350 likes | 573 Views
Eddy Gerretsen. 40 jaar (Bouw) Akoestiek. 40 jaar (Bouw) Akoestiek. hoe het begon hoe het was en is hoe het zal worden slotopmerkingen. Hoe het begon studie in Delft. 48 jaar geleden met Natuurkunde gestart
E N D
Eddy Gerretsen 40 jaar (Bouw) Akoestiek
40 jaar (Bouw) Akoestiek • hoe het begon • hoe het was en is • hoe het zal worden • slotopmerkingen 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het begon studie in Delft • 48 jaar geleden met Natuurkunde gestart • al gauw in studentenhuis De Bolk, andere spoorzijdevaak lang wachten, maar er werd gewerkt aan een viaduct • nu verdwijnt het viaduct en komt er een tunnel:Paul de Vos verhaalt over treinperikelen 40 jaar (Bouw) Akoestiek
later verhuist naar de Staalbouw: licht, staalframe bouwsysteem • geen geluidhinder (?),wel windhinder ! Hoe het begon studie in Delft • tijdens de bouw op De Bolk laag frequent geluid en trillingen van heien en treinen • kamerindeling aangepast; akoestische interesse gewekt? • Wist toen niet dat dit nu speerpunten van TNO onderzoek zijn, Sven Lentzen vertelt er meer over 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het begon studie in Delft • koos voor afstuderen de werkgroep Akoestiek van prof. Kosten en dr. van Wulfften Palthe • kandidaats-onderwerp betrof zaalakoestiek:werkt het velum in de Aula voldoende als klankkaatser (april 1969) • afstudeeer onderwerp betrof luistercomfort (oktober 1970) • meen dus te mogen zeggen dat ik vandaag40 jaar in de Akoestiek werkzaam ben en een bijdrage heb gegeven aan enkele ontwikkelingen • daarna nooit meer wat aan zaalakoestiek gedaan,mooi dat Renz van Luxemburg u en mij zal bijpraten 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het begon start bij TNO - TPD • in 1971 aangenomen als ‘prullebak’ bij Geluidwering,sinds dien veel leuke, wisselende onderwerpen • geluidoverdracht buiten, stille bussen,beoordeling industriegeluid,uitlaatlaatdempers, meetmethoden, moto-cross, band-wegdekgeluid, …. • kan hier alleen enkele hoogtepunten aanstippen,maar vrijwel bij alle onderwerpen vormt rekenen / modelleren een belangrijk onderdeel 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was motto Er is niets zo praktisch als een goed rekenmodel vrij naar Manfred Heckl 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was uitlaatgeluid – modelleren en dempers optimaliseren 1972 – 1990Uitlaatgeluid schepen, locomotieven, bussen, industriële installaties en …... recent compressoren! 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was geluidoverdracht buiten – modelleren 1975-1980invloed bodem, wind, schermen - eerste berekeningen op PDP-8 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was geluidoverdracht buiten – modelleren dikke zwarte lijnlage bron boven grasland nu zelfde beeld 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was geluidoverdracht buiten – modelleren nu net zo makkelijk met meewind en bij complexe geometrie 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was motocross – dempers, meetmethoden, geluidoverdracht 1984-1987 • geluidoverdracht beperken • relevante emissiemeetmethode • bronmaatregelen: dempers 40 jaar (Bouw) Akoestiek
2D Excitation V W F s band Structure-borne sound and air-pumping Hoe het was band-wegdekgeluid – interactie modelleren 1995-2005: TRIAS, Kropp’s model als uitgangpunt 40 jaar (Bouw) Akoestiek
empirisch model vanuit zeefkromme en bindmiddel > porositeit, structuur factor, stromingsweerstand :absorption model Zwikker/ Kosten / Hamet • empirisch model vanuit productieproces, zeefkromme en bindmiddel : textuur Hoe het was band-wegdekgeluid – wegdek modelleren 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was ‘bij toeval’ ook Bouwakoestiek • begon in 1971 bij Jan Kramer op de kamer,verantwoordelijk voor de Bouwakoestische metingen • Jan Tukker werkte al aan rekenmodel geluidoverdracht,maar het model was niet reciprook en dat moest wel! • daarover veel discussie op Jan’s (en dus mijn) kamer • ik moest me er op den duur wel mee bemoeien,en zo is’t gekomen 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was Bouwakoestiek - de rode draad door 40 jaar • vanaf 1972 meewerken aan normen en praktijkrichtlijnenin NEN-cie met G.J. Kleinhoonte- van Os, later ook internationaal • na verschijnen Bgg en Bouwbesluit gewerkt aanopzet voor een nieuwe versie van NEN 1070 • vanaf 1972 ook onderzoek naar rekenmodellen voorSBR en VROM • Europese normalisatie vanaf 1989 als gevolg van de Richtlijn Bouwproducten (CPD) 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was Bouwakoestiek - effecten van geluid • buurgeluid minstens zo hinderlijk als verkeersgeluid • te weinig aandacht voor geluidhinder door buren • kwaliteitseisen feitelijk in 50 jaar nauwelijks aangepast 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was Bouwakoestiek - effecten van geluid typerende relatie voor alle bronnen door rekening te houden met broneigenschappen kwaliteitsklasse / rapportcijfer stap van 5 dB 20% per klasse tot halvering % per klasse 40 jaar (Bouw) Akoestiek
+10 >50% beoordelings niveau dB(A) 25 - 50% 0 10 - 25% 5 - 10% <5% -10 5 4 3 2 1 kwaliteitsnummer Hoe het was Bouwakoestiek - kwaliteitsklassen NEN 1070:1999 luchtgeluidcontactgeluidbuitengeluidinstallatiegeluid gewenste kwaliteit goede basis kwaliteitsklasse woningen wettelijk minimum 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was Bouwakoestiek - kwaliteitsklassen in Europa quality levels in Europe – courtesy of Birgit Rasmussen • komende vier jaar poging tot Europese harmonisatie:COST-action TU 901 en CEN/TC126 WG4 40 jaar (Bouw) Akoestiek
sinds 1994 onderzoek versterkt via leerstoel bij Bouwkunde TU-Eindhoven • met Heiko Martinca. 30 afstudeerders en 2 promovendi Hoe het was Bouwakoestiek - modelleren van geluidoverdracht • luchtgeluidisolatie tussen ruimten • contactgeluidisolatie tussen ruimten • geluidwering gevel • geluiduitstraling gevels • geluid van installaties • galm in gangen e.d. • rekenmodellen voor bouwelementen en totale overdracht 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was Bouwakoestiek - Europese activiteiten CEN/TC126/WG2 EN 12354: link tussen product en gebouw prestatie • airborne sound insulation part 1 - 2000 • impact sound insulation part 2 - 2000 • façade insulation (from outside) part 3 - 2000 • façade radiation (to outside) part 4 - 2000 • sound levels due to service equipment part 5 - 2009 • sound absorption in rooms part 6 - 2003 werken aan modellen maakte nieuwe product-meetnormen noodzakelijk:voorzetwanden, knooppunten, constructiegeluid installaties .. 40 jaar (Bouw) Akoestiek
The making of ... EN 123541989-2009 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was EN 12354-1&2 – lucht- en contactgeluidoverdracht beschouw verschillende onafhankelijke overdrachtspaden totale overdracht is som van de deeloverdrachten elk pad: opwekking > knooppunt verzwakking > afstraling 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was EN 12354-1&2 – lucht- en contactgeluidoverdracht • Trillingoverdrachtsverzwakking knooppunten: nieuwe grootheid Kij (vergelijkbaar met R voor elementen) • pas reciprociteit toe: afstraalfactor = instraalfactor > term verdwijnt! • globale aanpak door element demping te verwaarlozen: eenvoudige relaties voor elk overdrachtspad i > j 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was EN 12354-1&2 – invoergegevens voor knooppunten voorbeelden van gemeten snelheidniveauverschillenin Nederland nu veel onderzoeken elders in Europa, vooral voor typische nationale bouwmethoden 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het was EN 12354-5 – geluidniveaus door installaties • grote variatie in bronnen • aanstoting op meer manieren en meer punten • ontvangruimte niet altijd naast bronruimte • luchtgeluid in kanalen: methoden beschikbaar • luchtgeluid van bronnen: methoden te ontwikkelen • constructiegeluid bronnen: problematisch 40 jaar (Bouw) Akoestiek
galmplaatmethode toegepast als in lab (EN 15657)bij beton vloer en lichte vloer Hoe het is EN 12354-5 – bronsterkte voor constructiegeluid • kracht niet algemeen genoeg:bronimpedantie en karaktersitiek vermogen bepalen (Wsc) 40 jaar (Bouw) Akoestiek
element demping relevant Kij,effect j Kij,effect junction Kij,effect i meten en modelleren in detail (FEM, SEA) Hoe het is EN 12354-1&2 – toepassen bij lichte bouwsystemen 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het is EN 12354 – stand van zaken • rekenmodellen zijn essentieel om bij nieuwbouw en renovatie woningen met akoestische kwaliteit te realiseren • EN 12354 levert hiervoor een Europees raamwerk en een gemeenschappelijke Europese Bouwakoestische taal • door een rekenmodel op te stellen wordt de behoefte aan product gegevens duidelijker en scherper omschreven • nu aandacht voor licht bouwen en installatiegeluid, hier helpt COST Action 0702 voor het Europees netwerken 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het is EN 12354 – exact of indicatief rekenen EN 12354 • er zijn diverse rekenmodellen op basis van EN 12354waaronder BASluco en BASutil • ook voor de belangrijkste invoergegevens zijn er modellen ontwikkeld, zoals BASlab • naast nauwkeurige berekeningen vaak ook indicatieve berekeningen nuttig en op z’n minst illustratief voor te verwachten effecten: Excel-versie 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het zal worden voor jullie • bij TNO zal onderzoek naar geluid en trillingen in en rond gebouwen belangrijk blijvenSusanne, Sven, Frans en anderen… succes er mee en … je weet me (straks) zo nodig te vinden • hoop dat ook bij de TU/e de wens om er goed aandacht aan te blijven geven gestalte kan gaan krijgenHeiko, Renz … waar wenselijk wil ik daarbij helpen • voor ‘leuke’ dingen blijf ik ook nog wel ‘benaderbaar’waarschijnlijk als adviseur via Level Acoustics 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Hoe het zal worden voor mij • naar men zegt meer tijd voor …. • dankzij COST Actions nog verder afronden vanEN 12354 en Europese kwaliteitsaanduiding gebouwen • nog een paar jaar bijdrage aan cursussen (o.a. Antwerpen) • meer tijd voor hobby: toneelspelen bij de Flits - Microtheater • meer tijd voor reizen en …. in 2012 met Marijke een half jaar genieten in een huisje op Sicilië! 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Slotopmerkingen • TNO en collega’s bedankt voor de geboden mogelijkheden en werksfeer • “Samen bouwen aan de kennis en de hulpmiddelen om een geluidwering met een betere kwaliteit te kunnen realiseren” deed ik met plezier aan de TU/e bij FAGO/BPS • De vele relaties bedankt voor de vaak boeiende opdrachten en prettige samenwerking • Jammer dat overheid en TNO inmiddels onvoldoende het belang en nut erkennen van internationale normalisatie, wat betreft inhoud en nut van het netwerk 40 jaar (Bouw) Akoestiek
Bedankt en tot ziens tot slot nog één keer mijn stokpaardjes: 10log = lg nu is het 2010.02.12.15:00 40 jaar (Bouw) Akoestiek