790 likes | 1.46k Views
GROMADZENIE INFORMACJI O PACJENCIE I JEGO RODZINIE. ZASADY KOMUNIKOWANIA SIĘ PIELĘGNIARKI Z PACJENTEM. KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA ( komunikowanie się, porozumiewanie się) – proces wzajemnej wymiany informacji pomiędzy ludźmi biorącymi udział w tym procesie.
E N D
KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA( komunikowanie się, porozumiewanie się) – proces wzajemnej wymiany informacji pomiędzy ludźmi biorącymi udział w tym procesie
KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA - z jednej strony tworzy ona wspólny system społeczny, gdyż komunikują się przynajmniej dwie osoby, a często i więcej, wspólnie tworząc system informacji.
Z drugiej strony proces ten jest podstawą podejmowania przez człowieka wszelkich działań pozwalających na rozwiązywanie zadań, problemów, odbiór i przetwarzanie informacji.
TEORIE KOMUNIKACJI – prezentują różne podejścia do analizy komunikowania się ludzi. Na obecnym poziomie wiedzy istnieje wiele teoretycznych interpretacji komunikowania się interpersonalnego.
TEORIE KOMUNIKACJI • Teorie mechanistyczne • Teorie psychologiczne • Teorie systemowe
Ze względu na rodzaj komunikatu wyróżnia się dwie podstawowe formy komunikacji: • werbalną (słowną) • niewerbalną (bezsłowną, pozawerbalną)
Komunikacja werbalna.Pojęcie „werbalna” pochodzi od słowa verbum, oznaczającego wyraz mówiony, czyli słowo.
MOWAjest specyficznym, ludzkim sposobem porozumiewania się. Za jej pomocą można wyrazić myśli i uczucia, wymienić informacje
Mowa ludzka jest używana na wiele sposobów, a jest rozbudowywana przez komunikację niewerbalną.
RODZAJE MOWY: • Nieformalna (okazjonalna) – pogawędki, zawierające mało informacji (duża ilość czasowników i zaimków) • Formalna – zaplanowane i celowe wypowiedzi w bogatej oprawie gramatycznej (duża ilość rzeczowników i przymiotników)
Ze względu na cel wypowiedzi w komunikacji werbalnej, Szewczyk wyróżnia następujące rodzaje komunikatów: • informacje • polecenia • nakazy, zakazy • stwierdzenia • pytania
Znaczenie wypowiedzi werbalnych uzależnione jest od wielu elementów pozawerbalnych np.: ton głosu, rytm mowy, akcentowanie, melodyka głosu, tembr głosu, wady wymowy, wtrącenia, typ używanego języka (np.: urzędowy i/lub gwarowy), zasób słownictwa.
Stąd komunikat analizowany pod kątem tych czynników może być wyrażony w sposób nakazujący, zakazujący, rozkazujący lubironiczny.
Komunikacja niewerbalna –to bezsłowne przekazywanie informacji – komunikacja ukryta, symboliczna, język ciała.
Kanał niewerbalny przekazuje „obraz duszy”, czyli nastroje, postawy, uczucia i emocje.
Do niewerbalnych komunikatów zalicza się: • Gestykulację • Mimikę twarzy • Postawę ciała • Dystans fizyczny (strefa 1-intymna- do 0.5 m; s. 2- dystans osobisty – ok..120cm; s.3-dystans towarzyski 120-360 cm; s.4-dystans oficjalny powyżej 360cm) • Wygląd fizyczny • Kontakt wzrokowy • Zachowania dotykowe
STYL KOMUNIKACJI INERPERSONALNEJjest to wzór przekazywania komunikatów werbalnych i niewerbalnych, uwzględniający koncentrację na partnerze interakcji.
STYL KOMUNIKOWANIA określany jest też jako sposób porozumiewania się człowieka z innymi, czyli sposób werbalnego i niewerbalnego reagowania na sygnały dotyczące tego, jak określone treści powinny być przyjmowane, interpretowane lub rozumiane.
WYRÓŻNIA SIĘ DWA STYLE KOMUNIKOWANIA SIĘ: • Styl partnerski – komunikowanie się jest skoncentrowane zarówno na własnej osobie, jak też osobie partnera; • Styl niepartnerski – komunikowanie skoncentrowane na własnej osobie –egocentryczny lub osobie partnera – allocentryczny.
OGÓLNE CELE KOMUNIKOWANIA SIĘ PIELĘGNIARKI Z PACJENTEM: • Nawiązanie i podtrzymanie werbalnego i niewerbalnego kontaktu; • Wymiana informacji.
WYRÓŻNIAMY DWA POZIOMY KOMUNIKOWANIA SIĘ: • Poziom relacji; • Poziom treści.
POZIOM RELACJIokreśla sposób nawiązywania kontaktu werbalnego i niewerbalnego z pacjentem, czas, miejsce i okoliczności komunikowania.
POZIOM TREŚCIokreśla zakres i charakter komunikatów otrzymywanych i przekazywanych wzajemnie przez pielęgniarkę i pacjenta.
Poziom relacji i treści wyznaczają charakter komunikowania się pomiędzy pielęgniarką a pacjentem, który może zawierać element emocjonalny i poznawczy.
Cele szczegółowe komunikowania się pomiędzy pielęgniarką a pacjentem; • ustalenie rozpoznania pielęgniarskiego, • planowanie zindywidualizowanej opieki nad pacjentem i jego rodziną,(informowanie), • realizowanie zaplanowanych działań pielęgniarskich (doradzanie, zachęcani, pomaganie, wspieranie, uspokajanie), • ocena osiągniętych celów pielęgnowania.
W całościowym, zindywidualizowanym pielęgnowaniu szczególne znaczenie ma porozumiewanie się pomiędzy pielęgniarką a pacjentem i/lub jego rodziną.
Porozumiewanie się pozwala na : • Nabranie przez pacjenta zaufania do pielęgniarki, • Uzyskanie przez pielęgniarkę jak najszerszego zakresu danych o funkcjonowaniu podopiecznego w wymiarze biologicznym, psychicznym,społecznym, duchowym i kulturowym; • Współpracę i współdziałanie pacjenta w gromadzeniu informacji, planowaniu, realizowaniu i ocenianiu osiągniętych celów pielęgnowania
Zasady to „podstawowe reguły wykonywania zadań i rozwiązywania problemów zawodowych, wypracowane w oparciu o wiedzę i wyniki badań naukpodstawowych” (Ciechaniewicz 1999)
Zasady komunikowania się określają sposób efektywnego porozumiewania się pomiędzy pielęgniarką a pacjentem.
1) Zasada podmiotowego traktowania pacjenta: Pacjent jest osobą współuczestniczącą w podejmowaniu decyzji dotyczących rozpoznania, planowania, realizowania i oceniania osiągniętych celów opieki pielęgniarskiej.
2) Zasada partnerskiego stylu komunikowania się. Pielęgniarka i pacjent, porozumiewając się w sposób partnerski, uznają wzajemnie ważność swoich problemów, potrzeb i oczekiwań.
Podstawowymi założeniami partnerstwa w komunikowaniu są: • określona odpowiedzialność pielęgniarki i pacjenta za pielęgnowanie, • dobrowolność komunikowania się, • obustronna wola negocjowania, • korzyści z komunikowania się dla pielęgniarki i pacjenta.
3) Zasada współpracy i współdziałania w osiąganiu celów pielęgnowania, w tym komunikowania. Przestrzeganie tej zasady pozwala i ułatwia pacjentowi i pielęgniarce podjąć decyzje w zakresie diagnozy pielęgniarskiej, planu opieki, jej realizacji i oceny osiągniętych celów.
4) Zasada otwartości wkomunikowaniu Zasada ta pozwala na zaspokojenie ważnych potrzeb w sytuacji, gdy pomoc i współpraca pacjenta są konieczne. Ta zasada pozwala na ograniczenie przewagi ze strony pielęgniarki, odczuwanej przez pacjenta, a wynikającej z jej roli lub sytuacji (wyrażanie własnych opinii, przekonań lub odczuć; uczciwe odpowiadanie na pytanie pacjenta; otwarta postawa ciała – pochylona do przodu).
5) Zasada dwukierunkowego (dwustronnego) charakteru komunikowania się. Dwukierunkowość oznacza zmianę roli z nadawcy na odbiorcę oraz odbiorcy na nadawcę. Oznacza to, że informacja przekazywana pacjentowi przez pielęgniarkę jest zgodna z jej intencją. Pacjent interpretuje uzyskaną informację w taki sam sposób jak pielęgniarka, a następnie przekazuje pielęgniarce informację zwrotną. W tej sytuacji i pacjent staje się nadawcą, a pielęgniarka odbiorcą informacji.
6) Zasada empatii w komunikowaniu. Postawa empatyczna to chęć zrozumienia i poznania myśli oraz odczuć pacjenta poprzez wczuwanie się w jego rolę (empatia poznawcza) oraz umiejętność odczuwania reakcji pacjenta adekwatnie do własnych indywidualnych odczuć (empatia emocjonalna). W pielęgnowaniu pacjenta szczególną rolę przypisuje się empatii poznawczej.
7) Zasada kompetentnego informowania. Pielęgniarka ma obowiązek: • informowania pacjenta o jego prawach, • udzielania informacji o stanie zdrowia w „zakresie koniecznym do sprawowania opieki pielęgnacyjnej,” • zachowania tajemnicy informacji związanych z pacjentem, • przekazywania niezbędnych informacji rodzinie pacjenta uczestniczącej w pielęgnowaniu.
8) Zasada ukierunkowanego obserwowania. W trakcie komunikowania pielęgniarka zwraca uwagę na takie elementy komunikacji niewerbalnej jak: • Ruchy ciała, mimikę twarzy, gestykulację, postawę ciała; • Wygląd fizyczny • Zachowania dotykowe podczas powitania, wykonywania czynności pielęgnacyjnych; • Zachowania parajęzykowe tj. tembr głosu, artykulacja, głośność, tempo mówienia • Dystans fizyczny; • Wpływ zachowań niewerbalnych na kontynuowanie wypowiedzi werbalnej.
9) Zasada aktywnego słuchania. Aktywne słuchanie – to umiejętność reagowania odbiorcy w sposób werbalny lub niewerbalny na wypowiedź nadawcy, zakładająca uważne słuchanie przez odbiorcę, powtórzenie sensu jego wypowiedzi, co pozwala nadawcy wierzyć, że został wysłuchany i zrozumiany.
10) Zasada stosowania werbalnych i niewerbalnych form komunikowania.
11) Zasada zachowania dystansu fizycznego. Najbardziej optymalna odległość w trakcie rozmowy pomiędzy pielęgniarką a pacjentem wynosi ok.. 1,5 m. Taka odległość umożliwia nawiązanie kontaktu i stworzenie atmosfery zaufania i poczucia bezpieczeństwa, jednocześnie uniemożliwia naruszenie indywidualnej przestrzeni osobistej zarówno pielęgniarki, jak i pacjenta.
12) Zasada utrzymywania kontaktu wzrokowego. Kontakt wzrokowy powinien trwać ok.. 5sek. za każdym razem, kiedy spoglądamy na rozmówcę. Jest szczególnie ważny w trakcie przekazywania informacji, wyjaśniania, aktywnego słuchania, odpowiadania na pytania. Utrzymywanie kontaktu wzrokowego: • świadczy o aktywnym słuchaniu, • potwierdza autentyczność wypowiedzi, • umożliwia obserwowanie reakcji niewerbalnych.