160 likes | 412 Views
“ Azərbaycanda S ı ğorta S i stemi : iqtisadi və sosial proseslərə multiplikator təsiri kimi ”. İqtisad ı və Sosial İnkişaf Mərkəzi Açıq Cəmiyyət İnstitutu Yardım Fondunun (ACİYF) maliyyə dəstəyi ilə. Azərbaycanda sığorta sektorunun real vəziyyətinin qiymətləndirilməsi.
E N D
“Azərbaycanda Sığorta Sistemi: iqtisadivəsosialproseslərəmultiplikatortəsirikimi” İqtisadıvəSosialİnkişafMərkəziAçıqCəmiyyətİnstitutuYardımFondunun (ACİYF) maliyyədəstəyiilə
Azərbaycandasığortasektorunun real vəziyyətininqiymətləndirilməsi • Azərbaycanda sığorta sisteminin Ümumu Daxili Məhsuldakı (ÜDM) payı 0,4 %, adambaşına düşən sığorta haqqı 18-19 manatdır • Sığorta mükafatlarının dünya üzrə orta göstəricisi Azərbaycandakı mükafatların səviyyəsini 15 dəfə üstələyir • Qeyri-həyat sığortası sığorta məhsullarının həcmində aparıcı yerə məxsus olması sığorta bazarının özünəməxsus xüsusiyyətidir • Həyat sığortasının ümumi sığorta müqavilələrində payı 5 faizdən çox deyil
Həyat sığortası müqavilələrində öhdəliklər əsasən qısa müddətlidir • Sığorta müqaviləsi imzalayan insanlar müqavilə üzrə hüquq və vəzifələrini aydın şəkildə bilmirlər • Sığorta tarifləri inkişaf etmiş hətta qonşu ölkələrlə müqayisədə aşağıdır
Qanunvericilik Bazasının Təhlili • Qanunların say etibari ilə çox olmasına rəğmən Azərbaycanda sığorta sahəsində qanunvericilik bazası orta inkişaf səviyəsinə çatdırdılmayıb. • Sığorta sektorunun inkişaf dinamikasının digər sektorlarla müqayisədə geridə qalmasında «Sığorta hаqqındа» qanundakı ciddi boşluqlarin da təsiri böyük olub.
Sığorta şirkətlərinin problemləri • Ölkədə 28 sığorta, 1 tərkar sığorta şirkəti, beş broker şirkəti (dördü xarici kapitalın iştirakı ilə) var; • Bu sektorun inkişaf səviyyəsi xarici ölkələrlə müqayisədə 25-30 dəfə geridə qalır. • Məcmu kapitalı 1-2 milyon AZN məbləğində olan şirkətlər AXA, AIG, Groupama və digərləri ilə peşəkar səviyyədə sığorta biznesi aparmaq kimi imkanlardan məhrumdular. • Sığorta şirkətlərinin çoxu kapital baxımından banklardan asılıdır
Azərbaycanda sığorta xidmətlərinin təsnifatı • Ölkədə sığorta iкi əsаs sаhədən: Həyаt və Qеyri-Həyаt sığortası sаhələrindən ibаrətdir • Ölkədə tibbi sığorta məhsullarından yararlananlar ayrı-ayrı adamlar yox, daha çox koorporativ müştərilərdir • Bir sıra qərb ölkələrindən (Almaniya) fərqli olaraq, tibbi xidmətlər natamam həyata keçirilir • İcbari tibbi sığorta sistemi sosial xarakterli xəstəliklərin sığorta olunmasını nəzərdə tutmurbazarın ən aparıcı sığorta növlərindən biri kasko-avtomobil sığortasıdır • Könüllü sığortaya görə Azərbaycan nəinki dünya keçmiş ittiffaq respublikaları arasında geri qalır
Azərbaycanda icbari sığorta • Azərbaycanda icbari sığorta növlərinin payına sığorta yığımlarının ümumi həcminin cəmi 20 faizi düşür. • İşləməyən əhali üçün icbari tibbi sığortanın ödənilməsi məsələləri tam olaraq dəqiqləşdirilməyib • "Sığortanın icbari növləri haqqında" qanunun qüvvəyə minməsindən sonra sığorta bazarında tamamilə yeni tendensiyaların cərəyan etməsi gözlənir
Sığorta şirkətlərinin təklif etdikləri xidmətlər • Sığorta şirkətlərinin xidmət paketinə 40-a yaxın sığorta növü daxildir • Azərbaycanda təklif olunan sığorta xidmətləri inkişaf etmiş ölkələrlə müqayisədə azlıq təşkil edir • Həyat sığortası üzrə ixtisaslaşmış şirkətlərin yaradılması sektorun irəliləyişi olmayıb • 2003-2008-ci illərdə sığortaçıların məcmu kapitalının həcmində 240% artım müşahidə edilib • Son 3 ildə daxili annuitet sığortası, əmək qabiliyyətinin sığortası, sağalmaz xəstəliklərdən sığorta üzrə sığorta haqqları və ödənişləri 0, 00 AZN olub • 2008-ci ildə Azərbaycanda sığorta şirkətlərinin məcmu daxilolmalarının ÜDM-yə nisbəti 1%-ə belə çatmayıb
Sığortasektorundaaparılan son islahatlarvədəyişikliklər • Ölkədə aparılan islahatların, sürətləndirilmiş iqtisadi inkişafın dinamikası ilə sığorta bazarının inkişaf səviyyəsi arasında uyğunsuzluq var • Maliyyə Nazirliyi icbari sığortanın növlərinin tətbiqi istiqamətində qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi təşəbbüsləri ilə çıxış edir
Beynəlxalq Təcrübə; Azərbaycan sığorta bazarının Rusiya və Türkiyə ilə müqayisəsi • AzərbaycanınsığortasektorunəinkiRusiya, Türkiyə, həttaGürcüstanlamüqayisədəzəifinkişafedib • MDB ölkələrindən ÜDM-nin 68%-i və regionda toplanmış sığorta haqlarının təxminən 90%-i Rusiyanın payına düşür • Gürcüstanda tibbi sığorta digər sığorta növləri ilə müqayisədə daha dinamik inkişaf edir • Türkiyə sığorta bazarında xarici kapitalın rolu böyükdür
Nəticə • Azərbaycanda Milli Təkrar SığortaŞirkətinin yaradılmaması təkrar sığorta işinin müasir standartlara uyğun qurulmasında çətinliklər yaradır • Həyat sığortasının inkişafı üçün lazımi hüquqi baza yoxdur • Şirkətlərin sərbəst vəsaitlərini səhmlərin və qiymətli kağızların alınmasına yönəldilməsi sahəsində şərait yaradılmayıb • Tibbi sığortanın tətbiqi reallaşmayıb • Xarici şirkətlər bazara buraxılmır
Təkliflər • Tibbi sığortanın tətbiqinin genişləndirilməsihəyat sığortasının inkişafı • ÜTT standartlarının, kriteriyalarının tətbiqi • Əhalinin sığorta mədəniyyətinin bərpa olunması • Rusiya sığorta şirkətlərinin təcrübəsindən istifadə • Səhiyyə sistemində ciddi islahatlarqanunvericilik aktlarına dəyisikliklər