310 likes | 501 Views
“Een lastige puber, een gril of iets meer?”. Dr. Lut De Rijdt Dr Corine Faché. “een lastige puber, een gril of iets meer?”. I De normale ontwikkeling De adolescent De adolescent en het gezin II De pathologie Alarmsignalen Internaliserende problematiek Ontwikkelingsstoornissen
E N D
“Een lastige puber, een gril of iets meer?” Dr. Lut De Rijdt Dr Corine Faché
“een lastige puber, een gril of iets meer?” • I De normale ontwikkeling • De adolescent • De adolescent en het gezin • II De pathologie • Alarmsignalen • Internaliserende problematiek • Ontwikkelingsstoornissen • Externaliserende problematiek • Psychose • III De adolescent en de CLB medewerker • De praktijk • Casus
De adolescent en het gezin • De adolescent • De ouder(s) • Het gezinssysteem en zijn karakteristieken en interacties
Ouders blijven belangrijk!! • Zonder ouders is geen individuatie mogelijk • Ouders spelen een rol in de persoonlijkheidsvormende processen • Samenhangende/integrerende rol
De ouder en de leeftijdsgenoot • Domeintheorie: • Domein van de ouders: ongelijkwaardig,afhankelijkheid, verbondenheid • Morele waarden • Maatschappijopvattingen • Schoolkeuze • aspiraties • Domein van de leeftijdsgenoten:gelijkwaardig, exploreren, opkomen voor jezelf • Mode • Muziek • Taalgebruik • omgangsvormen
De ouder binnen een ado-gezin • Ouders = 4O à 50 jaar: • Eigen ambitie, werk • Midlife crisis • “de overgang” • Zorg voor grootouders • Vroegere adolescentenproblematiek bij de ouder • Ontwikkelingsconflicten van de ouder • (psycho)somatische klachten
De adolescent • Ontwikkeling • Individuatie • Conflicten • Individuele verschillen • Zelfstandigheid vs hulp vragen
Het gezinssysteem • Samenspel • Veranderingsproces • Kernfuncties (cohesie, adaptatie, communicatie) • 4 typen van gezinnen (kluwengezin, verbondenheid, onafhankelijkgezin, los-zandgezin) • Opvoedingsstijlen (autoritaire, verwaarlozende, verwennende, autoritatieve)
Ado-fase= turbulente fase • Turbulente gevoelens • Evenwichtverstoring • Nieuwe ervaringen • Verwarring • Conflictueuze relaties • Stemmingswisselingen • Identiteitsvragen • Levensvragen • …
Alarmsignalen • In zichzelf gekeerd gedrag • Plots dalende schoolresultaten, concentratieproblemen • Wegloopgedrag, spijbelen, langdurig schoolverzuim • Delinquent gedrag • automutilatie • Negatief zelfbeeld • Extreem verantwoordelijkheidsgevoel tov ouder, parentificatie, rolomkering • Onvermogen tot omgaan met of controleren van emoties • Chaotisch, oninvoelbaar denkpatroon, extreme rigiditeit • Moeilijkheden tot het aangaan van (intieme) relaties • Ontbreken van normale ado- verschijnselen • Extreme angsten, perfectionisme • (vage) psychosomatische klachten • Extreme moeheid
De adolescent en Pathologie • Depressie • Angststoornis • Dwangstoornis • Eetstoornis • Ontwikkelingsstoornis
Depressie • Op einde van adolescentie: +/- 20% • 2 meisjes/ 1 jongen • Toenemende prevalentie • 40% tot 70 % Comorbiditeit • + angststoornis (80%) • + gedragsstoornis (10%) • +ADHD(80%) • +Middelenmisbruik(25%) • +leerproblemen, hoogbegaafdheid • Ontwikkelende persoonlijkheidsstoornis
Depressie(2) • Majeure depressie • Dysthyme Stoornis • Depressieve Stoornis niet nader omschreven =Unipolaire Stoornis
Majeure depressie • Depr. Of prikkelbare stemming gedurende grootste deel van de dag, bijna dagelijks • Vermindering interesse/ plezier • Gewichtsvermindering op gewichtstoename • Insomnia of hypersomnia • Psychomotore agitatie of remming • Moeheid • Gevoelens van waardeloosheid, schuldgevoelens • Verminderde concentratie, besluiteloosheid • Terugkerende gedachten aan de dood => 8% bij de adolescenten
Dysthymie • Depressieve of prikkelbare stemming gedurende minstens 1 jaar • 2 van de symptomen van majeure depressie => 8%
Specifieke kenmerken bij ado • Meer vlucht/ vecht reacties • Meer opvliegendheid • Meer prikkelbaarheid • Meer druggebruik • Meer hallucinaties • Hevigere “puberteitsschommelingen”
Bipolaire stoornis • Combinatie van Depressie + (hypo) manie • <14 jaar begint 8 % van de bipol. Beelden • Manie: • Periode van abnormale, prikkelbare stemming • Grootheidsideeën • Afgenomen behoefte aan slaap • Spreekdrang • Gedachtenvlucht • Verhoogde afleidbaarheid • Agitatie • Duidelijke beperkingen • Specifiek voor jongeren: +paranoia en grandioze wanen
Angststoornis • Angsten zijn normaal fenomeen • Ontwikkeling van angst: gaande van diffuse, ongedifferentieerde spanning, naar een welomschreven angst die kan voorkomen in specifieke situaties • Chronologische volgorde van angsten • Individuele leeftijdsverschille
Chronologische volgorde van angst • Prenataal Fysiologische voorlopers van angst • - 3maand Fysiologische reacties, niet object gebonden • 3-6 maand Schrikreacties, wel objectgebonden • 6mnd-2jaar Angst voor vreemden, Separatie-angst • 2-3.5 jaar Angst voor liefdesverlies, Angst voor straf • 3.5-6 jaar Angst voor verlies van lichaamsintegriteit, angst voor dieren, donker • 5.5- Gewetensangst, Sociale angst en andere specifieke angsten
Puberangsten • Heropflakkering van de angsten!! • Sociale angsten • Separatie-angsten • Angsten voor de veranderingen binnen hen, vervreemding • Specifieke angsten
Angststoornis • Zeer frequent ( vervormde weergave van onbewuste onaanvaardbare driften of wensen + Verwarde periode) • Wanneer abnormaal: • Moeizaam herstel • Dysfunctioneren tijdens angst • Meisjes vaker dan jongens • Hoge comorbiditeit • Soorten • Separatie angststoornis • Gegeneraliseerde angststoornis • Schoolfobie, sociale fobie, anticipatie- angst • Paniekaanval met hyperventilatie • Post-traumatische stressstoornis
Post-traumatische Stressstoornis • Schokkende ervaring (die aan de grondslag ligt van een PTSS)= • een gebeurtenis of een reeks van gebeurtenissen die dood of ernstig letsel inhouden, of een bedreiging van de fysieke integriteit van de persoon of anderen • Zowel objectieve ernst als subjectieve ernst • Schokkende gebeurtenis= • een ingrijpende gebeurtenis die • een intens gevoel van machteloosheid oproept • een acute ontwrichting vormt in het leven van de persoon in kwestie
PTSS (2) • Traumatisch gebeuren (1/3 niets, 1/3 acuut, 1/3 chronisch) • Herbeleving van het trauma (triggers) • Nachtmerries • Fysiologische reacties bij confrontatie bij prikkels die verwijzen naar • Voortdurend vermijden, dissociatie, gevoelens van vervreemding • Verhoogde waakzaamheid • Langer dan 1 maand aanwezig
Dwangstoornis=obsessief-compulsieve stoornis • Dwanggedachten: • Netheid • Symmetrie, orde • Perfectionisme • Getallen • Sexuele gedachten • Huishoudelijke voorwerpen • Dwanghandelingen: • Poets • Aanraken/ tikken • controleren
Eetstoornissen • Anorexia Nervosa • Weigering om lichaamsgewicht in stand te houden, gewichtsverlies van > 15% • Sterke angst om in gewicht toe te nemen • Stoornis in het ervaren van eigen lichaamsomvang • amenorroe • Boulimia Nervosa • Herhaalde vreetbuien • Herhaalde compensatiegedrag • Dit komt minstens 2 maal per week voor
Ontwikkelingsstoornis • ADHD • Autisme Spectrum Stoornis • Gilles de la Tourette
ADHD • Attention deficit Hyperactivity disorder • Prevalentie: • door leerkrachten: 17% • Door Dr. : 1,7 % • Aandachtsproblemen • Hyperactiviteit • Impulsiviteit • <7 jaar • Dysfunctioneren • Combinaties • Belang van diagnostiek!!!
Autisme Spectrum Stoornis • Belang van het spectrum • 20 per 10000, echter prevalentie stijgt!!?? • Diagnose: “niet te objectiveren” • Kwalitatieve tekortkoming in de sociale interacties • Kwalitatieve tekortkomingen in de communicatie • Beperkte, repititieve en stereotiepe gedragspatronen, interesses, activiteiten
Gilles de la Tourette • 1 tot 3 % • 5 jongens/ 1 meisje • Diagnose: • Motore + vocale tics ( niet noodzakelijk tesamen) • Verschillende keren per dag • >1 jaar duur • Duidelijk lijden • < 18 jaar begin • + ADHD • + OCD
Ouders/ CLB/ Ado. • Pas op voor valkuil, idealisering • Blijf rekening houden met loyaliteit • Duidelijke afspraken maken met adolescent, rondom vertrouwen, maar ook met ouder • Belang dat ouders op de hoogte zijn, ouders blijven de verantwoordelijke en de expert van hun kind • Telefonisch contact nemen • Model staan in onderhandelingen • Bezorgdheid tonen over hun kind • Begeleiden: ja; therapie : neen=> grenzen duidelijk aangeven
Reïntegratie • Afspraken maken wat wel en wat niet mag gezegd worden • Aan wie info doorgeven • Stel Dokter of ouder niet in vraag!!! • Klassegesprek?! • Belang om contact te houden tijdens opname • Hoe verloopt school tijdens de opname • Uitleg door ziekenhuisschool aan thuisschool • Uitleg van Dr. Aan school of CLB