380 likes | 643 Views
Analiza zależności rocznego wzrostu PKB od stopy bezrobocia rejestrowanego. Wykonanie: Bartłomiej Borkowski IiE, gr 103. Definicja badanych cech.
E N D
Analiza zależności rocznego wzrostu PKB od stopy bezrobocia rejestrowanego Wykonanie: Bartłomiej Borkowski IiE, gr 103
Definicja badanych cech • Bezrobocie – zjawisko braku pracy zarobkowej dla osób zdolnych do pracy i gotowych do jej podjęcia na typowych warunkach płacowych występujących w gospodarce. Bezpośrednią przyczyną bezrobocia jest z reguły niewystarczająca liczba wolnych miejsc pracy dla osób ubiegających się o nie. W literaturze ekonomiczne rozróżnia się następujące różne rodzaje bezrobocia: strukturalne – związane ze strukturą gospodarki, lokalne – wyróżniające nasilenie braku miejsc pracy w pewnych regionach, przejściowe i sezonowe. (źródło: Encyklopedia PWN) • PKB – Produkt Krajowy Brutto - wartość dóbr finalnych i usług wytworzonych przez krajową gospodarkę w trakcie konkretnego okresu, najczęściej roku. (źródło: www.money.pl) • Roczny wzrost PKB – iloczyn nominalnego Produktu Krajowego Brutto z roku badanego i nominalnego Produktu Krajowego brutto z roku poprzedniego, podzielony przez deflator PKB z roku badanego, wyrażony w %.(źródło: opracowanie własne)
Programowanie badania • Cel badania: • analiza średniego poziomu bezrobocia i wzrostu PKB w stosunku do roku ubiegłego oraz ich wzajemnej zależności. • Przedmiot badania: • Zbiorowość statystyczna: 16 województw Polski w latach 2000 i 2004 • Jednostka statystyczna: województwo • Cechy stałe: • Rzeczowa: województwo • Czasowa: lata 2000 i 2004 • Przestrzenna: Polska • Cechy zmienne: • Stopa bezrobocia rejestrowanego – cecha ilościowa ciągła • Zdeflowany wzrost PKB (w stosunku do roku ubiegłego, wyrażony w procentach) – cecha ilościowa ciągła • Źródło: wtórne – roczniki statystyczne województw (GUS).
Poziom bezrobocia w Polsce w roku 2000: Średni poziom bezrobocia (średnia arytmetyczna wg województw): Odchylenie standardowe: Współczynnik zmienności: 15,1% x = 16,4% s = 3,9 V (s) = 24 % Analiza struktury bezrobocia w roku 2000 – podstawowe miary
Współczynnik skośności: Współczynnik spłaszczenia: Współczynnik Gini’ego: α3 = 0,66 α4 = 2,71 K = 0,001 Analiza struktury bezrobocia w roku 2000 – podstawowe miary
Analiza struktury bezrobocia w roku 2000 • Średni poziom bezrobocia w poszczególnych województwach Polski wyniósł 16,4%, co w odniesieniu do 15,1% poziomu bezrobocia w Polsce pokazuje, że istnieją województwa zawyżające średnią. • Odchylenie standardowe w poziomie bezrobocia wyniosło 3,9 co oznacza, że poziom bezrobocia w poszczególnych województwach przeciętnie różnił się od średniej o 3,9 punktu procentowego, co stanowi 24% poziomu średniego. • Moment trzeci względny, użyty jako miara asymetrii, został ustalony na poziomie 0,66, co świadczy o umiarkowanej asymetrii dodatniej omawianego rozkładu. • Moment czwarty względny, wykorzystany jako miara spłaszczenia osiągnął wartość 2,71 co świadczy o tym, że w typowym obszarze zmienności znajduje się mniej niż 68,3% obserwacji. • Współczynnik Gini’ego na poziomie 0,34 świadczy o słabej koncentracji stopy bezrobocia.
Poziom bezrobocia w Polsce w roku 2000: Średni poziom bezrobocia (średnia arytmetyczna wg województw): Odchylenie standardowe: Współczynnik zmienności: 19% x = 20,4% s = 4,4 V (s) = 21,6 % Analiza struktury bezrobocia w roku 2004 – podstawowe miary
Współczynnik skośności: Współczynnik spłaszczenia: Współczynnik Gini’ego: α3 = 0,45 α4 = 1,98 K = 0,001 Analiza struktury bezrobocia w roku 2004 – podstawowe miary
Porównanie rozkładów • Względny wskaźnik podobieństwa struktur w bezrobociu w badanych latach wyniósł 0,96, co oznacza, że struktury stopy bezrobocia w latach 2000 i 2004 są do siebie bardzo podobne. • We wszystkich 16 województwach stopa bezrobocia rejestrowanego w 2004 roku wzrosła w stosunku do roku 2000. Największy wzrost stopy bezrobocia odnotowano w województwie Zachodniopomorskim – 6,7 punktu procentowego, najmniejszy zaś w województwie Podlaskim – 2,3 punktu procentowego. • Średnia stopa bezrobocia w poszczególnych województwach w roku 2004 wzrosła w stosunku do roku 2000 o 4 punkty procentowe.
Porównanie rozkładów • Odchylenie standardowe roku 2004 wzrosło w stosunku do roku 2000 o 0,5 punktu procentowego. Dyspersja pozostała na podobnym poziomie, o czym świadczy spadek współczynnika zmienności tylko o 2,4 punktu procentowego. • Moment trzeci względny rozkładów dla lat 2000 i 2004 wynosi odpowiednio 0,66 i 0,45. Świadczy to o zmniejszeniu się siły dodatniej asymetrii rozkładu. W roku 2004 wartości stopy bezrobocia w województwach są bliższe średniej stopie bezrobocia. • Współczynniki spłaszczenia rozkładów dla lat 2000 i 2004 wynoszą odpowiednio 2,71 i 1,98. W roku 2000 i 2004 w typowym obszarze zmienności znajdowało się mniej niż 68,3% obserwacji, • Współczynniki Gini’ego dla lat 2000 i 2004 osiągnęły wartość 0,001, co świadczy o bardzo małej koncentracji stopy bezrobocia rejestrowanego dla obu rozkładów.
Diagram korelacyjny Z obserwacji wykresu zależności między stopą bezrobocia a wzrostem PKB w danym województwie, wynika iż między cechami występuje ujemny związek korelacyjny.
Współczynnik korelacji i determinacji Współczynnik korelacji liniowej Pearsona r(x,y) = -0,5139 świadczy o umiarkowanej ujemnej korelacji między opisywanymi cechami. Współczynnik determinacji r2 = 0,2641 wskazuje, że 26,41% zmienności wzrostu PKB wyjaśnione jest zmianami stopy bezrobocia rejestrowanego.
Liniowa funkcja regresji Odchylenie standardowe składnika resztowego: Se(Y) = 1,72 Współczynnik zbieżności: φ2 = 0,7359 Współczynnik determinacji: R2 = 0,2641
Interpretacja liniowej funkcji regresji • Wraz ze wzrostem stopy bezrobocia rejestrowanego o jeden punkt procentowy, roczny wzrost PKB maleje o 0,2529 punktu procentowego, • Aproksymowane wartości wzrostu PKB różnią się średnio o 1,72 punktu procentowego od wartości empirycznych, • 73,59% zmienności wzrostu PKB nie jest wyjaśnione liniową funkcją regresji. • 26,41% zmienności wzrostu PKB jest wyjaśnione liniową funkcją regresji.
Kwadratowa funkcja regresji Odchylenie standardowe składnika resztowego: Se(Y) = 1,77 Współczynnik zbieżności: φ2 = 0,7176 Współczynnik determinacji: R2 = 0,2824
Logarytmiczna funkcja regresji Odchylenie standardowe składnika resztowego: Se(Y) = 1,74 Współczynnik zbieżności: φ2 = 0,7528 Współczynnik determinacji: R2 = 0,2472
Najlepiej dopasowana funkcja regresji Odchylenie standardowe składnika resztowego: Se(Y) = 1,72 Współczynnik zbieżności: φ2 = 0,7359 Współczynnik determinacji: R2 = 0,2641 Współczynnik zmienności przypadkowej: Ve(Y) = 50,28%
Analiza szeregów czasowych Średnia stopa bezrobocia w latach 1996 – 2007: x = 14,9% Średni łańcuchowy wskaźnik dynamiki: i = 0,986 Średnie tempo zmian T = -1,94% Stopa bezrobocia zmniejszała się z roku na rok średnio o 1,4 punktu procentowego
Liniowa funkcja trendu* Odchylenie standardowe składnika resztowego: Se(Y) = 2,99 Współczynnik zbieżności: φ2 = 0,8101 Współczynnik determinacji: R2 = 0,1899 * - stopa bezrobocia zapisana jako wartość w %
Interpretacja liniowej funkcji trendu • Teoretyczna stopa bezrobocia w roku 1995 wynosiła 12,38%, • W latach 1996 – 2007 stopa bezrobocia rosła o 0,38 punktu procentowego rocznie, • Wartości teoretyczne różnią się średnio od wartości empirycznych o 2,99 punktu procentowego, • W 81,01% stopa bezrobocia nie jest wyjaśniona liniową funkcją trendu, • W 18,99% stopa bezrobocia jest wyjaśniona liniową funkcją trendu.
Potęgowa funkcja trendu* Odchylenie standardowe składnika resztowego: Se(Y) = 2,85 Współczynnik zbieżności: φ2 = 0,7367 Współczynnik determinacji: R2 = 0,2633 * - stopa bezrobocia zapisana jako wartośćw punktach procentowych
Wykładnicza funkcja trendu* Odchylenie standardowe składnika resztowego: Se(Y) = 3,05 Współczynnik zbieżności: φ2 = 0,8422 Współczynnik determinacji: R2 = 0,1578 * - stopa bezrobocia zapisana jako wartośćw punktach procentowych
Kwadratowa funkcja trendu* Odchylenie standardowe składnika resztowego: Se(Y) = 2,20 Współczynnik zbieżności: φ2 = 0,3951 Współczynnik determinacji: R2 = 0,6049 * - stopa bezrobocia zapisana jako wartośćw %
Wielomianowa funkcja trendu* Odchylenie standardowe składnika resztowego: Se(Y) = 0,94 Współczynnik zbieżności: φ2 = 0,0646 Współczynnik determinacji: R2 = 0,9354 * - stopa bezrobocia zapisana jako wartośćw %
Najlepiej dopasowana funkcja regresji* Odchylenie standardowe składnika resztowego: Se(Y) = 0,94 Współczynnik zbieżności: φ2 = 0,0646 Współczynnik determinacji: R2 = 0,9354 Współczynnik zmienności przypadkowej: Ve(Y) = 6,36% * - stopa bezrobocia zapisana jako wartość w %
Wnioski analizy szeregu czasowego • Spadek stopy bezrobocia w roku 1997 i utrzymanie się jej niskiego poziomu w roku 1998, było spowodowane m.in. kończącym się okresem dobrej koniunktury gospodarczej, zarówno w Polsce, jak i na świecie. Objawiało się to między innymi obniżeniem wzrostu PKB w roku 1997 do 4,8% w stosunku do roku poprzedniego, przy około 6 – cio procentowym wzroście w latach poprzednich. • Szybki wzrost stopy bezrobocia w latach 1999 – 2004 – utrzymująca się słaba koniunktura gospodarcza światowych rynkach. • Szybki spadek stopy bezrobocia od roku 2004 do dnia dzisiejszego. • Biorąc pod uwagę teorię cykli koniunkturalnych, mamy do czynienia z 10 – cio letnim, średniookresowym cyklem koniunkturalnym Juglara. Zgodnie z tą teorią, na przestrzeni dwóch kolejnych lat możemy spodziewać się ponownego osłabienia koniunktury gospodarczej, a w efekcie wzrostu stopy bezrobocia w Polsce. • Taką hipotezę potwierdzają aktualne wskaźniki makroekonomiczne. Warto zwrócić uwagę na większy wzrost stopy bezrobocia w grudniu w stosunku do listopada w roku 2007 niż w analogicznym okresie roku 2006 (0,4 punktu procentowego w 2007 przy 0,2 punktu procentowego w 2006 r.). • O osłabieniu koniunktury gospodarczej może świadczyć też dość duża stopa inflacji w roku 2007, która ukształtowała się na poziomie ok. 4%, przy celu Narodowego Banku Polskiego wynoszącym 2,3%.
Bibliografia: • Słownik PWN – definicje • Roczniki Statystyczne Województw - dane o stopie bezrobocia za lata 1996 – 2004 oraz dane o poziomie PKB nominalnego w latach 1999, 2000, 2003, 2004. • www.money.pl - dane o stopie bezrobocia za lata 2005 – 2007 • „Kwartalnik Polska Gospodarka” nr 3/2001 – deflator PKB za rok 2000
Objaśnienia • Stopą bezrobocia w wykonanej pracy nazywamy stopę bezrobocia rejestrowanego na dzień 31 XII danego roku. • Za wzrost PKB przyjmujemy iloczyn nominalnego Produktu Krajowego Brutto z roku badanego i nominalnego Produktu Krajowego brutto z roku poprzedniego, podzielony przez deflator PKB z roku badanego, wyrażony w %. • Wnioski z analizy szeregu czasowego zostały wyciągnięte na podstawie ogólnodostępnych wiadomości na temat stanu gospodarki. • Dziękuję za uwagę