230 likes | 505 Views
Hoe moet dat nu?. Seksualiteit, autisme, verstandelijke beperking, sociale veiligheid. Inleiding. Seksualiteit Sociale veiligheid Autisme en seksualiteit Hoe moet dat nu?. Seksualiteit?. Seksualiteit is een recht voor iedereen en omvat o.a.:
E N D
Hoe moet dat nu? Seksualiteit, autisme, verstandelijke beperking, sociale veiligheid P.v.Doorn 30-11-2013
Inleiding • Seksualiteit • Sociale veiligheid • Autisme en seksualiteit • Hoe moet dat nu? P.v.Doorn 30-11-2013
Seksualiteit? P.v.Doorn 30-11-2013
Seksualiteit is een recht voor iedereen en omvat o.a.: • de hoogst haalbare standaard van seksuele gezondheid, inclusief toegang tot seksuele en reproductieve gezondheids- voorzieningen • seksuele vorming en voorlichting • respect voor lichamelijke integriteit • beleving van seksualiteit op een manier die ieder zelf verkiest, zonder normatieve dwang • seksuele relaties met wederzijdse instemming • het nastreven en vormgeven van een bevredigend, veilig en plezierig seksleven • (WHO 2000) P.v.Doorn 30-11-2013
Biopsychosociaal model • Lichaam, biologische ontwikkeling • Cognitieve ontwikkeling • Psychische ontwikkeling • Sociale mogelijkheden • De mens en zijn eigen context P.v.Doorn 30-11-2013
Sociale veiligheid P.v.Doorn 30-11-2013
Sociale veiligheid Onder de term sociale veiligheid wordt verstaan de bescherming of het zich beschermd voelen tegen gevaar dat veroorzaakt wordt door of dreigt van de kant van menselijk handelen in de openbare ruimte. Toelichting bij de definitie: “de bescherming”: bescherming door maatregelen die bescherming bieden tegen gevaar. “het zich beschermd voelen”: de subjectieve veiligheid ofwel gevoelens van (on)veiligheid. Deze gevoelens zijn beïnvloedbaar d.m.v. gerichte communicatie, maar staan vaak los van de objectieve veiligheid. “tegen gevaar”: gevaar is de kans slachtoffer te worden van incidenten. De registratie van incidenten naar tijdstip en locatie geeft een beeld van de objectieve veiligheid. “dat veroorzaakt wordt door of dreigt van de kant van menselijk handelen”: hierdoor worden oorzaken als natuurgeweld, constructiefouten en dergelijke uitgesloten. “in de openbare ruimte”: bijvoorbeeld op de openbare weg, in het voor een ieder toegankelijk openbaar vervoer (inclusief haltes en stations) en openbare gebouwen, zonder een uitspraak te doen over publiekrechtelijk of privaatrechtelijk gebied. Voorbeelden van incidenten zijn agressief gedrag (schelden, beledigen, spugen, slaan, vechten, bedreigen, met voorwerpen gooien, met wapen dreigen en aanvallen), brandstichting, vandalisme, openbare dronkenschap, diefstal, verkoop en gebruik van verdovende middelen, bedelen, treiteren, aanranding, verkrachting, zelfmoord, moord en terreuraanslagen. Enkele zaken die niet rechtstreeks onveiligheid geven maar wel overlast, en soms ook wel een gevoel van onveiligheid, omdat bij een persoon die zich onaangepast gedraagt de kans groter is dat deze in bepaalde situaties ook agressief wordt (bijvoorbeeld als men er wat van zegt): het aanbrengen van graffiti, geluidsoverlast door radio's of walkmans, vervuiling door etenswaren, papier, verpakkingsmaterialen, vuile schoenen op de bank, meerdere plaatsen innemen en weigeren de extra plaats(en) vrij te maken voor mensen die daardoor moeten staan, urineren of poepen op een andere plaats dan een toilet of urinoir, roken op plaatsen waar dat niet is toegestaan. Ook op zichzelf onschuldige zaken geven soms al dit gevoel, zoals rondhangen, voeten op de bank zonder deze te bevuilen, het op straat of in een park buiten een horecaterras drinken van een alcoholische drank. Om rondhangen te verplaatsen naar een meer geschikte plek worden soms speciale hangplekken ingericht. P.v.Doorn 30-11-2013
Sociale veiligheid • Als slachtoffer/gebruikt worden • Als initiator/pleger/gebruiker P.v.Doorn 30-11-2013
Seks en autisme Kenmerken van autisme invloed op seksueel functioneren • Communicatie • Prikkelverwerking • Sociaal gedrag • Verbeelding (Kanner) P.v.Doorn 30-11-2013
Een zinnenprikkelend leven Daryl en Marieke P.v.Doorn 30-11-2013
Autisme en seks • Meeste mensen met ASS zijn seksueel actief • Mensen met VB idem • Seksuele ervaring masturbatie • Ook (sterke) seksuele behoeften en fantasieën • Minder seksuele ervaring met partner • Wens om seksuele of intieme relatie op te bouwen, volgens eigen context • Verschillen mannen en vrouwen (Hellemans, 2004, Emmen 2006) P.v.Doorn 30-11-2013
Autisme en seks • Vaker een onduidelijke seksuele identiteit • Oriëntatie vaker op ongepaste of onbereikbare partner • Meer seksueel ongepast gedrag • Zoeken naar specifieke en ongewone prikkels voor opwinding • Moeite met het in stand houden van (intieme) relatie • Meer gebruik van voorwerpen bij masturbatie • Hypermasturbatie (Hellemans, 2004, Emmen, 2005) P.v.Doorn 30-11-2013
Autisme en seksuele stoornissen • Genderidentiteitsstoornissen • Parafalieën • Seksueel grensoverschrijdend gedrag (Hellemans, 2004, Gijs 2009) P.v.Doorn 30-11-2013
Mogelijke verklaring • Ontwikkelingsachterstand • Pseudo-deviantie • Sociale stoornis • Gebrek aan verbeelding • Repetitief en stereotiep gedrag • Hyperfocus:detail denken • Gebrek aan schaamtegevoel • Stoornis van de communicatie P.v.Doorn 30-11-2013
Hoe moet dat nu? Erkennen Vragen Voorlichten Ondersteunen Begeleiden Informeren P.v.Doorn 30-11-2013
Visie Zeker seksuele interesse Weinig kennis en ervaring Grote afhankelijkheid van omgeving Preventie van verkeerd gedrag door duidelijkheid en ondersteuning Veiligheid in openbaar begint binnenshuis MOGELIJKHEDEN!! P.v.Doorn 30-11-2013
Proactief begeleiden naar een gezonde emotionele en seksuele ontwikkeling • Voorleven, rolmodel zijn • Toevallig voorlichten • Structureel voorlichten P.v.Doorn 30-11-2013
Voorlichting • Kennis bijbrengen • (Ondersteunende) communicatie mogelijk maken • Gevoelens verduidelijken • Steun geven • Waarden en normen expliceren • Vaardigheden aanleren • Risico lopen en bescherming bieden komen aan de orde P.v.Doorn 30-11-2013
Tips bij voorlichting • Begin op tijd (proactief versus reactief) • Enkelvoudig taalgebruik • Ben expliciet • Check regelmatig of persoon de info of afbeelding begrijpt • Doseer informatie • Geef visuele ondersteuning • Aandacht voor gevoel en emotie • Herhalen of opnieuw P.v.Doorn 30-11-2013
Vragen? P.v.Doorn 30-11-2013
seksuologie@lunetzorg.nl • www.sense.info • www.seksualiteit.nl • www.steffie.nl • www.ouders.nl • www.begrensdeliefde.nl • www.edusex.nl Paulien van Doorn, B Social work/VO/seksuoloog NVVS P.v.Doorn 30-11-2013