120 likes | 397 Views
ZAJĘCIA II – dr I. Barwicka-Tylek. KRYTYKA DEMOKRACJI. Platon (427-347 pne). Arystoteles (384-322 pne). „MANKAMENTY” DEMOKRACJI. brak odniesienia do prawdy (Sokrates); oparcie rządów na namiętnościach, a nie sprawiedliwości; zmienność;
E N D
ZAJĘCIA II – dr I. Barwicka-Tylek KRYTYKA DEMOKRACJI Platon (427-347 pne). Arystoteles (384-322 pne).
„MANKAMENTY” DEMOKRACJI • brak odniesienia do prawdy (Sokrates); • oparcie rządów na namiętnościach, a nie sprawiedliwości; • zmienność; • zastąpienie kryterium jakościowego w dostępie do władzy (cnota) kryterium ilościowym (większość).
PLATON – założenia filozoficzne • idealizmobiektywny; • wieczny i niezmienny świat ideicontra podlegająca zniszczeniu (materialna), niesamodzielna „jaskinia” rzeczywistości (istnienie niedostępnej zmysłom idei krzesłowatości bardziej pewne niż istnienie krzeseł na których siedzimy); • rozum i anamneza – sposoby dotarcia do prawdy „z zamkniętymi oczami”; • trwałość i niezmienność jako kryteria oceny rzeczy (w tym konkretnych państw).
PLATON – polis idealna(dialog Państwo) • cel państwa: sprawiedliwość; • hierarchiczna struktura społeczna gwarancją stabilności (analogia budowy duszy ludzkiej): • mędrcy (rozum) – rządzący; • wojownicy (odwaga) – broniący; • „zarobnicy” (umiar) – pracujący (rzemieślnicy, chłopi).
PLATON – „problem” mędrców • dylemat elitaryzmu: jak sprawić, by mędrcami (rządzącymi) zostawali prawdziwi mędrcy, skoro reszta społeczeństwa niezdolna oceniać ich decyzji? • rozwiązania instytucjonalne „odstraszające” fałszywych kandydatów (brak więzi rodzinnych; brak indywidualnej własności; długi proces kształcenia; „tłumaczenie”, a nie „stanowienie” prawa); • eksperyment z Syrakuz – ustrój „drugi co do dobroci” (Polityk, Prawa): prawo w miejsce mędrców – idea rządów prawa.
monarchia/arystokracja timokracja oligarchia tyrania anarchia demokracja PLATON - historiozofia • historiozofia = filozoficzna interpretacja procesu dziejowego; • degeneracja ustrojowa poleis:
ARYSTOTELES – założenia filozoficzne • główne dzieła: Etyka nikomachejska, Polityka; • dowartościowanie świata („jaskini”) – rzecz jest złożeniem materii i formy (nie istnieje próżnia); • teleologizm – wszystko, co istnieje, ma jakiś cel (nie ma rzeczy, w tym studentów,niepotrzebnych ); • zmysły (empiryzm) i rozum – narzędzia poznawania świata; • umiar i zasada „złotego środka”.
ARYSTOTELES – kwestie ustrojowe • trzeba opracować ustrój możliwy, a nie tylko najlepszy (różna „materia” państwa – warunki geopolityczne, cechy obywateli, ich liczba itd.); • polis tworem natury (poszerzanie i wzbogacanie więzi interpersonalnych: rodzina gmina państwo); • cecha państwa: samowystarczalność – doskonałość w sensie etycznym.
tyrania oligarchia demokracja Najczęstsze – co dowodzi, że w świecie wolność i majątek bardziej pożądane od mądrości… Kryterium ilościowe i majątkowe – rządy biednej mniejszości to ciągle demokracja! monarchia arystokracja politea USTRÓJ MIESZANY! ARYSTOTELES – kwestie ustrojowe c.d. • typologia ustrojów (por. Zajęcia I): • rządzący działają w swoim interesie („złe”): • rządzący działają w interesie ogółu („dobre”):
ARYSTOTELES – koncepcja politei • politea – ustrój mieszany (umiarkowany – najlepszy w większości przypadków); • synteza 2 zasad ustrojowych: wolności (demokracja) i majątku (oligarchia); • najbardziej istotne (sprzyjające lub dezintegrujące państwo) są majątkowe różnice między obywatelami; • podstawą politeistanśredni (umiar!);
sprawiedliwość jako najwyższa cnota (idea) sprawiedliwość jako najwyższa cnota (idea) mądrość mądrość odwaga odwaga ….. ….. sprawiedliwość(prawo + słuszność) sprawiedliwość(prawo + słuszność) wyrównująca (komutatywna) rozdzielcza (dystrybutywna) relacje obywatel-wspólnota (np. przyznawanie ocen na egzaminie z historii doktryn na podstawie wiedzy przyswojonej z posiadanych notatek) ARYSTOTELES – koncepcja sprawiedliwości cnoty poszczególne cnoty poszczególne relacje między równymi jednostkami (np. Wolnorynkowy handel notatkami z historii doktryn) relacje między równymi jednostkami (np. Wolnorynkowy handel notatkami z historii doktryn) wyrównująca (komutatywna) rozdzielcza (dystrybutywna) relacje obywatel-wspólnota (np. przyznawanie ocen na egzaminie z historii doktryn na podstawie wiedzy przyswojonej z posiadanych notatek)
PYTANIA POD ROZWAGĘ • Które z zarzutów wobec demokracji podnoszone są także i dzisiaj? Jak próbujemy sobie z nimi radzić? • Jak oceniliby opisywani filozofowie istnienie Unii Europejskiej? • Wolność jednostki uważana jest dzisiaj za wartość uniwersalną niemal w sensie platońskiej idei. Przyjmując prawdziwość tego założenia zastanów się, co powiedziałby Platon, a co Arystoteles o popieraniu działań mających na celu jej realizację w państwach takich jak np. Irak.