370 likes | 634 Views
BIOETIKA, zer eta zertan den…. Koldo Martínez Urionabarrenetxea. Zorionak!. “Amo mi país profundamente Me da rabia (mi país) profundamente Lo conozco profundamente Lo desconozco profundamente, le doy mi vida Profundamente le doy mi muerte. Le doy todo lo que tengo, más todavía
E N D
BIOETIKA, zer eta zertan den… Koldo Martínez Urionabarrenetxea
“Amo mi país profundamente Me da rabia (mi país) profundamente Lo conozco profundamente Lo desconozco profundamente, le doy mi vida Profundamente le doy mi muerte. Le doy todo lo que tengo, más todavía Le doy todo lo que no tengo, lo que no soy Lo que no sabré nunca que soy Lo que no llegaremos a saber nunca...” Jorge Oteiza
Bioetika Eremu berri bat… XX. mendekoa? • Van Renselaer Potter • 1970: Bioetika, Biziraupenaren Zientzia • 1971: Bioetika, Etorkizunerantz Zubia • André Hellegers • 1968: Humanae Vitae • 1971: The Joseph & Rose Kennedy Center for the Study of Human Reproduction and Bioethics
Bioetika Eremu oso zaharra… Xto baino lehen. Aristoteles: Nikomakori Etika
Bioetika Bios + Ethos
Bioetika • Anbibalentzia • bios: • Bizitzaren sakraltasuna • Bizi-kalitatea
Bioetika • Anbibalentzia • éthos: • ohiturak, tradizioa, folklorea. • burutzapen ideia, ekintzak, inmanentzia, eginbeharrak, legeak, arauak, deontologia. Bizikidetasun markoa kide moralentzat
Bioetika • Anbibalentzia • èthos: • bertutea, izaeraren bikaintasuna, hobekuntzarako tentsio iraunkorra. • apreziazioa asmoa, balioa, ideiala, traszendentzia, bikaintasunaren bilaketa, teleologia. Bizikidetasun marko morala norberarentzat
Legea Gizarte demokratiko baten kontsentsu etiko minimoa une konkretu batean. Bizikidetasun markoa arrotz moralentzat
Bioetika • Ekologia, Populazioa… • Harreman klinikoa • Biziaren hasiera • Ernalketa / Abortoa • Ingeniaritza genetikoa • Biziaren amaiera • Testamentu bitala • Eutanasia / Suizidio lagundua • Ikerketa • Globalizazioa • Politika
Etika eta Politika • Zientziaren politizazioa • Erabilerak, helburuak, finantziaketen informazioa • Gizakiaren auto-ulerkuntzarako esanahia • Biziaren, familiaren, ugaltzearen kontzepzioa…
Etika eta Politika • Zientziaren politizazioa • Giza bizitzaren zentzua • Gizakion duintasuna • Neurrigabekeriaren tentazioa
Etika eta Politika • Bioetikaren politizazioa • Zoritxarrekoa? Ezinbestekoa? • Boterea • Oinarrizko ezberdintasunak • Konbikzioak, iritziak, kontzepzio moralak • “Kultur gerrak” • Progresistak vs. Kontserbatzaileak • Eskuina vs. Ezkerra
Etika eta Politika • Bioetikaren politizazioa • Bateraezinak dira Bioetika eta Politika? • Interaktuatu dezakete maila berean? • Autonomoki iraun dezakete bakoitza bere identitate eta helburuekin? • Politikak gizartean sortzen dituen zauriak osatzen lagun dezake Bioetikak? • Bioetika beharrezkoa al da gizarte benetan pluralista eta demokratiko batetan?
Etika eta Politika Gizakia Usteldua naturaz Irrazionala Arriskutsua Nekez hezigarria Ona naturaz Razionala Kontziente Hezigarria Boterea Aristoteles Maquiavelo Kaltegarria Onuragarria Politika Giza garapen eta progresorako tresna Negozio Zikin eta inmorala
Etika eta Politika Bioetika • Pellegrino: • POLITIKA • politika • etikoa • ez etikoa E. Pellegrino (2006) “Bioethics and Politics: “Doing Ethics” in the Public Square” Journal of Medicine and Philosophy vol. 31, nº 6, pp. 569-584
Desadostasun morala • Misteriotsua • Periloski subjektiboa • Xaloa eta konplexua Baina gatazka morala beti izango da
Desadostasun morala • Politikan desadostasun morala: • Gizartearen zatiketak areagotu • Jarrera politikoen muturkeria areagotu • Denontzat pozgarriak izango diren konklusioetara ailegatu ez
Desadostasun morala • Politikan eztabaida morala: • Ebitatzea auto-suntsitzailea da: • Zatiketek, muturkeriek eta adostasun ezak iraungo dute • Ezberdintasun horiek mantentzen dituztenen arteko lankidetza sozialaren bilaketa aukerak murriztu egingo dira
Desadostasun morala • Kausak: • Oinarrizko kriterio moralen ezberdintasuna • Hizkuntz komun baten eza • Aurreiritziak • Dialogoaren esijentzia prozedimentalak • Pertsonen interesak • Komunikabideen eragina • Isolamendu epistemologikoa • Jarrera dogmatikoak • Errealitatearen interpretazio eskemak • Ondorioak
Desadostasun morala • Kausak: • Baliabideen urritasuna • Eskuzabaltasun mugatua • Balore bateraezinak • Errealitatearen ulerketa ez osoa Giza kondizioaren atalak. Bakoitza, nahikoa. Bat ere ez nahitaezkoa. Ez dira inoiz desagertuko.
Desadostasun morala • Irtenbideak: • Engelhardt: • Argudio zibil laiko razionala • Konbertsioa • Indarra • Adostasuna H. T. Engelhardt, Jr (2002) “Consensus Formation: The Creation of an Ideology” Cambridge Quarterly of Healthcare Ethics vol. 11, pp. 7-16
Desadostasun morala • Irtenbideak: • Gutmann, Thompson: • Demokrazia deliberatiboa Gutmann A., Thompson D. (1996) Democracy and disagreement. Belknap Press. Cambridge
Etika eta Politika • Desadostasun morala: • Lehen mailako teoriak • Utilitarismoa • Liberalismoa • Komunitarismoa • …
Etika eta Politika • Desadostasun morala: • Lehen mailako teoriak • Utilitarismoa • Liberalismoa • Komunitarismoa • … • Bigarren mailako teoriak • Demokrazia deliberatiboa
Deliberazioa • Erabaki hartze prozesu arrazoinagarri batetan kontutan hartu behar diren faktore guztien ponderazio prozesu intelektuala.
Deliberazioa • Zirkunstantzien, • ondorioen, • ekintza norabide posible guztien, • eta guzti hauen artean, hoberenaren ikerketa xehe eta mugatua
Deliberazioa • arrazoiak emanez, • besteenak entzunez, • inork egia osoa ez duela • inoiz guztiz izango ez dugula • onarturik, Erabaki zuhurrak hartzea helburutzat duen prozedura intelektuala
Deliberatzea arte bat da, elkarrenganako begirunean oinarritua, apaltasun intelektual maila batean, eta gertakizunetaz norberaren ulerpena aberasteko desioan, entzutearen eta iritzi eta argudio trukaketaren bitartez, prozesuan tartekatzen diren beste pertsonekin.
Demokrazia deliberatiboa • Ezaugarriak: • Arrazoiak ematearen esijentzia • Arrazoi eskuragarriak • Behin-behineko erabakiak • Prozesu dinamikoa
Hizkuntzan • Ekintzetan • Printzipioetan Demokrazia deliberatiboa • Zera esijitzen du: • Osotasuna • Eskuzabaltasuna Desadostasun moralaren ekonomia
Etika Instituzio justoetan, besteekin eta besteentzat, bizitza onaren bilaketa ariketa bat. Ricoeur P. Soi-même comme un autre. Paris: Seuil, 1990
Etika eta Politika • Ondorioak (edo beharrak): • Akordio programatiko eta prozedimentalak bilatu • Bioetika, diziplina ireki eta bukatugabea • Aurreiritziak gainditu • Egiazko dialogoaren heziketa • Arrazoi kritikoa garatu • Kritikak sortzeko bideak ireki • Jarrera perspektibistak eta erresponsableak • Jarrera guztien lejitimitatearen analisia • Arazoekiko aldentze afektibo eta emotiboa
“Demokrazia ez da sistema bat, faltsuki erakusten den bezala baizik eta historian zehar etengabe aldatuz doan erresistentzia era bat”. Berger J. Páginas de la herida. Madrid: Visor, 1996
Iruña, 07.07.08 Esker aunitz!