200 likes | 826 Views
Nynorsk grammatikk. Adjektiv Pronomen Adverb. Adjektiv. Adjektiva blir bøygde i kjønn Hankjønn – hokjønn – inkjekjønn Ein fin bil - ei fin jente – eit fint hus Ein liten gut – ei lita jente – eit lite barn Min eigen unge – mi eiga mor – mitt eige barn
E N D
Nynorsk grammatikk Adjektiv Pronomen Adverb
Adjektiv • Adjektiva blir bøygde i kjønn • Hankjønn – hokjønn – inkjekjønn Ein fin bil - ei fin jente – eit fint hus Ein liten gut – ei lita jente – eit lite barn Min eigen unge – mi eiga mor – mitt eige barn • Adjektiva blir bøygde i tal Fine bilete, små born, eigne born
Adjektiv • Adjektiv kan gradbøyast i positiv, komparativ og superlativ. Fin – finare – finast Farleg – farlegare – farlegast Få – færre – færrast Vond – verre – verst Mykje – meir – mest Mange – fleire – flest God – betre – best
Eigedomspronomen • Min, din, hans, hennar, vår, dykkar, deira. • Min bil, mi bok, mitt hus , mine tenner
Den • Merk:Nynorsk har ikkje det personlege pronomenet den. Når vi viser til eit substantiv, nyttar vi han og ho der vi på bokmål nyttar den. • Døme:bilen – hanavisa – hoEg måtte vaske bilen etter fjellturen fordi han hadde blitt så skitten. Dersom ikkje avisa ligg på den staden ho plar liggje, har hunden teke henne. • Vi kan sjølvsagt nytte den som artikkel og peikande pronomen på nynorsk: Den svarte Golfen var rådyr. Men Cecilie, ho er ikkje den som mister motet.
Spørjande pronomen Kven er du? Kven si bok ligg der? Kven sin bil er det? Kva heiter du? Kva for ein skole går du på? Kva for eit hus bur du i? Kva for nokre dagar skal vi sjå Chelsea?
Adverb • Seier noko om verbet: • Han gjekk seint. • Ho hoppa høgt.
Adverb • Vi har adverb for stad, tid, måte, grad, nekting og samanbinding: • «Han køyrer heim.» (stedsadverb) • «Ho skriv veldig pent.» (gradsadverb + måtesadverb) • «Songaren syng høgt.» (måtesadverb) • «Songaren syng ikkje høgt.» (nektingsadverb + måtesadverb) • «Han sov lenge.» (tidsadverb)
Adverb • Her er typiske adverb du kan få bruk for på nynorsk: • Då, endå, elles, heilt, korleis, kor, kvifor, korfor, kvar, likevel, mykje, særs, svært, såleis, slik, tolleg, uhorveleg, der.
Genitiv • På bokmål bruker vi gjerne ein god del s-genitiv. På nynorsk derimot vel vi ofte andre måtar å uttrykkje eigeforhold, eigenskapar og ulike former for tilknyting på. • Vi skriv difor: • heller huset til naboen enn naboens hus • heller brevet frå trygdekontoret enn trygdekontorets brev • heller ungdommen i bydelen enn bydelens ungdom • heller fasongen på kjolen enn kjolens fasong • heller russestyret enn russens styre • heller verknadene av tiltaka enn tiltakas verknader • I somme tilfelle kan vi også bruke setningar: • den verknaden (som) tiltaka får for tiltakas verknader
Genitiv • Vi bruker gjerne mindre genitiv når vi snakkar enn når vi skriv bokmål. I staden for å tenkje kva du ville ha skrive (på bokmål), kan det vere lurt å tenkje på kva du ville ha sagt. Vi kan oppsummere tre måtar å gjere det på: • 1 Bruke preposisjon:Nettsida til firmaet for firmaets nettside • 2 Samanskriving:Skriftutforminga for skriftens utformingSkolebiblioteket for skolens bibliotek • 3 Omskriving:Den engelske innsatsen for Englands innsatsDen tilstanden bilen var i for bilens tilstand