120 likes | 316 Views
Jak Starożytni zmierzyli odległość do słońca?. Festiwal Nauki Warszawa 2003. Rafał Demkowicz-Dobrzański CFT PAN. Pomiary odległości w starozytnej Grecji. • Jednostki długości:. daktylos, kondylos, doron, dichas, lichas, pous, pechus, orguia, stadion. • Urządzenia pomiarowe.
E N D
Jak Starożytni zmierzyli odległość do słońca? Festiwal Nauki Warszawa 2003 Rafał Demkowicz-Dobrzański CFT PAN
Pomiary odległości w starozytnej Grecji • Jednostki długości: daktylos, kondylos, doron, dichas, lichas, pous, pechus, orguia, stadion • Urządzenia pomiarowe • Ile stadionów jest do słońca? Rafał Demkowicz-Dobrzański CFT PAN
Jak dzisiaj mierzymy odległość do słońca? • Obserwacje położeń ciał niebieskich – informacja tylko o względnych odległościach. • Trzeba znać przynajmniej jedną odległość w metrach. • Na szczęście mamy fale radiowe! • Radarowy pomiar odległości do Wenus Odległosć Ziemia-Słońce = 150 mln km Rafał Demkowicz-Dobrzański CFT PAN
Arystarch z Samos (310-240 p.n.e) • Znamy kątowe rozmiary księżyca i słońca (0.5o) • Wiemy że słońce jest dalej niż księżyc ale ile razy? • Chcemy powiązać odległość do księżyca z odległością do słońca. Rafał Demkowicz-Dobrzański CFT PAN
Względna odległość księżyca i słońca • Gdy księżyc jest w połowie oświetlony: a a = ? DS-Z DK-Z • Pomiar Arystarcha: • Współczesne dane: a = 89o40’ a = 87o DS-Z= 390 DK-Z DS-Z= 19 DK-Z Rafał Demkowicz-Dobrzański CFT PAN
Odległość do księżyca • Jak zmierzyć odległość do księżyca? • Gdybyśmy znali wielkość księżyca... Prezent – zaćmienie księżyca! zaćmienie1 zaćmienie2 Rafał Demkowicz-Dobrzański CFT PAN
Wnioski z zaćmienia księżyca • Cień ziemi jest dwa razy większy niż księżyc. • Czyli księżyc jest dwa razy mniejszy od ziemi... • Arystarch uzyskał: • Współczesne dane: RK= 0.35 RZ RK= 0.27 RZ DK-Z = 19 RZ DK-Z = 60 RZ DS-Z = 19 DK-Z = 361 RZ DS-Z = 23400 RZ Rafał Demkowicz-Dobrzański CFT PAN
Rozmiary słońca • Mamy odległość do słońca, mamy rozmiar kątowy... DS.-Z RS q znamy rozmiar rzeczywisty słońca! • Wynik Arystarcha: • Współczesne dane: RS = 6.75 RZ RS= 109 RZ Słońce jest większe od ziemi! Rafał Demkowicz-Dobrzański CFT PAN
Czekając na Eratostenesa... • Wszytkie wyniki Arystarcha wyrażone promieniach ziemi. • Trzeba wyrazić promień ziemi w stadionach • Eratostenes z Cyreny (276-196 p.n.e) RZ= 250000 stadionów Rafał Demkowicz-Dobrzański CFT PAN
Wyniki Arystarcha Słońce jest większe od ziemi więc to ziemia krąży wokół słońca a nie odwrotnie! Rafał Demkowicz-Dobrzański CFT PAN
Wrzechświat Arystarcha • System heliocentryczny • Zarzuty Arystotelesa i innych • brak paralaksy • Ziemia w swoim ruchu zostawiłaby księżyc • na kręcącej się wokół wlasnej osi ziemi działyby się ,,dziwne’’ rzeczy Rafał Demkowicz-Dobrzański CFT PAN
Festiwal Nauki Warszawa 2003 Rafał Demkowicz-Dobrzański CFT PAN