1 / 34

PRAKTYKI ANTYKORUPCYJNE W URZĘDZIE

PRAKTYKI ANTYKORUPCYJNE W URZĘDZIE. prof. dr hab. Ewa Gruza egruza@wpia.uw.edu.pl. KORUPCJA. wg dokumentów rządowych Zawsze wtedy, gdy ktoś wykorzystuje swoją funkcję lub pozycję by zaspokoić czyjeś oczekiwania, a w zamian za to otrzymuje jakieś

roger
Download Presentation

PRAKTYKI ANTYKORUPCYJNE W URZĘDZIE

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. PRAKTYKI ANTYKORUPCYJNE W URZĘDZIE prof. dr hab. Ewa Gruza egruza@wpia.uw.edu.pl

  2. KORUPCJA • wg dokumentów rządowych Zawsze wtedy, gdy ktoś wykorzystuje swoją funkcję lub pozycję by zaspokoić czyjeś oczekiwania, a w zamian za to otrzymuje jakieś nienależne korzyści, mamy do czynienia z korupcją. W szczególności dotyczy to funkcjonariuszy publicznych i osób zawiadujących środkami publicznymi. Korupcja ma miejsce wówczas, gdy ktoś chce osiągnąć dla siebie jakiś cel i obiecuje, proponuje lub wręcza korzyść majątkową, osobistą lub inną, osobie, która piastuje funkcje publiczne lub gospodarcze po to, by cel ten uzyskać. Nie ważne jest czy proceder ten odbywa się osobiście, czy z pomocą pośredników.

  3. KORUPCJA • wg dokumentów rządowych (Strategia antykorupcyjna cz. II – program rządowy na lata 2005-2009) • Przekupstwo (przyjmowanie i wręczanie) • Kradzież (środków budżetowych i majątku będącego dobrem publicznym) • Protekcja • Nepotyzm • Zakup zamówień • Uchylanie się przed obowiązkiem celnym, podatkowym czy wynikającym z innych przepisów • Oszustwo • Finansowanie wyborów lub partii politycznych w zamian za uzyskiwane wpływy

  4. KORUPCJA • wg CBA (art. 1 ust. 3) Korupcją, w rozumieniu ustawy, jest obiecywanie, proponowanie, wręczanie, żądanie, przyjmowanie przez jakąkolwiek osobę, bezpośrednio lub pośrednio, jakiejkolwiek nienależnej korzyści majątkowej, osobistej lub innej, dla niej samej lub jakiejkolwiek innej osoby, lub przyjmowanie propozycji lub obietnicy takich korzyści w zamian za działanie lub zaniechanie działania w wykonywaniu funkcji publicznej lub w toku działalności gospodarczej.

  5. KORUPCJA • wg kodeksu karnego • łapownictwo bierne (sprzedajność) - art. 228 § 1 k.k. • łapownictwo czynne (przekupstwo)- art. 229 k.k. • płatna protekcja – art. 230 k.k. • nadużycie władzy publicznej – art. 231 k.k. • oszustwo (nadużycie zaufania) – art. 296a k.k.

  6. KORUPCJA - wymiary • Ekonomiczny – zachęta do korupcji w programach publicznych; • Politycznym– zależności polityka a sektor prywatny i publiczny; • Kulturowym – zależność pomiędzy korupcją a dziedzictwem kulturowym; • Praktyczny – czynniki pomocne w działaniach antykorupcyjnych.

  7. OBSZARY WYSTĘPOWANIA KORUPCJI • Korupcja administracyjna – nierozłącznie związana z realizacją zadań państwa, w szczególności w zakresie usług dla ludności • Korupcja gospodarcza.– pojawiająca się w życiu gospodarczym państwa. Działalność gospodarcza jest poważnie uzależniona od decyzji urzędów. • Korupcja wyborcza – dotycząca uzyskiwania wpływu na wybory władz publicznych • Korupcja polityczna - akt przekupstwa i sprzedaży, związany z przejęciem władzy państwowej lub jej utrzymaniem. Najczęściej związana z nepotyzmem. • Korupcja samorządowa – analogicznie jak korupcja polityczna, z zastrzeżeniem lokalnego charakteru zjawiska. • Korupcja legislacyjna – wpływanie na kształt stanowionego prawa, działalność będąca na pograniczu lobbingu. • Korupcja koncesyjna – polega na stwarzaniu administracyjnych barier w prowadzeniu danej działalności, w celu wymuszenia korzyści majątkowej. • Korupcja informacyjna – cennym towarem współczesnego świata jest informacja, nielegalne rozpowszechnianie informacji państwowych (tajemnic) lub gospodarczych może wiązać się z otrzymanymi korzyściami. • Korupcja w zakresie zamówień publicznych – łączy w sobie różne zachowania korupcyjne, związana z uzyskiwaniem zamówień finansowanych z środków publicznych. • Korupcja w zakresie zamówień prywatnych – analogicznie w zakresie dużych zamówień realizowanych przez podmioty prywatne, może dochodzić do łapówkarstwa.

  8. REGULACJE PRAWNE DOTYCZĄCE KORUPCJI • Kodeks karny • Rada Europy: • Rezolucja Rady Europy nr (97) 24 z 6.11.1997r - w sprawie dwudziestu zasad wiodących w walce z korupcją; • Rezolucja Rady Europy nr (98) 7 z 4.05.1998 r. - powołująca Grupę Państw Przeciwko Korupcji (GRECO) z siedzibą w Strasburgu (Polska jest członkiem tej Grupy od dnia 19 maja 1999 roku) • Prawnokarna Konwencja o Korupcji, sporządzona w Strasburgu dnia 27 stycznia 1999 r. (Dz. U. nr 29, z 2005 r., poz. 249 z dnia 17 lutego 2005 r.) • Europejski Kodeks Dobrej Administracji - przyjęty przez Parlament Europejski 06 września 2001 r. (zalecenie) • Rozwiązania krajowe: • Ustawowe: np. prawo zamówień publicznych, ustawa o służbie cywilnej, prawo bankowe, ustawa o gospodarce komunalnej, ustawy samorządowe; • Kodeks etyki pracowników samorządowych (np. „Kodeks etyki pracowników Urzędu m.st. W-wy” Zarządzenie nr 276/2007 Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 28.03.2007 r.)

  9. INSTYTUCJE • Pełnomocnik Rządu ds. walki z korupcją • Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji • Ministerstwo Finansów • Najwyższa Izba Kontroli • Rzecznik Praw Obywatelskich • Urząd Służby Cywilnej • Urząd Zamówień Publicznych • Policja • Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego • Centralne Biuro Antykorupcyjne • Organizacje pozarządowe: - Transparency International - Fundacja Batorego - Centrum Edukacji Obywatelskiej - Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej - Fairplay

  10. ZADANIA SŁUŻB SPECJALNYCH - CBA Art. 2. 1. Do zadań CBA należy:   1)   rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw przeciwko: • a)  działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, • b)  wymiarowi sprawiedliwości, • c)  finansowaniu partii politycznych, • d)  obowiązkom podatkowym i rozliczeniom z tytułu dotacji i subwencji, oraz ściganie ich sprawców; 2)   ujawnianie i przeciwdziałanie przypadkom nieprzestrzegania przepisów ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne;  3)  dokumentowanie podstaw i inicjowanie realizacji przepisów ustawy o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych

  11. ZADANIA SŁUŻB SPECJALNYCH - CBA Art. 2. 1. Do zadań CBA należy:    4)  ujawnianie przypadków nieprzestrzegania określonych przepisami prawa procedur podejmowania i realizacji decyzji w przedmiocie: - prywatyzacji i komercjalizacji, wsparcia finansowego, udzielania zamówień publicznych, rozporządzania mieniem jednostek lub przedsiębiorców, oraz • przyznawania koncesji, zezwoleń, zwolnień podmiotowych i przedmiotowych, ulg, preferencji, kontyngentów, plafonów, poręczeń i gwarancji kredytowych; 5)   kontrola prawidłowości i prawdziwości oświadczeń majątkowych lub oświadczeń o prowadzeniu działalności gospodarczej osób pełniących funkcje publiczne

  12. UPRAWNIENIA SŁUŻB SPECJALNYCH Art. 2 2. CBA współdziała w zakresie swojej właściwości z organizacjami międzynarodowymi na podstawie umów i porozumień międzynarodowych oraz odrębnych przepisów. 3. CBA może prowadzić postępowanie przygotowawcze obejmując wszystkie czyny ujawnione w jego przebiegu, jeżeli pozostają w związku podmiotowym lub przedmiotowym z czynem stanowiącym podstawę jego wszczęcia. 4. Działalność CBA poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej może być prowadzona w związku z jego działalnością na terytorium państwa wyłącznie w zakresie realizacji zadań określonych w ust. 1 pkt 1. Art. 3. Organy administracji rządowej, organy samorządu terytorialnego oraz instytucje państwowe są obowiązane, w zakresie swojego działania, do współpracy z CBA, a w szczególności udzielania pomocy w realizacji zadań CBA.

  13. UPRAWNIENIA SŁUŻB SPECJALNYCH Art. 13. 1. W granicach zadań funkcjonariusze CBA wykonują: •   1)   czynności operacyjno-rozpoznawcze w celu zapobiegania popełnieniu przestępstw, ich rozpoznania i wykrywania oraz - jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa - czynności dochodzeniowo-śledcze w celu ścigania sprawców przestępstw; •   2)   czynności kontrolne w celu ujawniania przypadków korupcji w instytucjach państwowych i samorządzie terytorialnym oraz nadużyć osób pełniących funkcje publiczne, a także działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa; •   3)   czynności operacyjno-rozpoznawcze i analityczno-informacyjne w celu uzyskiwania i przetwarzania informacji istotnych dla zwalczania korupcji w instytucjach państwowych i samorządzie terytorialnym oraz działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa.

  14. UPRAWNIENIA SŁUŻB SPECJALNYCH Art. 13.  2. CBA wykonuje również czynności na polecenie sądu lub prokuratora w zakresie określonym w ustawie Kodeks postępowania karnego oraz ustawie Kodeks karny wykonawczy 3. Funkcjonariusze CBA wykonują czynności tylko w zakresie właściwości CBA i w tym zakresie przysługują im uprawnienia procesowe Policji, wynikające z przepisów ustawy - Kodeks postępowania karnego. 4. Funkcjonariusze CBA podczas wykonywania czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, mają obowiązek poszanowania godności ludzkiej oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka niezależnie od jego narodowości, pochodzenia, sytuacji społecznej, przekonań politycznych lub religijnych albo światopoglądowych.

  15. PRAWA CBA 1)   wydawania osobom poleceń określonego zachowania się, w granicach niezbędnych do wykonania czynności, o których mowa w pkt 2-5; 2)   legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości; 3)   zatrzymywania osób w trybie i w przypadkach określonych w przepisach KPK; 4)   przeszukiwania osób i pomieszczeń w trybie i w przypadkach określonych w przepisach KPK; 5)   dokonywania kontroli osobistej, przeglądania zawartości bagaży oraz zatrzymywania pojazdów i innych środków transportu oraz sprawdzania ładunku w środkach transportu lądowego, powietrznego i wodnego, w przypadku istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub przestępstwa skarbowego;

  16. ZAKRES PRZEDMIOTOWY UPRAWNIEŃ CBA Art. 17.1 Przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych, podejmowanych przez CBA w celu rozpoznawania, zapobiegania i wykrywania przestępstw, a także uzyskania i utrwalenia dowodów przestępstw: 1)   określonych w art. 228-231, 250a, 258, 286, 296-297, 299, 310 § 1, 2 i 4 kodeksu karnego; 2)   skarbowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. d, jeżeli wartość przedmiotu czynu lub uszczuplenie należności publicznoprawnej przekraczają pięćdziesięciokrotną wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę określonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę

  17. METODY PRACY OPERACYJNEJ 1. współpraca z osobowymi źródłami informacji 7. zakup kontrolowany 8. kontrolowane wręczenie korzyści majątkowej 2. przedsięwzięcie werbunkowe 3. kombinacja operacyjna 9. przesyłka niejawnie nadzorowana 4. operacja specjalna 10. obserwacja 5. działania maskujące 11. wywiad operacyjny 12. zasadzka 6. kontrola operacyjna

  18. METODY PRACY OPERACYJNEJ Art. 24. 1. W związku z wykonywaniem swoich zadań CBA zapewnia ochronę środków, form i metod realizacji zadań, zgromadzonych informacji oraz własnych obiektów i danych identyfikujących funkcjonariuszy CBA. 2.Przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych funkcjonariusze CBA mogą posługiwać się dokumentami, które uniemożliwiają ustalenie danych identyfikujących funkcjonariusza oraz środków, którymi posługuje się przy wykonywaniu zadań służbowych. 3. Osoby udzielające CBA pomocy przy wykonywaniu czynności oper.-rozpoz. mogą posługiwać się dokumentami, o których mowa w ust. 2. 4. Nie popełnia przestępstwa:  1)   kto poleca sporządzenie lub kieruje sporządzeniem tych dokumentów; 2)   kto sporządza dokumenty,    3)   kto udziela pomocy w sporządzeniu dokumentów,   4)   funkcjonariusz CBA lub osoba wymieniona w ust. 3, posługujący się przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych takimi dokumentami

  19. KONTROLA OPERACYJNA Gdy inne środki okazały się bezskuteczne albo zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że będą nieskuteczne lub nieprzydatne: • sąd, • na pisemny wniosek Szefa CBA, • złożony po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, może, w drodze postanowienia, zarządzić kontrolę operacyjną. 2. Postanowienie, o którym mowa w ust. 1, wydaje Sąd Okręgowy w Warszawie.

  20. KONTROLA OPERACYJNA 3.  W przypadkach niecierpiących zwłoki, jeżeli mogłoby to spowodować utratę informacji lub zatarcie albo zniszczenie dowodów przestępstwa, Szef CBA może zarządzić, po uzyskaniu zgody Prokuratora Generalnego, kontrolę operacyjną, zwracając się jednocześnie z wnioskiem do sądu, o którym mowa w ust. 2, o wydanie postanowienia w tej sprawie. Sąd wydaje postanowienie w przedmiocie wniosku w terminie 5 dni. W przypadku nieudzielenia przez sąd zgody, Szef CBA wstrzymuje kontrolę operacyjną oraz poleca niezwłoczne, protokolarne, komisyjne zniszczenie materiałów zgromadzonych podczas jej stosowania. 4.  W przypadku potrzeby zarządzenia kontroli operacyjnej wobec podejrzanego lub osoby będącej oskarżonym w innej sprawie, we wniosku Szefa CBA, o którym mowa w ust. 1, zamieszcza się informację o toczącym się wobec podejrzanego lub tej osoby postępowaniu

  21. KONTROLA OPERACYJNA Wniosek Szefa CBA, o którym mowa w ust. 1, zawiera w szczególności: 1)   numer sprawy i jej kryptonim, jeżeli został jej nadany; 2)   opis przestępstwa z podaniem jego kwalifikacji prawnej; 3)   okoliczności uzasadniające potrzebę zastosowania kontroli operacyjnej, w tym stwierdzonej albo prawdopodobnej bezskuteczności lub nieprzydatności innych środków; 4)   dane osoby lub inne dane pozwalające na jednoznaczne określenie podmiotu lub przedmiotu, wobec którego stosowana będzie kontrola operacyjna, ze wskazaniem miejsca lub sposobu jej stosowania; 5)   cel, czas i rodzaj prowadzonej kontroli operacyjnej.

  22. KONTROLA OPERACYJNA Kontrola operacyjna prowadzona jest niejawnie i polega na: 1)   kontrolowaniu treści korespondencji; 2)   kontrolowaniu zawartości przesyłek; 3)   stosowaniu środków technicznych umożliwiających uzyskiwanie w sposób niejawny informacji i dowodów oraz ich utrwalanie, a w szczególności treści rozmów telefonicznych i innych informacji przekazywanych za pomocą sieci telekomunikacyjnych. PODSŁUCH, PODGLĄD Z REJESTRACJĄ OBRAZU I DŹWIĘKU, KONTROLA PRZEMIESZCZANIA SIĘ ZA POMOCĄ ŚRODKÓW TECHNICZNYCH

  23. KONTROLA OPERACYJNA Kontrolę operacyjną zarządza się: • na okres nie dłuższy niż 3 miesiące; • Sąd, na pisemny wniosek Szefa CBA, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, wydać postanowienie o jednorazowym przedłużeniu kontroli operacyjnej, na okres nie dłuższy niż kolejne 3 miesiące, jeżeli nie ustały przyczyny zarządzenia tej kontroli. • W uzasadnionych przypadkach, gdy podczas stosowania kontroli operacyjnej pojawią się nowe okoliczności istotne dla zapobieżenia lub wykrycia przestępstwa albo ustalenia sprawcy i uzyskania dowodów przestępstwa, sąd, na pisemny wniosek Szefa CBA, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, może wydać postanowienie o kontroli operacyjnej przez czas oznaczony również po upływie okresów, o których mowa w ust. 8. • Kontrola operacyjna powinna być zakończona niezwłocznie po ustaniu przyczyn jej zarządzenia, najpóźniej jednak z upływem okresu, na który została wprowadzona

  24. ZAKUP KONTROLOWANY Art. 19. 1.  Czynności operacyjno-rozpoznawcze zmierzające do sprawdzenia uzyskanych wcześniej wiarygodnych informacji o przestępstwie oraz wykrycia sprawców i uzyskania dowodów mogą polegać na dokonaniu - w sposób niejawny nabycia lub przejęcia przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ulegających przepadkowi albo - których wytwarzanie, posiadanie, przewożenie lub obrót są zabronione, - a także przyjęciu lub wręczeniu korzyści majątkowej. 2. Szef CBA może zarządzić, na czas określony, czynności wymienione w ust. 1, po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, którego bieżąco informuje o przebiegu tych czynności i ich wyniku.

  25. ZAKUP KONTROLOWANY 3.  Czynności określone w ust. 1 mogą polegać na • złożeniu propozycji nabycia, zbycia lub przejęcia przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ulegających przepadkowi, albo • których wytwarzanie, posiadanie, przewożenie lub którymi obrót są zabronione, • a także złożeniu propozycji przyjęcia lub wręczenia korzyści majątkowej. 4. Czynności określone w ust. 1 nie mogą polegać na kierowaniu działaniami wyczerpującymi znamiona czynu zabronionego pod groźbą kary. 5.  W przypadku potwierdzenia informacji o przestępstwie określonym w art. 2 ust. 1 pkt 1 Szef CBA przekazuje Prokuratorowi Generalnemu materiały uzyskane w wyniku czynności z wnioskiem o wszczęcie postępowania karnego. W postępowaniu przed sądem, w odniesieniu do tych materiałów, stosuje się odpowiednio przepis art. 393 § 1 zdanie pierwsze ustawy kodeks postępowania karnego.

  26. PODSTĘP Zakup kontrolowany: • sprawdzenie • uzyskanych wcześniej • wiarygodnych informacji • o przestępstwie • ustalenie sprawców • uzyskanie dowodów

  27. PODSTĘP ustalenie sprawcy wiarygodna informacja bezskuteczność innych środków uzyskanie dowodów

  28. PODSTĘP – PROWOKACJA • AKCJA „ROMEO” • AFERA GRUNTOWA

  29. PODSTĘP wiarygodna informacja art. 24 k.k. odpowiedzialność karna prowokatora bezskuteczność innych środków art. 235 k.k. fałszowanie dowodów

  30. Wyrok S.R. Warszawa Praga Południe, z dnia 12.02.2001 r. sygn. akt IX K 120/00 „działanie policji można określić jako pułapkę, zasadzkę, ponieważ wystąpiły tu wszystkie elementy przygotowania się na możliwe ewentualne zaistnienie czynu kryminalnego, ale nie miała miejsca czynna rola funkcjonariuszy w prowokowaniu zdarzeń. Do prowokacji potrzebna byłaby bardziej aktywna rola funkcjonariuszy, np. gdyby kanałami operacyjnymi zainspirowali oskarżonych do podjęcia próby kradzieży właśnie tego samochodu. (…) Tego typu działania, zdaniem sądu, znajdują umocowanie prawne w Ustawie o Policji. (…) Skoro przestępcy nie cofają się przed stosowaniem coraz ostrzejszych metod, to społeczeństwo i Policja muszą na to reagować.”

  31. Na co zwrócić uwagę… • O stosowaniu podsłuchu, podglądu, rejestracji rozmów – nie będziesz wiedział; • Twój komputer, połączenia ze stronami internetowymi, korespondencja mailowa mogą być monitorowane; • Monitoring wizyjny służy nie tylko Twojemu bezpieczeństwu; • Dokumenty „klienta” mogą być dokumentami maskującymi (legendowanie) …

  32. CO ROBIĆ W PRZYPADKU KORUPCJI? • Upewnij się, że naprawdę ktoś cię nakłania do korupcji – jeśli tak – powiedz NIE. • Działaj – staraj się dokumentować swoje kontakty z osobą, która nakłania do korupcji. Pisz pisma, a nie rozmawiaj przez telefon lub osobiście. Proś o poświadczenie każdej korespondencji. • Staraj się znaleźć sprzymierzeńców, spróbuj zaangażować w sprawę jak najwięcej osób. Zainteresuj sprawą media, organizacje pozarządowe. • Powiadom przełożonego osoby, o której wiesz, że jest skorumpowana, a gdy osoba ta nie ma szefa – jednostkę kontrolującą, samorząd zawodowy. • Skontaktuj się z policją, CBA.

  33. CO ROBIĆ W PRZYPADKU KORUPCJI? GDY JESTEŚ FUNKCJONARIUSZEM PUBLICZNYM: • Powiadom niezwłocznie przełożonego na piśmie – o złożonych Ci przez klienta „propozycjach”. • Opis propozycję klienta w notatce służbowej, nie zachowuj jej w tajemnicy. • Jeżeli sam jesteś szefem i nie ma kto Cię wspomóc – złóż doniesienie do prokuratury, policji lub CBA.

  34. DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ

More Related