290 likes | 529 Views
Het gebruik van gezonde vetten in de praktijk. Dominique Verburgh diëtiste diabeteseducator. Inhoud. Voorkomen van de vetten Plaats van de vetten in de voedingsdriehoek Belang van een juiste keuze van voedingsvetten voor diabeten
E N D
Het gebruik van gezonde vetten in de praktijk Dominique Verburgh diëtiste diabeteseducator
Inhoud • Voorkomen van de vetten • Plaats van de vetten in de voedingsdriehoek • Belang van een juiste keuze van voedingsvetten voor diabeten • Goede cholesterolwaarden in het bloed: minder risico op atherosclerose • Voedingsvetten: rol en soorten • Hoeveel vetten in onze voeding? • Enkele tips om minder vet te gebruiken • Praktisch: overzicht van de smeer- en bereidingsvetten in de handel + bespreking
Voorkomen van vetten • Zichtbare vetten: boter, margarine, room, olie, mayonaise, … • Onzichtbare vetten: - dierlijke produkten: vlees, vis, melk en melkprodukten, vleeswaren - plantaardige produkten: noten - zoete voedingsmiddelen: koekjes, gebak, chocolade, ijs, …
Belang van een juiste keuze van voedingsvetten voor diabeten • Diabetes = ook stoornis in het vetmetabolisme: door diabetes wordt het bloed dikker t. h. v. kleine bloedvaten: micro-angiopathie (nieren, ogen en zenuwen) t. h. v. grote bloedvaten: macro-angiopathie (atherosclerose) • Diabetes: kans op HVZ 4 maal groter
Goede cholesterolwaarden in bloed: minder risico op HVZ • 2 soorten cholesterol in bloed: LDL: - slechte cholesterol - verhoogt risico op atherosclerose - kan dalen door minder VV te gebruiken - streefwaarde: <100
Goede cholesterolwaarden in het bloed: minder risico op HVZ HDL: - goede cholesterol - beschermt onze bloedvaten - stijgt door een goed lichaamsgewicht, voldoende beweging en het gebruik van olijfolie - streefwaarde: * Mannen: >40 * Vrouwen: >50
Goede cholesterolwaarden in het bloed: minder risico op HVZ • Triglyceriden: - verhogen risico op atherosclerose - stijging komt vooral voor bij . abdominaal overgewicht . slecht geregelde diabetes . te hoge vetinname (vooral VV) . groot alcoholverbruik . opname van veel snelle Kh - streefwaarde: <150
Voedingsvetten • Rol: • grotendeels opgebouwd uit vetzuren • dienen als brandstof (En) voor ons lichaam • 1 g vet = 9 kcal • bron van vetoplosbare vitamines (A, D, E, K) • maken 30% uit van de totale En-opname in een gezonde voeding
Voedingsvetten • Soorten: VERZADIGDE • zetten zich vast in de wand van de aders • doen LDL stijgen • = harde vetten • voorkomen: • dierlijke: melk en melkprodukten, vlees en vleeswaren • plantaardige: palm- en kokosvet, harde plantaardige margarines, minarines en frituurvetten • combinatie: harde margarines en minarines, koekjes, gebak, chocolade, snoep
Voedingsvetten • ENKELVOUDIG ONVERZADIGD • zachter van structuur • doen LDL en TG dalen • doen HDL stijgen • voorkomen: • olie: olijf, arachide, lijnzaad, noten, koolzaad • noten: vooral amandelen, cashew, hazel en pinda’s • vruchten: avocado en olijven • sommige margarines en minarines op basis van olijfolie, sommige vloeibare bereidingsvetten
Voedingsvetten • MEERVOUDIG ONVERZADIGD • zeer zacht tot vloeibaar van structuur • doen LDL, HDL en cholesterol dalen • 2 soorten: omega 3: • doen TG dalen • minder kans op vorming van bloedklonters • minder hartritmestoornissen • komen voor in koolzaad- , lijnzaad- en walnotenolie en in vette vissen (nu ook omega 3-verrijkte voedingsmiddelen: eieren, melk, vlees en gevogelte)
Voedingsvetten Omega 6: • goede verhouding omega 6/omega 3 = 4/1 • komen voor in maïs- , soja-, saffloer- en zonnebloemolie
Voedingsvetten • TRANSVETZUREN • = speciale vorm van meervoudig onverzadigde vetzuren • worden gevormd bij langdurig verhitten en industriëel harden van olie • hebben dezelfde nadelige effecten als de VV • voorkomen: koekjes en gebak
Voedingsvetten • CHOLESTEROL • = vetachtige stof • nodig voor opbouw van lichaamscellen, produktie van hormonen en galzuren en voor de werking van de hersenen en het zenuwstelsel • slechts 15% van het bloedcholesterol is afkomstig uit de voeding, de overige 85% wordt door het lichaam zelf aangemaakt
Voedingsvetten • STEROLEN EN STANOLEN • structuur = grotendeels gelijk aan cholesterol • zorgen voor een beperkte opname van cholesterol t. h. v. de darm • komen van nature voor in de voeding, vooral in plantaardige oliën • in de handel: margarines en melkdrankjes verrijkt met sterolen en stanolen
Hoeveel vetten in onze voeding? • Vetten totaal: 30% • VV : 10% • EOV : >10% • MOV : 5.3-10%
Enkele tips om minder vet te gebruiken • kies een minarine (25% vet) om te smeren en beleg de helft van de snede brood • kies vetarme bereidingstechnieken zoals antikleefpan, micro-golf, wok, bakvel, grill • gebruik voor de bereiding van de warme maaltijd een olie of vloeibaar bereidingsvet • gebruik per persoon 1 soeplepel bereidingsvet • eet max 1x/week een gefrituurde bereiding • dep gefrituurde bereidingen af op keukenpapier • vervang room door een plantaardige room op basis van soja of door een lichte room • gebruik dressing (eventueel afgelengd met yoghurt of platte kaas) i. p. v. mayonaise • vervang een deel van de olie door melk of yoghurt bij de bereiding van vinaigrette
Praktisch: welke vetstof moeten we gebruiken? • Algemene regel: een goede vetstof heeft een hoeveelheid VV dat minder is dan 1/3 van de totale hoeveelheid vet Opmerking: indien de hoeveelheid VV niet vermeld wordt op de verpakking, dan bevat het produkt waarschijnlijk teveel van deze soort vetten en wordt het daarom afgeraden
Overzicht van de smeer- en bereidingsvetten • Smeervetten: • omega 3 verrijkt • minarines 38% V • light minarines 25% V • op basis van soja • op basis van olijfolie • met sterolen/stanolen Opmerking: Alle boters, zelfs met een vetgehalte van 20%, worden niet aangeraden omwille van een te hoog gehalte aan VV of omdat de samenstelling niet vermeld wordt. Vben: Balade, Bridelight, Président light, Galaxi boter halfvol
Overzicht van de smeer- en bereidingsvetten • Bereidingsvetten: • bakken en braden vast • bakken en braden vloeibaar
Besluit • Smeervetten • vele merken: zelfde samenstelling • verhouding VV/EOV voor min 38% en 25% en minarines met olijfolie = idem • soja minarines: minder goede verhouding VV/EOV • minarines 38%: Spring, Vita d’or, culino omega 3 • minarines 25%: Vita d’or • soja minarines: Alpro minarine en Alpro light 15% • minarines met olijfolie: Bertolli 38%, iets méér transVZ • sterolen/stanolen: Benecol light 35% • Na-: Becel, Vitelma, Delhaize omega 3 38%
Besluit • Bereidingsvetten • vloeibare: betere verhouding VV/EOV • Bratella + olijfolie, Lucesse + olijfolie, Bertolli Bakken en Braden vloeibaar, Solo vloeibaar • Na-: Becel
Nog vragen? Dank voor uw aandacht