460 likes | 637 Views
De knikkers en het spel een wetenschappelijke reflectie op de structuurvisie. Gert de Roo. Opzet. A. Het spel Evolutie Regels Structuur B. De knikkers Schaal en verhaal Visie en structuur Participeren en motiveren C. Het spel en de knikkers Het spel met veranderende spelregels
E N D
De knikkers en het speleen wetenschappelijke reflectie op de structuurvisie Gert de Roo
Opzet • A. Het spel • Evolutie • Regels • Structuur • B. De knikkers • Schaal en verhaal • Visie en structuur • Participeren en motiveren • C. Het spel en de knikkers • Het spel met veranderende spelregels • Rollende knikkers • Balanceren in een dynamische omgeving
A. Het spel • Evolutie • Regels • Structuur
Evolutie Technocratisch 50-60 80 90 ? Omvattende strategisch-ruimtelijke plannen Specialistische en projectplannen Geprioriteerde strategisch-ruimtelijke plannen Consensus gericht 2020 Grassroots democratie
Evolutie • Waar staan we? • Vraagstuk: van procedé naar integraal • Schaal: regionaal? • Context: toenemende verwevenheid? • Sturing: pluriform? • Planning: zoekende? • Visie: Interbellum?
Evolutie • De positionering van het ruimtelijk vraagstuk • Gebiedsgerichte aanpak • Subsidiariteit • Van ‘gelijkheid’ naar ‘krachten bundelen’ • Van ‘toelaten’ naar ‘ontwikkelen’ • Van formele structuren naar tijdelijke verbanden
Evolutie • De institutionele kaders verschuiven: • Verschuivende verantwoordelijkheden binnen het ‘Huis van Thorbecke’ • De gelaagde overheid • Regionalisatie
Stabiel Evolutie Instabiel Toename wet- en regelgeving Gebrek aan uniformering Centraal en generiek beleid Gebiedsgericht beleid Bottom up Top down Decentralisatie + deregulering Weinig creativiteit en innovatie Instabiel Stabiel
Evolutie • De overheid in transitie: • Verschuivende verantwoordelijkheden binnen het ‘Huis van Thorbecke’ • De gelaagde overheid • Regionalisatie
Evolutie • De overheid in transitie: • Verschuivende verantwoordelijkheden binnen het ‘Huis van Thorbecke’ • De gelaagde overheid: • In Nederland: Wm, Wro • België? De VS? • Regionalisatie
Evolutie ge sp Rijk en ge of Provincie sp en ge of sp Gemeente en ge of Wijk sp GESP = GEneriek vs SPecifiek
Evolutie • De overheid in transitie: • Verschuivende verantwoordelijkheden binnen het ‘Huis van Thorbecke’ • De gelaagde overheid • Regionalisatie
Evolutie • Een cultureel-maatschappelijke transitie: • Van ‘functionaliteit’ per se, naar ‘kwaliteit’ per saldo Van Praal naar Pracht…
Evolutie • Kantelende tijdperken • Meebewegen • Functioneel • Kwaliteit Van functionele toedeling Naar kwalitatieve inbedding van functies ‘transitie’
Evolutie Er is slechts één constante Verandering
Planning Hoe dan goed te plannen? • Algemene vs specifieke condities? • Strategisch vs uitvoering? • Nationaal vs lokaal? • Centraal vs decentraal? • Generiek vs maatwerk? • Sectoraal vs gebiedsgericht? • Passief vs actief? • Probleemgericht of wensgedreven? • Waar zijn de ideeën en concepten?
Planning Wat is goede planning? • Blauwdruk • Voortschrijdend • Communicatief Besluit Evaluatie Plan Implementatie
Planning T = n Adaptieve systemen: Emergentie Zelf-organisatie Co-evolutie Niet-lineair Transitie Tijd Blauwdrukplanning Voortschrijdende planning Communicatieve planning T = 0 Gesloten systemen Feedback systemen Netwerk systemen Systeemtheoretisch perspectief op planning
Planning Wat is goede planning? • Blauwdruk • Voortschrijdend • Communicatief • Adaptief Adaptief plan Flexibel Robuust
Structuur • Wro vernieuwd • Van PKB naar Sturctuurvisie • Van ‘beslissing over kern’ naar ‘visie op structuur’? • Van procedé naar ‘vormvrij’ binnen kaders
Structuur • De Structuurvisie: • Visie als ‘enige’ verplichting • Visie als ‘beste’ op dat moment • Andere (deel-)visie is welkom • Progressieve visie-ontwikkeling (adaptief) • Levend document en doorlopend verhaal… • Alleen: • Volgens wie en door wie? • Volgens welke kaders en uitgangspunten? • Wat is toetsend en wat is visiedeel? • Verschil tussen gebiedsontwikkeling en lijnen voor infra? • Etc.
Structuur • Stuctuurvisie ‘vrij’? • Visie op structuur! • Robuust én flexibel • Gebiedsontwikkeling • Adaptief en zelf-organiserend • Lijnen • Co-evoluerende omgeving
Structuur • Vragen… • Structuurvisie voor gebied en infra gelijk? • Mirt: voor infra en voor bedrijfsterreinen en grote woningopgaven • Commissie Elferdink • Procedé: compacter • Inhoud: sneller naar zekerheid, eerder inspraak • Tracébesluit: karakter van bestemmingsplan / rijksinpassingsplan • Waarom nog een Tracéwet met nieuwe Wro?
B. De knikkers • Schaal en verhaal • Visie en structuur • Participeren en motiveren
Schaal en verhaal • Schaal • Globaal, lokaal of ‘multi-layered’? • Vraagstuk verbinden met beleid? • Verleden versus toekomst? • Generiek versus specifiek? • Verhaal • Ruimte, omgeving of gebied? • Gebiedstypologieën of gebiedseigen concepten? • Ruimtelijk-economisch of ruimtelijk-ecologisch? • Sectoraal beheer of kansen op kwaliteit? • Toetsend of visionair? • Etc.
Schaal en verhaal Toekomst Organisatorisch Institutioneel Materieel Macro Generiek Specifiek Meso Micro Verleden
Schaal en verhaal • Schaal • Globaal, lokaal of ‘multi-layered’? • Vraagstuk verbinden met beleid? • Verleden versus toekomst? • Generiek versus specifiek? • Verhaal • Ruimte, omgeving of gebied? • Gebiedstypologieën of gebiedseigen concepten? • Ruimtelijk-economisch of ruimtelijk-ecologisch? • Sectoraal beheer of kansen op kwaliteit? • Toetsend of visionair? • Etc.
Schaal en verhaal Generiek Ontwikkelings- concepten Niet-gelocaliceerde concepten Strategisch Toegepast Inrichtings- concepten Gelocaliceerde concepten Gebiedspecifiek Categorieen van planningconcepten
Visie en structuur • Visie • Adaptief (dynamisch interactief) • Verhaal (doorlopend) • Conceptueel (richtpunten en perspectief) • Meerdere scenario’s voor zelfde gebied? • Structuur • Intern consistent • Condities en kaders (robuustheid) • Toetsbaar en correctief • Emergent en zelf-organiserend? • Integrerend en verbindend? • Etc.
Visie en structuur Stimuleren en garanderen Adaptief / Integraal Toetsend Conceptueel Sectoraal / kaderstellend
Visie en structuur • Visie • Adaptief (dynamisch interactief) • Verhaal (doorlopend) • Conceptueel (richtpunten en perspectief) • Meerdere scenario’s voor zelfde gebied? • Structuur • Intern consistent • Condities en kaders (robuustheid) • Toetsbaar en correctief • Emergent en zelf-organiserend? • Integrerend en verbindend?
Visie en structuur beschermen Waddengebied Water Landschap Wonen Ecologie Klimaat risico mijden kansen nemen Leisure Wellness/Care Energie Water Landschap Wonen ontwikkelen
Visie en structuur urbaan ruraal 1 landbouw 2 industrie 3 diensten leisure wellness care 4 productiegebieden
Visie en structuur • Carrying structures • Corridors • Omgevingsanalyze • Twee netwerken • Etc…
Participeren (wie) en motiveren (wat + waarom) • Participeren: • Openheid (bv. digitale plannen) • Wie doen mee? • Geld en legitimiteit • Motiveren • Wat beoogt de visie te brengen? • Hoe komt de visie tot stand? • Welke knopen, gebieden of assen? • Welke thema’s staan centraal • Perspectief op ontwikkeling • Perspectief op bescherming • Etc.
C. Het spel en de knikkers • Het spel met veranderende spelregels • Rollende knikkers • Balanceren in een dynamische omgeving
Het spel met veranderende spelregels • Structuurvisie • Gebied en lijnen • Progressief + verbinden • Stimuleren + garanderen • Flexibel + robuust • Lerend en corrigerend • Delende waarden en opgelegde waarden • Etc.
Rollende knikkers • Verschil en overeenkomst gebied en infra • Wisselende bestuurlijke arrangementen • Regie: heldere rolverdeling • Kaderstellende regie: Op welke onderdelen heeft wie het voor het zeggen? • Conceptuele regie: wie organiseert de mix van creativiteit en realiteit, op basis van kansen en beperkingen?
Balanceren in een dynamische omgeving Adaptieve plan Flexibel Robuust