420 likes | 626 Views
KSIĘGOSUSZ pomór bydła pestis bovum, cattle plaque. Ostra, wirusowa, o dużej śmiertelności choroba bydła domowego i bawołów. Na zakażenie wrażliwe są również owce, kozy i wolno żyjące przeżuwacze
E N D
KSIĘGOSUSZpomór bydłapestis bovum, cattle plaque • Ostra, wirusowa, o dużej śmiertelności choroba bydła domowego i bawołów. Na zakażenie wrażliwe są również owce, kozy i wolno żyjące przeżuwacze • Charakteryzuje się gorączką, płytkimi owrzodzeniami na błonie śluzowej dziąseł, języka, policzków i podniebienia twardego. • Surowiczy lub śluzowo-ropny wyciek z nozdrzy i worków spojówkowych oraz silna biegunka
Księgosuszetiologia • Wirus księgosuszu należy do rzędu Mononegavirales, rodziny Paramyxoviridae, podrodziny Paramyxovirinae, rodzaju Morbillivirus. • Morbillivirus: obejmuje obecnie wirusy: odry, księgosuszu, nosówki psów, pomoru małych przeżuwaczy, nosówki fok oraz morbiliwirusy delfinów i morświnów (wirus nosówki delfinowatych) • Szczepy wirusa księgosuszu różnią się między sobą zjadliwością, inwazyjnością i tropizmem tkankowym Katedra Epizootiologii
Księgosuszetiologia • Wiriony pleomorficzne o kształcie sferoidalnym, średnicy 100-150 nm lub kształtu długiej nici z wypustkami • Wrażliwy na temperaturę i światło • Wrażliwy na czynniki fizyko-chemiczne • Gnicie powoduje szybką inaktywację • W nawozie, na ścianach, podłodze nie dłużej niż 24 godziny • W mięsie dojrzewającym krótko, w mięsie solonym i zamrożonym kilka miesięcy • Skóry suszone nie są zakaźne Katedra Epizootiologii
Księgosuszepizootiologia • Endemicznie w Afryce oraz w południowej Azji • Wygasł w Polsce w 1920 roku • Wrażliwe bydło domowe i bawoły odpowiedzialne za utrzymanie epizootii • W rejonach endemicznych zachorowania dotyczą określonej grupy wiekowej • Bydło dorosłe - odporne po przechorowaniu lub szczepieniu, cielęta – chronione przez p.ciała siarowe Katedra Epizootiologii
Księgosuszepizootiologia • Najbardziej wrażliwe na zakażenie jest młode bydło w wieku około 12 m-cy • Małe przeżuwacze jako alternatywny rezerwuar zarazka • Chorować mogą wielbłądy a w Azji chorują świnie (europejskie nie chorują pomimo wrażliwości na zakażenie) • Od 1942 roku znane jest na terenie zachodnie Afryki pojęcie pomoru małych przeżuwaczy, jest to choroba powodowana przez szczepy wirusa księgosuszu, które utraciły zdolność zakażania bydła drogą naturalną Katedra Epizootiologii
Księgosuszepizootiologia • Przenoszenie drogą aerogenną, rzadko przez karmę lub wodę do picia • Najgroźniejsze nowo wprowadzone do stada zwierzę • Wirus nie przenika przez nie uszkodzoną skórę i błonę śluzową p.pokarmowego • Skuteczne sztuczne zakażenie przez spojówki i drogi oddechowe • Wydalanie wirusa 3 tygodnie, wyjątkowo 12 tygodni, po tym okresie organizm całkowicie uwalnia się od wirusa i jest odporny do końca życia. Brak długotrwałego nosicielstwa i siewstwa Katedra Epizootiologii
Księgosuszpatogeneza • Wirus wnika przez błony śluzowe górnych dróg oddechowych • Miejscem pierwotnego namnażania migdałki oraz zagardłowe węzły chłonne • Krwioobieg, zakaża głównie limfocyty i monocyty • Wiremia 1-2 dni przed pojawieniem się objawów klinicznych • Namnażanie w bł.śl. przewodu pokarmowego i oddechowego oraz płucach • Powstają nadżerki, na ich obrzeżach włóknik tworzący złogi • Biegunka, szybkie odwodnienie , ciężkie zaburzenia w krążeniu i zejście śmiertelne Katedra Epizootiologii
Księgosuszpatogeneza • W momencie pojawienia przeciwciał miano wirusa gwałtownie spada • Długość okresu wiremii zależy od szczepu wirusa i odporności zwierzęcia • Wydalanie wirusa ze wszystkimi wydzielinami i wydalinami, głownie z worka spojówkowego, nosa i z kałem • Wydalanie w okresie gorączkowym i przez kilka dni po ustąpieniu gorączki Katedra Epizootiologii
Księgosuszobjawy kliniczne • Okres inkubacji 4-7 do 15 dni i zależny od zjadliwości szczepu • Przebieg: • ostry • poronny • bezobjawowy Klasyczny przebieg: ostra gorączka, nadżerki w jamie gębowej, zapalenie żołądków i jelit, biegunka, odwodnienie, zejście śmiertelne Katedra Epizootiologii
Księgosuszobjawy kliniczne • Napad gorączki nagły, bez zmian na błonach śluzowych, w 2 dniu 41,5 –42°C; najpierw niepokój później apatia • Śluzawica sucha, włos nastroszony, oddechy przyspieszone, spadek wydajności mlecznej, bł.śl. zaczerwienione • Nadżerki na bł.śl. jamy gębowej, dróg oddechowych i układu moczowo-płciowego po 2-5 dniach od wystąpienia gorączki • Nadżerki powiększają się i pokrywają grubym żółtawym nalotem obumarłych komórek • W jamie nosowej śluzowo-ropna, cuchnąca, wydzielina Katedra Epizootiologii
Księgosuszobjawy kliniczne • Zwiększone pragnienie, rzadki kał, biegunka, odwodnienie • Kał cuchnący z domieszką mas nekrotycznych, śluzu i krwi • Oddech ciężki i bolesny, opuszczona głowa, oczy zapadnięte, grzbiet łukowato wygięty • Śmierć większości chorych zwierząt w okresie 6-12 dni od wystąpienia choroby • U krów ciężarnych - ronienia Katedra Epizootiologii
Księgosuszobjawy kliniczne • W formie poronnej – łagodna biegunka • Brak nadżerek w jamie gębowej • Bezobjawowo – tylko badanie serologiczne wskazują na trwające lub przebyte zakażenie U bydła w pełni wrażliwego – rokowanie niepomyślne. W przypadku wystąpienia biegunki z reguły zejście śmiertelne. Współczynnik śmiertelnośći u bydła wysokomlecznego od 95 do 99 %, u ras prymitywnych 50-66 % Katedra Epizootiologii
Księgosuszsekcja • Zmiany podobne jak przy BVD-MD • Zwłoki wychudzone i odwodnione • Okolica odbytu ze śladami kału • Błona śluzowa jamy gębowej – ogniska martwicy i powierzchowne nadżerki z nalotami włóknika • Bł.śl. żołądka zapalnie zmieniona z silnym nacieczeniem • Jelita cienkie silnie przekrwione z punkcikowatymi wybroczynami • Podobnie jelita grube • Pęcherzyk żółciowy silnie powiększony, wypełniony żółcią • Histopatologia mózgowia – rozsiane okołonaczyniowe nacieki limfocytarne • Pod wsierdziem w lewej komorze serca, pod nasierdziem podstawy serca i wzdłuż naczyń wieńcowych liczne wybroczyny Katedra Epizootiologii
Księgosuszrozpoznawanie • Wywiad, w rejonach występowania enzootycznego • Objawy kliniczne • Zmiany anatomopatologiczne • Badania laboratoryjne – obejmujące wykazanie obecności antygenów wirusa księgosuszu • Rzadziej izolacja i identyfikacja wirusa Katedra Epizootiologii
Księgosuszrozpoznawanie • Zwłoki nie są dobrym materiałem do badań, mało wirusa. • Wybrać 6-10 osobników z gorączką i nadżerkami • Pobrać krew na surowice i do badań hematologicznych, wymazy z worka spojówkowego oraz nekrotyczną masę z nadżerek • Ubój 2 zwierząt z tej grupy w celu pobrania węzłów chłonnych, śledziony i migdałków Katedra Epizootiologii
Księgosuszrozpoznawanie • Podstawowym odczynnkiem diagnostycznym jest surowica antywirusowa, uzyskana po uodpornieniu królika szczepem Yamanouchi/Nakamura III • Antygen wykrywa się w tkankach techniką przeciwwsobnej immunoelektroforezy lub odczynem precypitacji w żelu agarowym – jeżeli ujemne to • Ekstrakt z węzłów chłonnych bada się OWD – jeżeli ujemne to • 10 % zawiesiną śledziony i migdałków zakaża się wrażliwe bydło lub kozy. Okres obserwacji 3 tygodnie Katedra Epizootiologii
Księgosuszrozpoznawanie Rozpoznanie różnicowe: • Wirusowa biegunka bydła i choroba błon śluzowych (BVD-MD) • Pomór małych przeżuwaczy • Pryszczycę • Głowicę Katedra Epizootiologii
Księgosuszpostępowanie • Choroba zwalczana z urzędu i podlegająca obowiązkowi zgłaszania • Na terenach wolnych bydła podejrzanego o zakażenie nie leczy się, podlegają eutanazji, a zwłoki utylizacji • Kraje wolne – zakaż importu bydła z regionów enzootycznego występowania choroby • Możliwe zawleczenie ze zwierzętami egzotycznymi do ogrodów zoologicznych (Rzym 1951) • Ścisłe rygory zoosanitarne • Program GREP (Global Rinderpest Eradication Programme) Katedra Epizootiologii