520 likes | 655 Views
Gedrag, gezondheidsschade en maatschappelijke schade: tabak, alcohol en drugs. 1. Gedrag tabak, alcohol en drugs, meervoudig gebruik. Inhoud. Inleiding Tabak Alcohol Cannabis en andere illegale drugs Meervoudig gebruik Gelijktijdig gebruik Alcohol en tabak over een bepaalde periode
E N D
Gedrag, gezondheidsschade en maatschappelijke schade: tabak, alcohol en drugs
Inhoud • Inleiding • Tabak • Alcohol • Cannabis en andere illegale drugs • Meervoudig gebruik • Gelijktijdig gebruik • Alcohol en tabak over een bepaalde periode • Algemene conclusies
Inleiding • Vlaamse cijfers • Volwassen bevolking: HIS, ESEMeD • Meest recente cijfers HIS 2004 • Schoolgaande jeugd: VADLLB, HBSC, ESPAD • Meest recente cijfers VADLLB 2004-2005 • Studenten: SBAUHA • Bevraging 2005 • Uitgaanders: VADUitgaanders • Meest recente cijfers 2004-2005
Inleiding • Conclusies uit verschillende studies • Verschillen • mannen – vrouwen • onderwijsvormen bij schoolgaande jeugd • opleidingsniveau bij volwassen bevolking • Evolutie over de laatste jaren (tot 10 jaar) • Internationale vergelijking schoolgaande jeugd
Tabak – Volwassen Bevolking • 1 op 2 ooit gerookt • 23% dagelijkse rokers • mannen > vrouwen • 70% 1 of > stoppogingen • 1997-2004 : • aantal rokers stabiel • meer vrouwen, minder mannen
Tabak – Schoolgaande Jeugd (1) • 46% ooit gerookt • 14% rookt dagelijks • Ooit gebruik en frequentie van gebruik stijgt met leeftijd • Jongens > meisjes: wekelijks
Tabak – Schoolgaande Jeugd (2) • 1996-2005: daling tabaksgebruik • 1998: inhaalbeweging meisjes: geslachtsverschil verdwenen • 2002: opnieuw meer jongens die roken
Tabak – Studenten AUHA • 58% ooit gerookt • Jongens > meisjes
Alcohol – Volwassen Bevolking (1) • 2 op 3 drinkt wekelijks • 8% dagelijks • 13% mannen > 21 eenheden per week • 5% vrouwen > 14 eenheden per week • 6% alcoholprobleem (CAGE) • Mannen > vrouwen • 1997 – 2004: wekelijks gebruik gestegen
Alcohol – Schoolgaande Jeugd • 84% ooit gedronken • 1 op 4 wekelijks – 1 op 100 dagelijks • Ooit-gebruik en frequentie stijgt met de leeftijd • Jongens drinken vaker en zijn meer dronken • Jongens = meisjes: ooit gebruik • 1994-2005: • stijging wekelijks gebruik (meisjes) • stijging dronken zijn (17-18 jarige jongens)
Alcohol – Studenten • 90% ooit gedronken • 20%: maandelijks binge drinking (> 6 glazen) • 23%: voorbije 6 maand 4 of meer keer dronken • 11% mannen > 21 eenheden per week • 5% vrouwen > 14 eenheden per week
Cannabis – Volwassen Bevolking • 12 % ooit cannabis gebruikt • 19-34 jarigen: 25 % • 1% occasioneel – 1,5% wekelijks • Mannen > vrouwen: ooit-gebruik + wekelijks
Cannabis en andere illegale drugs Schoolgaande Jeugd (1) • 1 op 5 ooit cannabisgebruikt • 3% wekelijks, 1 op 100 dagelijks • 6% ooit andere illegale drugs gebruikt • 2% occasioneel en < 1% wekelijks • Ooit gebruik + frequentie van gebruik cannabis en andere illegale drugs stijgt met leeftijd
Cannabis en andere illegale drugs Schoolgaande Jeugd (2) • Jongens > meisjes: • ooit-gebruik + wekelijks + dagelijks • cannabis + andere illegale drugs • 2000-2005: lichte daling wekelijks gebruik
Cannabis en andere illegale drugs Studenten • Bijna 1 op 2 ooit cannabis gebruikt • jongens > meisjes • 7% ooit amfetamines, XTC en cocaïne • jongens > meisjes
Gelijktijdig gebruik • 1 op 5 scholieren (15-16 jaar) ooit cannabis en alcohol gecombineerd • Jongens > meisjes
Meervoudig gebruikover bepaalde periode • 16% van de volwassen bevolking rookt én drinkt regelmatig alcohol. • mannen > vrouwen • 11% scholieren wekelijks gebruik tabak en alcohol. • Jongens 2x meer dan meisjes
Beginleeftijd tabak, alcohol & drugs • Schoolgaande jeugd: • Gelijktijdige start roken en drinken: 13 jaar • Daarna illegale drugs (incl. cannabis): 14 à 15 jaar • Jongens starten vroeger met alcohol • Studenten • Eerst alcohol: 14 jaar 8 maanden (bier) • Dan tabak: 15 jaar • Ten slotte cannabis: 16 jaar en 6 maanden • Jongens starten vroeger met roken, drinken en illegale drugs (excl. cannabis)
Conclusies • Alcohol: meest gebruikte middel • Cannabis meest gebruikte illegale drugs • Risicogroepen: • 17-18 jaar: regelmatig gebruikers cannabis • 19-24 jaar: rokers, risicovolle drinkers • 34-44 jaar: problematische drinkers • Mannen (vrouwen inhaalbeweging)
Conclusies • Risicogroepen • Scholieren TSO en BSO: • meer leerlingen die tabak, alcohol en drugs gebruiken • meer frequent en risicovol gebruik • Personen met hoger onderwijsniveau: • regelmatig, dagelijks + overmatig gebruik (> 6 eenheden op 1 dag) • Personen met lager onderwijsniveau: • Problematisch alcoholgebruik • Internationaal scholieren: • Wekelijks drinken + binge drinking subtop • Ooit-gebruik + wekelijks gebruik cannabis > gemiddelde
Inhoud • Inleiding • Zelfhulp • Druglijn • Huisarts • CAW • CGG • (Psychiatrische) spoedgevallen • Algemene ziekenhuizen • Psychiatrische ziekenhuizen • Revalidatiecentra erkend door RIZIV
Inleiding • Kanalen: mantelzorg, zelfhulp, gespecialiseerde ambulante en residentiële alcohol- en drughulpverlening • Registratie hulpvraag: niet systematisch • Alcoholgerelateerde stoornis: • 1 op 8 Vlamingen binnen 12 maanden • 6 op 10 binnen life-time
Druglijn en Zelfhulp • Druglijn: Cannabis > alcohol > andere illegale drugs • 40-49 jaar: cannabis, eigen alcoholgebruik • 21-30 jaar: andere illegale drugs dan cannabis • Zelfhulp: enkel gegevens AA: • 3 op 4 mannen / 40-50 jaar • bedienden en huisvrouwen • Doorverwijzing huisarts/ ziekenhuis
De Huisarts • 2 x meer mannen dan vrouwen • 35-54 jaar • 33% ambulante behandeling + begeleiding huisarts • 17% hospitalisatie • 16% doorverwijzing psychiater
CAW en CGG • CAW: • 2% van alle behandelde cliënten • Illegale drugs > alcohol > cannabis • Mannen > vrouwen • Alcohol: vooral 26 – 59 jaar • Cannabis: vooral 18 – 25 jaar • CGG: • 5% alcohol – 3% illegale drugs • Mannen > vrouwen • Alcohol doorverwijzing huisarts • Illegale drugs doorverwijzing justitie / eigen initiatief
Spoedgevallendiensten en Algemene Ziekenhuizen • Spoedgevallen • 39% aanmeldingen psychiatrische SGD = middelengerelateerd • Algemene Ziekenhuizen • 2003: 8002 alcohol- en druggerelateerde verblijven • 1999-2003: toename met 14%
Psychiatrische Ziekenhuizen • 19% alcoholgerelateerde stoornis als hoofddiagnose • 7% andere middelengerelateerde stoornis • 2 op 3 zijn mannen • Alcohol: 40-49 jaar • Ander middel: jonger • Eigen initiatief > familie/directe omgeving
Revalidatiecentra met RIZIV-erkenning • Jaarlijks 3700 nieuwe behandelingen • 46,6% opiaten 1ste drug; 30% stimulantia; 17% cannabis; 4% alcohol • Ambulante dagcentra + residentiële crisiscentra • Gemiddelde leeftijd 25 jaar en 10 maanden • Voornamelijk mannen
EuropASI • Beginleeftijd misbruik • Residentieel: • Cannabis: 15 jaar en 4 maanden • Heroïne: 19 jaar en 2 maanden • Ambulante centra: latere startleeftijd • Cannabis: 16 jaar en 4 maanden • Cocaïne: 20 jaar en 11 maanden
Inhoud • Inleiding • Gezondheidsschade tabak • Gezondheidsschade alcohol • Gezondheidsschade illegale drugs • Vergelijking tabak, alcohol, illegale drugs
Inleiding • Tabak – longkanker, COPD, andere kankers, hart- en vaataandoeningen,… • Alcohol en Drugs • Vroeger: afhankelijkheid/ misbruik • Nu: alcohol: levercirrose, pancreatis, dementie, risicofactor kanker / Cannabis: psychose, kanker • Maar meten gezondheidsschade = moeilijk
Gezondheidsschade tabak (1) • Berekening tabaksgerelateerde sterfte + verloren potentiële jaren (VPJ) • Op basis van overlijdensstatistieken en selectiemethode Peto • Groot aantal overlijdens gerelateerd aan tabak • Niet voor 100% door tabak
Gezondheidsschade tabak (2) • Sterfte in 2004: • Mannen: 25% totale sterfte / vrouwen: 4,5% totale sterfte • 6 x meer mannen dan vrouwen • > 1 op 2 = 70 jaar en ouder • VPJ in 2004 • 3 x meer mannen dan vrouwen • 1998-2004: • gezondheidsschade tabak daalt bij mannen • gezondheidsschade tabak stijgt bij vrouwen
Grafiek: evolutie van de sterft toegeschreven aan tabak, mannen en vrouwen, 1998-2004, Vlaams Gewest
Gezondheidsschade alcohol (1) • Berekening alcoholgerelateerde sterfte en VPJ • Overlijdensstatistieken en nauwe + brede selectie doodsoorzaken alcoholgebruik • Onderschatting (ongevallen t.g.v. alcohol, schade aan andere individuen)
Gezondheidsschade alcohol (2) • Sterfte in 2004: • 602 mannen 2,1% totale sterfte • 215 vrouwen 0,8% totale sterfte • hoogste sterfte mannen 55-65 jaar • VPJ in 2004 • Mannen 5% totale VPJ • Vrouwen 2% totale VPJ • 1998-2004: stabiel
Gezondheidsschade illegale drugs • Berekening sterfte en VPJ • Overlijdensstatistieken en nauwe + brede selectie • Sterfte (nauw) in 2004 • 37 mannen • 12 vrouwen • Jonge mannen • VPJ (nauw) in 2004 • Mannen 0,5% totale VPJ • Vrouwen 0.2% totale VPJ
Grafiek: Leeftijdsspecifieke sterfte toegeschreven aan drugs, twee verschillende selecties, mannen en vrouwen, Vlaams Gewest, gemiddelde 2003-2004.
Vergelijking middelen (1) • Verschillende problematiek middelen • Registratie + selectie verschillend: moeilijk vergelijkbaar! • 1 sterfgeval illegale drugs – 4 alcohol – 40 tabak • 1 VPJ drugs - 3 alcohol - 18 tabak • Sterftecijfers: onderschatting alcohol • Chronische aandoeningen: te weinig gegevens • Mannen > vrouwen tabak, alcohol en drugs • Tabak: laatste jaren minder mannen en meer vrouwen
4. Maatschappelijke schade en overheidsuitgaven tabak, alcohol en drugs
Inhoud • Indeling kost • Beschikbare gegevens • Tabak • Alcohol • Illegale drugs • Conclusies
Indeling • Kost tabak alcohol drugs • Kost maatschappelijke schade • Kost beleid van de overheid • Maatschappelijke schade • Directe medische kosten: medische verzorging • Indirecte kosten: productiviteitsverlies • Andere kosten: vb. criminaliteit, ongevallen • Deze kosten worden gedragen door overheid, individuen, bedrijven • Overheidsuitgaven: uitgaven preventie, beleid, onderzoek
Tabak • Maatschappelijke kost Europa: • 98 à 130 miljard per jaar • 217 à 288 euro per inwoner • Onderschatting • Baten (accijnzen) wegen niet op tegen de kosten: nettoverlies voor overheid • Overheidsuitgaven België • 2004: 0,23€ per inwoner • 10 maal te weinig om effectief te zijn
Alcohol • Schatting maatschappelijke kost België: HIVA i.o.v. Belgische Brouwers • Kosten en baten • Hier enkel kosten – cfr. internationaal • 6,2 miljard euro (index): directe medische kosten, indirecte kosten en kosten van verkeersongevallen • Kost individu grootst (hospitalisatie) • Kost overheid absenteïsme + gezondheidszorg • Kost verkeersongevallen + werkloosheid België subtop Europa • Europese Unie: hoog prijskaartje overmatige drinkers
Illegale Drugs • Maatschappelijke kost gedragen door overheid (hulpverlening en veiligheid) • in 2002 178 miljoen euro • 17,3 euro per inwoner • Geen gegevens over kost gedragen door individuen, bedrijven, slachtoffers • Overheidsuitgaven: preventie, beleid en onderzoek • in 2002 17 miljoen euro • 1,65 euro per inwoner