei (263-340);- Bizancjum (395-1453).
PYTANIA POD ROZWAGĘ • Czy zgoda na argumentację Augustyna, podnoszącego wiarę do rangi przynależności politycznej, ma jakieś praktyczne konsekwencje dla chrześcijanina, będącego jednocześnie obywatelem Polski? • Dlaczego dla św. Augustyna heretycy są większym zagrożeniem dla chrześcijan niż poganie? Pod jakimi warunkami można założyć, że ich fizyczna likwidacja jest także działaniem dla ich dobra?