300 likes | 490 Views
Znanje potrebno za interpretaciju izvornika. Znanje izvornog jezika i znanje jezika cilja Da li je to dovoljno? Kompetencija za tekstualnu analizu originala, književna kompetancija (za interpretaciju umetničkih tekstova), poznavanje vanjezičke situacije
E N D
Znanje potrebno za interpretaciju izvornika Znanje izvornog jezika i znanje jezika cilja Da li je to dovoljno? Kompetencija za tekstualnu analizu originala, književna kompetancija (za interpretaciju umetničkih tekstova), poznavanje vanjezičke situacije Povezivanje jedinica u tekstu vrši se na osnovu kohezije (elipsa, članovi, zamenice, rečenični prilozi, vezivne reči) i koherencije (veza sa prethodnim rečima)
Primeri konteksta 1.1 child1. a young human who is not yet an adult 2. a son or daughter of any age 3. a person strongly influenced by the ideas/attitides of a particular time/person 4.DISAPPROVING an adult who behaves like a child and is not mature/responsible (Oxford Advanced Learner’s Dictionary)
Primeri konteksta (1.2) difficult 1. not easy; needing effort or skill to do or to understand 2. full of problems; causing a lot of trouble 3. (OF PEOPLE) not easy to please; not helpful (Oxford Advanced Learner’s Dictionary)
Primeri konteksta (1.3) KOLOKACIJA I MINIMALNI KONTEKST difficult child = difficult: not easy to please; not helpful + child: a young human who is not yet an adult
Primeri konteksta (2) UŽI KONTEKST • Hoćeš li espreso? • Da. Neka bude dupli s mlekom.
Primeri konteksta (3) ŠIRI KONTEKST • Luxman A 371, odličan integralac, mint, 90€ • Hamilton Khaki Aviation H77622153, safir, 100 m, kvarc, garancija, 10/10, 400 € • Šta se prodaje?
Primeri konteksta (4.1) JEZIČKI KONTEKST Ann went to the library. She returned the book. she = Ann
Primeri konteksta (4.2) JEZIČKI KONTEKST a) ANAFORIČKI(prethodi) Ann went to the library. She returned the book. b) KATAFORIČKI (sledi) Prodajem Luxman A 371. Pojačalo je u odličnom stanju...
Primeri konteksta (5) VANJEZIČKI KONTEKST • I met a man with an umbrella named John. • John = man/umbrella?
Prazna mesta (1) Primalac popunjava „prazna mesta”, tj. odgoneta intencije koje nisu formalno izražene, na osnovu interpretacije jezičkog i vanjezičkog konteksta i uspostavlja značenja koja nisu označena. (str.20)
Prazna mesta (2) • Gladan sam. (= Daj mi da jedem) • Imaš lepe oči. (= udvaranje) • bus driver (sb who drives a bus; *a bus that drives) • false teeth (artificial? disloyal?)
Prazna mesta (3) • mačka u džaku a) b) Profesor sa Kembridža drži časove engleskog, povoljno. Zaradite lako i brzo surfujući internetom. Poznatoj internacionalnoj kompaniji potrebni kreativni mladi ljudi za odličan posao.
Intertekstualnost • Pri interpretaciji nekog teksta važnu ulogu igra i poznavanje drugih tekstova. Ovaj odnos između datog teksta i drugih tekstova zove se intertekstualnost. • William Faulkner, The Sound and the Fury = ?
"Tomorrow and tomorrow and tomorrow, Creeps in this petty pace from day to day To the last syllable of recorded time, And all our yesterdays have lighted fools The way to dusty death. Out, out, brief candle! Life's but a walking shadow, a poor player That struts and frets his hour upon the stage And then is heard no more: it is a tale Told by an idiot, full of sound and fury, Signifying nothing.“ (Macbeth: Act 5, scene 5)
Žorž Munen (Georges Mounin) – poznavanje izvorne civilizacije je prevodiocu takođe neophodno. • „Da bi se prevodio strani jezik, treba ispuniti dva uslova, od kojih je svaki neophodan, i od kojih nijedan nije dovoljan: studirati strani jezik; studirati (sistematski) etnografiju zajednice čiji je taj jezik [...] Nijedan prevod nije sasvim odgovarajući ako taj dvostruki uslov nije zadovoljen.”
Šta se očekuje od prevodioca? • poznavanje kodova (verbalni, glasovni, grafološki, kulturni, kôd konkretnog umetničkog dela, ostali kodovi) • sposobnost uočavanja stila • sposobnost tekstualne i umetničke interpretacije • vanjezičko – enciklopedijsko znanje o stvarnosti
Vrste sistemskih značenja Morfeme, lekseme i gramatičke konstrukcije imaju u jezičkom sistemu neku vrstu značenja: denotativno, ekspresivno (podvrste: stilsko, konotativno, evaluativno, njegova podvrsta je afektivno/emotivno), kontaktno, magijsko, performativno i asocijativno.
Denotacija i konotacija • Denotativno (konceptualno ili kognitivno) značenje proističe iz svojstva znaka da upućuje na realni ili zamišljeni deo stvarnosti. • Reči koje se odnose na iste denotate (klase objekata ili pojave u stvarnosti) mogu kazivati o specifičnom govornikovom viđenju denotatuma, a takvo subjektivno poimanje denotatuma naziva se konotacijom.
Stil • Stil: ekspresivni izbor leksema i gramatičkih kategorija koji informiše o pošiljaocu, njegovom stavu prema primaocu, prema kulturi i temi
Vrste funkcionalnog stila 1. strogi 2. formalni 3. konsultativni (narativni) 4. kolokvijalni (razgovorni) 5. ležerni a šatrovački b vulgarni c upotreba tabu reči 6. familijarni (prisni)
Jezički varijeteti koji svedoče o poreklu pošiljaoca 1. geografski (regionalni) dijalekti, tj. dijalekti u užem smislu 2. sociolekti, tj. jezički potkodovi kojima se služe određeni slojevi, uključujući i žargon
Žargon • Žargon čini izbor jezičkih sredstava koji je specifičan za određenu grupu ljudi okupljenu zajedničkim interesima, a svrha mu je da bude tajni jezik kojim će se grupa ograditi od drugih delova društva i saopštavati o tematici koja interesuje grupu
Kulturni stil • Izbor jezičkih sredstava koji sekundarno informiše o pošiljaočevom stavu prema domaćoj ili stranoj reči. Primer: Franglais 1. strane (neadaptirane i fonološki neasimilovane reči) 2. tuđice (delimično asimilovane i adaptirane) 3. domaće reči (domaćeg porekla i odomaćene pozajmljenice)
Vremenski nivo: stilski zastarele reči i konstrukcije, arhaične, vremenski neoznačene, nove (neologizmi) • Dramatički nivo: izbor ublaženica (litota, eufemizam), neutralne i dramatizovane reči i izrazi (hiperbola)
Registar • Specifični izbor gramatičkih i leksičkih sredstava koji odražava posebnu vrstu i način interesovanja za neku oblast; najčešće interesovanje (=stav) je profesionalno; Catford: varijetet koji je u vezi sa širom društvenom ulogom koju ima pošiljalac u trenutku iskaza. • Vrste registara: naučni, naučnopopularni, politički, administrativni itd.
Reči • Razlikuju se po tome da li im je evaluacija pozitivna ili negativna infidel (-): atheist (ø): freethinker (+) childish (-): youthful (+) • Kontaktno značenje: zdravo, doviđenja, halo • Magijsko značenje: abrakadabra, hokus-pokus • Performativno: proglasiti, obećati