200 likes | 336 Views
Over slimme en ondernemende huurders. Symposium Nederlandse Woonbond. Radboud Engbersen (SEV) 13 maart 2009. Over slimme en ondernemende huurders. Actief burgerschap (Nieuwe Overlegwet, WMO) Vormen en drijfveren van actief burgenschap (‘waardoor geraakt’)
E N D
Over slimme en ondernemende huurders Symposium Nederlandse Woonbond Radboud Engbersen (SEV) 13 maart 2009
Over slimme en ondernemende huurders • Actief burgerschap (Nieuwe Overlegwet, WMO) • Vormen en drijfveren van actief burgenschap (‘waardoor geraakt’) • In het licht van maatschappelijke ontwikkelingen • Waar mag je je als huurdersorganisatie of bewonerscommissie mee bemoeien? • Lessen van elders • Sociale ontdekkingsreiziger in eigen buurt • De juiste helpers • Wenken voor actieve bewoners
I. Nieuwe Overlegwet: katalysator vanactief bewonerschap? • Wet codificeert hoge normen • Cultuur van medezeggenschap in Nederland • Nieuwe wegen? • Of met de wet het bos is? • [Symboolwet?]
Republikeins burgerschap: regeren en geregeerd worden De ‘herontdekte burger’ (begin jaren ’90): • Politieke burgerparticipatie • Participatie in huurdersorganisatie of bewonerscommissie • Medezeggenschapsraad basisschool • Civiele burgerparticipatie • Buurtbemiddeling • Voorleesvader basisschool • Aandacht voor vermaatschappelijkte groepen
Actief burgerschap: wensdenken of realiteit? • SCP, Investeren in vermogen. Den Haag 2006 • SEV, Manifest Vertrouwen in de buurt. Bewoners betrekken bij beheer en bestuur van hun buurt. 2006 • Ministerie WWI, Vouchersysteem/bewonersbudgetten. Wijkaanpak alleen succesvol als bewoners erbij betrokken zijn. • ‘Derde generatie’ burgerparticipatie: de burger neemt het initiatief. • Slotsom: de burger (bewoner) op de troon en aan het stuur?
Nog een wet: de WMO Ook een katalysator van actief burgerschap? Wet Maatschappelijke Ondersteuning: • Zorgwet • Participatiewet • Buurtwet • [Symboolwet?]
Niet alles op het bordje van de overheid Pre-verzorgingsstaat: Verzorgingsstaat: Gunstkarakter Eigen zorgplicht Concrete solidariteit Incidenteel Van aangezicht tot aangezicht Vrijwilligers Gevoel Rechtskarakter Staat heeft zorgplicht Abstracte solidariteit Structureel Afstandelijke houding Professionals Wetenschap WMO: Synthese
Hoeveel op het bordje van de burger? Minder Meer Rijksoverheid Lokale overheid Staat Civil society Instanties Lokale initiatiefgroepen Professionele zorg Burgerschap
II. Vier gezichten van actief burgerschap • Burgers maken plannen voor hun buurt of dorp • Burgers zetten zich in voor hun buurt of dorp • Burgers helpen andere burgers [1 op 1] • Burgers ontplooien recreatieve, sportieve of culturele activiteiten Ook: gezichtsloos.
Vier typen motivaties 1. Drijfveren uit de directe omgeving 2. Drijfveren uit het eigen leven 3. Maatschappelijke drijfveren 4. Zelfontplooiing Altruïsme en eigenbelang lopen door elkaar.
III. Maatschappelijke ontwikkelingen • Vergrijzing • Vermaatschappelijking • Verkleuring • Krimp van de bevolking • Meer alleenstaanden • Meer vrouwen op de arbeidsmarkt • Langer doorwerken • Koopwoningensamenleving • Nederland online (digitalisering) • De nieuwe vrijwilliger (minder trouw, calculerender, hoge eisen)
IV. Nieuwe OverlegwetRecht op informatie + advies • In stand houden, treffen van voorzieningen woongelegenheden en directie woonomgeving * • Slopen, renoveren, verwerven, verkopen • Toewijzings-, verhuurbeleid, algemene voorwaarden verhuur • Huurprijzen *, kwaliteit en prijs pakket van diensten • Fusie • Leefbaarheid, herstructurering
Nieuwe Overlegwet Recht op informatie + advies (vervolg) • Huisvesting ouderen, gehandicapten, begeleiding • Overeenkomsten servicekosten • Uitspraken klachtencommissie • Beoogde inhoud prestatieafspraken met gemeente
V. Lessen van herstructurering • Laat bewonersparticipatie nooit uithollen tot slogan of cliché • Blijf letten op representativiteit • Zowel voorspelbare als onvoorspelbare vormen van bewonersparticipatie zijn belangrijk • Let op de kwaliteit van bewonersparticipatie (en wat is kwaliteit?) • Let op afschuifprocessen • Personen maken verschil Bron: R. Engbersen e.a., De zeven uitdagingen van de herstructurering. Project sociaal fysieke wijkaanpak. Ministerie van VROM/VWS, 2004.
Lessen van bewonersparticipatie inNederlandse dorpen • Iets van heilig vuur is nodig (‘stap naar voren!’) • Nodig: sociaal en cultureel kapitaal • Communicatief talent op sleutelposities • Tijd en energie • Geld • Combinatie van eigen (ervarings)kennnis en externe expertise • Professionele ondersteuning • Investeer in committent Bron: R. Engbersen e.a. Dorpsbewoners maken het dorp. Toolkit bewonersparticipatie platteland. NIZW/Partoer/Prisma Brabant/Scoop, 2006.
VI. De bewonerscommissie als sociale ontdekkingsreiziger (1) • Kies een persoonlijke en mondelinge benadering Bijv. rondbrengen van uitnodigingen, mondeling afnemen van enquêtes, afleggen huisbezoeken. • Doe veel met non-verbale middelen Bijv. kunst, soaps, maquettes of spelvormen. • Spreek bewoners op hun sterke kanten aan Ga uit van capaciteiten i.p.v. problemen. Hou het leuk! Fun-factor is cruciaal. Bron: Hansje Galesloot. “Vraag ‘t ze persoonlijk” Inspiratiebronnen voor veelkleurige bewonersparticipatie. IPP/Aedes. 2001
De bewonerscommissie als sociale ontdekkingsreiziger (2) • Houd rekening met andere visie op vrijwilligerswerk onder allochtonen Zij willen zich niet binden, maar zijn op lossere basis te mobiliseren. 5. Zet allochtone intermediairs in om allochtone doelgroepen te bereiken en de vertaalslag te maken tussen hun behoefte en aanbod • Steun eigen initiatieven van allochtone organisaties Zie hen niet als bedreiging, maar als bondgenoot. Bron: Hansje Galesloot. “Vraag ‘t ze persoonlijk” Inspiratiebronnen voor veelkleurige bewonersparticipatie. IPP/Aedes. 2001
De bewonerscommissie als sociale ontdekkingsreiziger (3) • Bedenk dat een seksegescheiden aanpak winst kan opleveren Allochtone vrouwen hebben belangrijke stimulerende rol in buurtprojecten. 8. Creëer laagdrempelige openbare ontmoetingscentra Bijv. Thee-terrassen, ‘digitale trapveldjes’ of door allochtonen zelf gerunde jongerencentra. • Ontwikkel een meer dynamische manier van werken Meer open agenda’s, durf te zien wat er gebeurt. Bron: Hansje Galesloot. “Vraag ‘t ze persoonlijk” Inspiratiebronnen voor veelkleurige bewonersparticipatie. IPP/Aedes. 2001
VII. Bewoners: kies de juiste helperBottum up-werken met top-support Drie professionele rollen: • Drijvende kracht (inspireert en motiveert) • Spin in het web (organiseert en structureert) • Vraagbaak en begeleider (doceert en doseert)
VII. Wenken voor actieve bewoners • Handel ondernemend (‘grijp de ruimte’) • Wees realistisch • Opereer ook los van instanties: gemeente, corporatie etc. ‘Doe ‘t gewoon’ • Mobiliseer de ‘stillen’ m.b.v. campagnetechnieken • Onderbouw je inbreng • Kies de juiste helpers: laat je adviseren • Kies vrijwilligerswerkactiviteiten die bij jullie kwaliteiten en interesses passen • Online-vrijwilligerswerk • Kies niet louter voor de formele weg • Wees slim