90 likes | 235 Views
Door SSRI-geïnduceerde seksuele bijwerkingen: farmacologische therapieën. PICO Sabine Roza 25 januari 2011. Aanleiding en PICO.
E N D
Door SSRI-geïnduceerde seksuele bijwerkingen: farmacologische therapieën PICO Sabine Roza 25 januari 2011
Aanleiding en PICO Man, medio veertig, met in 2007 depressieve episode goed reagerend op 375 mg venlafaxine kreeg in het UMCU mirtazapine-additie (45 mg) i.v.m. seksuele bijwerkingen (libidoverlies). Evidentie? P: Depressieve patiënten met respons/remissie op SSRI’s, maar tevens seksuele bijwerkingen I: Toevoeging mirtazapine, bupropion, buspiron C: Placebo O: Minder seksuele bijwerkingen
Artikelen • Systematic review 2005 • Taylor MJ, Rudkin L, Hawton K (2005). Strategies for managing antidepressant-induced sexual dysfunction: systematic review of randomised controlled trials. J Aff Disorders 88: 241-54 • Case series 2008 • Ravindran LN, Eisfeld BS, Kennedy SH (2008). Combining mirtazapine and duloxetine in treatment-resistant depression improves outcome and sexual dysfunction. J Clin Psychopharmacol 28(1): 107-8 • Open-label trial 2008 • Ozmenler NK et al (2008). Mirtazapine augmentation in depressed patients with sexual dysfunction due to selective serotonin reuptake inhibitors. Hum Psychopharmacol Clin Exp 23(4): 321-6.
Systematic review 15 trials, 904 patiënten, allen placebo-gecontroleerd, diverse addities • Bupropion vs. placebo 1. WMD libido 0.88 (95% CI 0.21 – 1.55) 2. n.s. difference in 50% improvement RR 1.07 (95% CI 0.94 - 1.23) 3. (preliminary) improvement in sexual arousal with bupropion
Systematic review (2) Buspirone vs. placebo • 1. n.s. difference (‘trend’) in numbers failing to achieve remission of sexual dysfunction at 4 weeks RR 0.60 (95% CI 0.35 - 1.01) • 2. n.s. difference in sexual function WMD 3.1 (95% CI -38.33 - 44.53) Mirtazapine vs. Placebo 1. n.s. improvement in sexual dysfunction WMD 0.10 (95% CI 0.29 -0.49)
Systematic review (3) Conclusies: * enig bewijs dat mannen met erectiele dysfunctie voordeel hebben van additie sildenafil (Viagra); n=211 * enig bewijs dat tadalafil (soortgelijk aan Viagra) enig voordeel biedt * beperkt bewijs voor voordeel bupropion en buspiron boven placebo (inconsistente resultaten van trials) * geen significant voordeel (of nadeel) van additie van olanzapine, mirtazapine, yohimbine, granisetron, amantadine, G. biloba of efedrine * meestal kleine trials, niet gereproduceerd * meer RCT’s zijn nodig
Case series • 12 patiënten met baseline HRSD 12 of meer kregen 8 weken duloxetine (Cymbalta) • Bij 5 onvoldoende respons (geen 50% reductie): toevoeging mirtazapine gedurende 8 weken • Geen statistisch significante verbetering op vragenlijst seksueel functioneren, maar 2 verbeterden en 3 bleven stabiel • Wel significante vermindering in gemiddelde HRSD-score (p=0.018)
Open-label trial • N=49 (25 mannen), 8 weken open-label • Met SSRI reeds in remissie (HRSD<7), dosis onveranderd • 15 mg mirtazapine ged. 1 week, daarna 30 mg • 16 drop-outs, w.v. 4 i.v.m. bijwerkingen (gewichtstoename of sedatie) • HRSD-score op week 8 significant lager dan baseline (van 5.73 naar 4.53, p = 0.04) • PRSexDQ-score van 9.91 naar 5.82 (p<0.001) • GRISS-score van 46.69 naar 34.82 (p<0.001) • Verbetering bij 2 ptn na 2 wkn, 3 na 4 wkn, 14 na 6 wkn, 16 na 8 wkn
Conclusies • Vooralsnog onvoldoende wetenschappelijk bewijs voor vermindering seksuele bijwerkingen d.m.v. toevoeging mirtazapine, bupropion of buspiron aan SSRI • Het enige middel waarvoor tot op heden bewijs is voor het verminderen van door SSRI-veroorzaakte erectiele dysfuncties bij mannen is Viagra • Mirtazapine, bupropion en buspiron geven overigens als monotherapie wel significant minder seksuele bijwerkingen in vergelijking met SSRI’s