260 likes | 369 Views
Zorgfusies getoetst het perspectief van een advocaat. Martijn Snoep 6 februari 2009. De actoren en hun huidige rol bij zorgfusies. De NMa sinds 1998 met generiek fusiecontrole toezicht De NZa sinds 2006 met algemeen toezicht op de zorgmarkt en met zienswijzen over voorgenomen zorgfusies
E N D
Zorgfusies getoetsthet perspectief van een advocaat Martijn Snoep 6 februari 2009
De actoren en hun huidige rol bij zorgfusies • De NMa sinds 1998 met generiek fusiecontrole toezicht • De NZa sinds 2006 met algemeen toezicht op de zorgmarkt en met zienswijzen over voorgenomen zorgfusies • De IGZ met toezicht op kwaliteit, veiligheid en toegankelijkheid van de zorg, sinds 2006 op basis van een samenwerkingsprotocol met NZa, met inbegrip van zienswijzen over fusies ten behoeve van NZa
Procedure bij een zorgfusie Eerste fase • Melding bij de NMa, duur minimaal 4 weken • NMa vraagt NZa of zij zienswijze wil geven • NZa neemt opmerkingen IGZ mee • Besluit NMa in meldingsfase: wel of geen vergunning vereist Tweede fase • Vergunningaanvraag bij de NMa, duur minimaal 13 weken • NMa vraagt NZa of zij zienswijze wil geven • NZa neemt opmerkingen IGZ mee • Besluit NMa in vergunningsfase: wel of geen vergunning, al dan niet onder voorwaarden (remedies)
Samenwerking NMa, NZa en IGZ Protocol NMa en NZa: NMa zal in eerste en tweede fase NZa vragen of zij zienswijze wil geven over gemelde concentratie en de gevolgen voor de publieke belangen. Protocol NZa en IGZ: IGZ vormt een oordeel over kwaliteit van zorg en NZa zal de opmerkingen van IGZ meenemen in het advies dat NZa geeft aan de NMa
Facts & Figures (iii) Meldingen van zorgfusies langere doorlooptijd bij NMa dan andere meldingen: • in 2002 werd 1 op de 4 meldingen binnen 4 weken afgerond • in 2003 werd 1 op de 3 meldingen binnen 4 weken afgerond • slechts 1 op de 12 meldingen van zorgfusies (vanaf 2004) binnen 4 weken afgerond
Thema’s (i) onderneming en omzetdrempels • Visiedocument ‘Concurrentie in de ziekenhuiszorg’, (januari 2004) • integrale concentratiecontrole ook van toepassing op ziekenhuizen. • eerste zaak (zaak 3524/Juliana Kinderziekenhuis/Rode Kruis Ziekenhuis - Leyenburg Ziekenhuis 28-01-04) • Zaak 5660 / GGZ Groep Europoort – Bavo RNO Groep (11-06-06), • zorg verricht op basis van de Wet BOPZ is geen ondernemingsactiviteit • BOPZ-omzet telt niet mee bij de berekening of omzetdrempels worden gehaald. • Besluit tijdelijke verruiming toepassingsbereik concentratietoezicht op ondernemingen die zorg verlenen per 1/1/2008 • alleen zorgomzet
Thema’s (ii) relevante geografische marktafbakening • Zaak 3897/Ziekenhuis Hilversum - Ziekenhuis Gooi-Noord (08-06-05) in de tweede fase goedgekeurd: de Elzinga Hogarthy test sneuvelt • Zaak 5632/Noord-Holland-Noord- GGZ Dijk en Duin (2-11-06) geen overlap van verzorgingsgebieden, maar wél wegvallen meest nabije (potentiële) concurrent • Zaak 6068/AMC de Meren –JellinekMentrum (16-04-08) concurrentie als gevolg van doorverwijzing naar buiten de relevante markt weegt mee bij fusie van twee GGZ-instellingen in Amsterdam • Zaak 6555/Noord-Holland-Noord – GGZ centrum Westfriesland (5-12-2008) geen overlap van verzorgingsgebieden, geen meest nabije concurrent gebaseerd op analyse van de reistijden van inwoners van de gemeenten in verzorgingsgebieden naar GGZ-aanbieders daarbuiten
Thema’s (iii) relevante productmarktafbakening • Zaak 3897/Ziekenhuis Hilversum - Ziekenhuis Gooi-Noord (08-06-05) in de tweede fase toetst de NMa: • niet per specialisme, maar markten voor klinische algemene ziekenhuiszorg en niet-klinische algemene ziekenhuiszorg. • Zaak 6068/AMC de Meren –JellinekMentrum (16-04-08) in de tweede fase geeft de NMa aan dat sprake is van • markt voor klinische en voor niet-klinische GGZ. Op de niet klinische markt concurreren GGZ-instellingen met vrijgevestigden.
Thema’s (iv) failing firm & efficiency defence • Failing firm defence • de in moeilijkheden verkerende onderneming zou zonder de concentratie in de nabije toekomst de markt moeten verlaten door financiële moeilijkheden, • er is geen alternatieve transactie mogelijk die de mededinging in mindere mate zou belemmeren, en • zonder een concentratie zouden de activa van de in moeilijkheden verkerende onderneming onvermijdelijk van de markt verdwijnen. • In care fusies niet goed voorstelbaar
Thema’s (v) failing firm & efficiency defence Efficiency defence • de kwaliteitsverbetering -objectiveerbaar en verifieerbaar - is een direct gevolg van de samenwerking, • de samenwerking is onmisbaar voor de realisatie van de kwaliteitsverbetering, in die zin, dat redelijkerwijs geen alternatieven voorhanden zijn, die mededingingsrechtelijk minder bezwaarlijk zijn • de samenwerking komt consumenten ten goede door het genereren van kwaliteitswinst, die anti-competitieve effecten te boven gaan en • er moet rest-concurrentie, desnoods potentieel, overblijven.
Ziekenhuis Walcheren- EUR 70 miljoen omzet (2007) - 345 bedden in Vlissingen (algemeen ziekenhuis) en polikliniek in Middelburg
Oosterscheldeziekenhuizen- EUR 75 miljoen omzet (2007) - 364 bedden in vestigingen in Goes (algemeen ziekenhuis) en 24 bedden in Zierikzee (polikliniek en dagbehandelcentrum) • foto’s
Perspectief van de Zeeuwse ziekenhuizen • relatief kleine ziekenhuizen: St. Elisabeth in Tilburg 559 bedden (Walcheren 345 bedden Goes 364 bedden) • de bezettingsgraad van de Zeeuwse ziekenhuizen ligt onder landelijk gemiddelde en bevolking is dalende • beperkt aantal potentiële patiënten in Zeeland (Walcheren en Noord/Zuid-Beveland en Schouwen-Duiveland), geen instroom van buiten • Toenemende aandacht voor kwaliteit en causaal verband tussen kwaliteit en aantal verrichtingen per specialist • (financiële) situatie van de beide ziekenhuizen is naar wordt gezegd “zorgwekkend”
Plan van de Zeeuwse ziekenhuizen Het plan is een fusie waarbij: • in Goes het centrum voor klinische acute en intensieve zorg komt; • in Walcheren planbare klinische zorg en 24-uurs spoedeisende zorg wordt geboden; • in Zierikzee het dagbehandelcentrum wordt gehandhaafd, en • op alle drie de locaties adequate voorzieningen voor dagbehandeling en poliklinische zorg worden getroffen Het plan brengt veel teweeg!
Geschiedenis van het fusietraject bij de NMa: Eerste poging 20-09-2005 indiening melding (eerste fase) 22-12-2005 indiening vergunningaanvraag (tweede fase) 17-08-2006 intrekken vergunningaanvraag Totale duur eerste poging is 331 dagen Tweede poging 25-06-2008 indiening melding (eerste fase) 22-08-2008 indiening vergunningaanvraag (tweede fase) ??-??-2009 NMa besluit om al dan niet vergunning te verlenen
Praktische bezwaren bij de vier voorwaarden (I) De kwaliteitsverbetering -objectiveerbaar en verifieerbaar als zij moet zijn- is een direct gevolg van de samenwerking • Hoe is een kwaliteitsverbetering te objectiveren en te verifiëren? • Wie bepaalt dit en wie kan de verbeteringen verifiëren? • Hoe wordt er op toegezien dat de kwaliteitsverbeteringen zich ook daadwerkelijk zullen gaan voordoen?
Praktische bezwaren bij de vier voorwaarden (II) De samenwerking is onmisbaar voor de realisatie van de kwaliteitsverbetering, in die zin, dat redelijkerwijs geen alternatieven voorhanden zijn, die mededingingsrechtelijk minder bezwaarlijk zijn • Hoe kan je bewijzen dat er geen alternatieven voorhanden zijn? • Moet het dan gaan om bewezen alternatieven of tellen hypothetische alternatieven ook? • Kan de NMa dat wel beoordelen?
Praktische bezwaren bij de vier voorwaarden (III) De samenwerking komt consumenten ten goede door het genereren van kwaliteitswinst, die anti-competitieve effecten te boven gaan • Hoe kan de kwaliteitswinst worden gekwantificeerd en worden afgewogen tegen de anti-competitieve effecten?
Praktische bezwaren bij de vier voorwaarden (IV) “Er moet rest-concurrentie, desnoods potentieel, overblijven” • Hoeveel rest-concurrentie is nodig in een markt waar een quasi-monopolist ontstaat? • Wat is de rol van de zorgverzekeraar?
Efficiency defence: remedies een oplossing? • Structurele remedies bieden in zijn algemeenheid geen oplossing bij een efficiency defence, het ontneemt juist de voordelen aan de fusie. • Gedragsremedies, maar is het resultaat afdwingbaar en door wie? • resultaatsverbintenis om kwaliteitsverbeteringen door te voeren • price cap (maar er is ook AMM-instrument van NZa) • vergemakkelijken toegang derden
Zorgfusies: processuele ‘lessons learned’ • gedegen preventief onderzoek en een realistische inschatting van de kansen • het mededingingsprobleem niet verstoppen maar snel voorleggen aan de NMa met de daarbij behorende oplossing • overeenstemming met de NMa over het uit te voeren onderzoek door in te schakelen economen • geduld hebben; de tijd die zorginstellingen vaak hebben kan ook in het voordeel werken van de instellingen
Verlanglijstje van de advocaat • meer ruimte voor effciency defence • vaker overleg met NMa, NZa en IGZ samen • hoor en wederhoor bij opstellen zienswijze NZa en IGZ • meer transparantie in totstandkoming zienswijzen NZa en IGZ • mogelijkheid om eerste fase over te slaan ter voorkoming van eerste fase heffing van EUR 15.000 en onnodige vertraging