200 likes | 527 Views
SYSTEMY LICZBOWE. przygotowała Elżbieta Fiedziukiewicz nauczycielka informatyki. SYSTEM DWÓJKOWY. Systemem liczbowym stosowanym w technice cyfrowej jest system dwójkowy (binarny) – system liczbowy o podstawie 2.
E N D
SYSTEMY LICZBOWE przygotowała Elżbieta Fiedziukiewicz nauczycielka informatyki
SYSTEM DWÓJKOWY • Systemem liczbowym stosowanym w technice cyfrowej jest system dwójkowy (binarny) – system liczbowy o podstawie 2. • Wynika to z wcześniej zauważonej właściwości istnienia dwóch stanów, które można interpretować jako dwie różne cyfry. • W systemie dwójkowym w zapisie liczb używasz dwóch cyfr: 0 i 1. • Kolejne cyfry w liczbie są mnożone przez kolejne potęgi liczby 2. Znajdziesz więc tu pozycję jedynek (20), pozycję dwójek (21), czwórek (22), ósemek (23), itd.
Wartości dziesiętne wybranych liczb zapisanych w systemie dwójkowym:
Zamiana liczby z systemu dziesiętnego na binarny. W poniższej tabeli przedstawione jest działanie prowadzące do zamiany zapisu liczby 283 z systemu dziesiętnego na system dwójkowy:
Wzór ogólny liczby naturalnej zapisanej w systemie binarnym • gdzie: • k oznacza pozycję cyfry w liczbie (liczoną od prawej do lewej), • bkto cyfra z k-tej pozycji należąca do zbioru cyfr sytemu binarnego, bkє {0, 1}
SYSTEMY: ÓSEMKOWY I SZESNASTKOWY
SYSTEM ÓSEMKOWY Liczby zapisywane są w pozycyjnym systemie ósemkowym za pomocą ośmiu cyfr: 0 1 2 3 4 5 6 7
SYSTEM ÓSEMKOWY Podstawą sytemu ósemkowego jest 8, czyli 23. Dzięki temu zapis liczby binarnej skracany jest trzykrotnie.
SYSTEM SZESNASTKOWY W tym systemie mamy szesnaście cyfr: 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F Symbolom literowym odpowiadają wartości dziesiętne: A - 10, B - 11, C - 12, D - 13, E - 14, F - 15
SYSTEM SZESNASTKOWY Podstawą systemu szesnastkowego jest 16, czyli 24,co pozwala skrócić zapis binarny czterokrotnie.
Hex – system szesnastkowy (heksadecymalny) Dec – system dziesiątkowy (decymalny) Oct – system ósemkowy (oktalny) Bin – system dwójkowy (binarny)
Wzór na wartość n-cyfrowej liczby całkowitej zapisanej w dowolnym systemie liczbowym: • gdzie: • k oznacza pozycję cyfry w liczbie (liczoną od prawej do lewej), • ckto cyfra z k-tej pozycji należąca do zbioru cyfr sytemu, ckє {0, 1, …, r – 1}
Działania arytmetyczne w różnych systemach liczbowych Reguły rządzące działaniami arytmetycznymi w różnych systemach liczbowych są takie same jak w znanym Ci systemie dziesiętnym. Pamiętasz, jak skonstruowana jest tabliczka mnożenia. Na przecięciach wierszy i kolumn znajdują się wyniki mnożenia odpowiednich liczb. Aby ułatwić wykonywanie działań w dowolnym systemie liczbowym, możesz stworzyć tabelę mnożenia i dodawania cyfr w danym systemie.
Zapoznaj się z tabelkami działań w systemie dwójkowym i czwórkowym. Możesz na tej podstawie samodzielnie stworzyć analogiczne tabele dla różnych systemów liczbowych. System dwójkowy System czwórkowy Dalej
Zapoznaj się z umieszczonymi poniżej tabelkami działań w systemie dwójkowym. Możesz na tej podstawie samodzielnie stworzyć analogiczne tabele dla różnych systemów liczbowych. DODAWANIE MNOŻENIE + 0 1 × 0 1 0 0 1 0 0 0 1 1 10 1 0 1 System czwórkowy
Zapoznaj się z umieszczonymi poniżej tabelkami działań w systemie czwórkowym. Możesz na tej podstawie samodzielnie stworzyć analogiczne tabele dla różnych systemów liczbowych. DODAWANIE MNOŻENIE + 0 1 × 0 1 2 3 2 3 0 0 1 2 3 0 0 0 0 0 1 1 2 3 10 1 0 1 2 3 2 0 2 10 12 2 2 3 10 11 3 0 3 12 21 3 3 10 11 12 System dwójkowy
Znasz już sposób postępowania przy zamianie liczby z układu dziesiętnego np. na układ ósemkowy – obliczasz reszty z dzielenia przez 8 i zapisujesz je w odpowiedniej kolejności. 11000101001010111010010110111000011010110111 Na następnym slajdzie podany jest inny sposób zamiany liczb z systemu dziesiętnego na ósemkowy. Metoda ta wymaga wykonania działań arytmetycznych w różnych systemach.
Omówimy ją na przykładzie: chcemy zapisać liczbę 835(10) w systemie ósemkowym • Pierwsza cyfra od lewej to 8. Zapisujemy ją w systemie ósemkowym: • 8(10) =10(8) Następnie zamieniamy liczbę złożoną z dwóch pierwszych cyfr – wykorzystujemy tu wynik otrzymany w poprzednim kroku: 83(10) =8(10) ·10(10) +3(10) =10(8) ·12(8) +3(8) =120(8) +3(8) =123(8) Otrzymaną liczbę wykorzystamy teraz do zamianiy liczby złożonej z trzech kolejnych cyfr: 835(10) =?(8) 835(10) =83(10) ·10(10) + 5(10) =123(8) ·12(8) + 5(8) =1476(8) + 5(8) =1503(8) W przypadku większej liczby cyfr postępowanie należałoby powtórzyć.