160 likes | 353 Views
“Doğruyu yalnız bırakma acizliğinden, yeni olan için çok fazla gayret edip eskiyi küçümsemekten, bilgiyi bilgeliğin, bilimi sanatın, zekayı sağduyunun önüne koymaktan, hastalara vaka olarak muamele etmekten, hastalığı kendi seyrinden daha kötü duruma getirmekten kurtar bizi güzel Tanrım!”
E N D
“Doğruyu yalnız bırakma acizliğinden, yeni olan için çok fazla gayret edip eskiyi küçümsemekten, bilgiyi bilgeliğin, bilimi sanatın, zekayı sağduyunun önüne koymaktan, hastalara vaka olarak muamele etmekten, hastalığı kendi seyrinden daha kötü duruma getirmekten kurtar bizi güzel Tanrım!” Sir Robert HUTCHISON
Sağlık Bakımı Sağlarken Teknolojilerin Etik ve Maliyet-Etkin Kullanımı Doç. Dr. Emel İRGİL Halk Sağlığı Anabilim Dalı
Amaç ve Öğrenim Hedefleri Amaç: Hekimlik uygulamalarında kullanılan teknolojilerin kişilerin elde edebilirliğine bağlı olmaksızın eşitlikçi bir şekilde kullanılmasının önemini bilmek... • Teknoloji tanımı ve kullanım alanları • Etik’in tanımı ve tıptaki önemi • Maliyet-Etkinlik kavramı
Tıbbi Teknoloji: Sağlık sorunlarının çözümünde önemli katkısı olan yöntem, teknik ve malzemelerle bunları kullanan kişilerin birleşmesi demektir. 1978 WHO Asamblesi – Alma Ata “Uzun dönemli bakım ve rehabilitasyonu sağlamada, hastalıkları önleme ve tedavi etmede, sağlık personelinin kullandığı tüm yöntemler”
Tıbbi teknoloji çeşitleri • Tıbbi cihazlar • Malzemeler • Sarf malzemeleri (enjektör, lam, lamel vb.) • Araçlar (tansiyon aleti, steteskop vb.) • Gereçler (muayene masası, sedye vb.) • İlaçlar – Aşılar – Serumlar • Yöntemler ve teknikler • Destek, organizasyon ve yönetim sistemleri
Kullanım alanlarına göre tıbbi teknoloji • Koruma ile ilgili olanlar (aşılar) • Tarama ile ilgili olanlar (tüberkülin testi, mamografi) • Tanı ile ilgili olanlar (bilgisayarlı tomografi) • Tedavi ile ilgili olanlar (ilaçlar, radyoterapi cihazları) • Rehabilitasyonla ilgili olanlar
Tıbbi teknoloji gelişiminde temel sorunlar • Hangi teknoloji ???? • Kim tarafından ???? • Ne amaçla ???? • Nerede ???? Ticari bir ürün; Kar amaçlı !!!!
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi • Madde 25: Herkes, ailesi ve kendisi için içinde beslenme, giyinme, barınma, sağlık bakımı ve gerekli sosyal hizmetler bulunan, sağlık ve iyilik halinin eşit ve yeterli olacak şekilde standart bir yaşama sahip olma ve işsizlik, hastalık, özürlülük, yaşlılık ve bireyin kontrolü dışında gelişen diğer durumlarda güvence altında olma hakkına sahiptir.
Etik • Doğru ile yanlış arasındaki ayrımın; • insan hakları, saygınlık, özgürlük değerlerinin; • başkalarına ve topluma karşı olan görevlerin gözetildiği felsefik düşünceler ve uygulamaların oluşturduğu bir kavramdır.
Modern Etik; • Otonomiye saygı göstermek, • Zarar vermemek, • İyilik, • Adalet. Öngörü, merhamet, güvenilirlik, dürüstlük.
Maliyet - Etkinlik • Sabit bir maliyetle en yüksek verimi ya da sabit bir verimi elde etmenin değişik seçenekleri arasındaki farklılıkları karşılaştırarak ifade etmektir. • Varılan sonuçlar ölçülebilir bir başka birimle (kurtarılan kişi sayısı vb.) ifade edilir. • Maliyet-yarar analizlerinde ise yapılan her hizmetin “para” cinsinden ifade edilmesi gerekir.
En “maliyet-etkin” girişimler, koruyucu nitelikte olan ya da temel sağlık hizmetleri kategorisine giren girişimlerdir. Sağlık hizmetlerinde maliyet artışlarında % 50 pay yeni teknolojilerin kullanılmasına bağlı olarak ortaya çıkmıştır. Gelişmiş ülkelerde sağlığa ayrılan kaynakların % 20’si gereksiz tıbbi yöntemlere harcanmaktadır.
İkilem !!!! • Gelişen tıp teknolojisi, • bir yanda hastalıkların tanı ve tedavisinde yeni ve önemli bir çok olanak sunarken, • öte yanda klasik tanı yöntemlerinin gereksiz olarak terk edilmesine neden olmaktadır.
Yapılan çalışmalarda, • öykü ile hastalıkların % 50’sine, • öykü ve fizik muayene ile birlikte % 73’üne doğru tanı konabileceği gösterilmiştir.
Uygun Teknoloji Kriterleri • Etkin olmalı, • Kültürel olarak kabul edilmeli, • Ekonomik (maliyet-etkin) olmalı, • Yerel olarak elde edilebilir olmalı, • Yararlılığı ölçülmeli, • Gerekli olmalıdır.
Neler yapılmalı ? • Halkın öncelikli sağlık gereksinimleri • Mali kaynakların adaletli dağıtımı • Kullanılacak teknolojinin özellikleri • Eğitim • Ülke gereksinimine yönelik AR-GE • Teknolojinin sürdürülebilirliği